Chiny nie będą już trucicielem? To przełom w ich emisji dwutlenku węgla

Chiny – największy na świecie emitent gazów cieplarnianych – przez ostatnie półtora roku utrzymują emisje dwutlenku węgla na płaskim lub spadającym poziomie. Tak wynika z analizy Lauri’ego Myllyvirty z Centre for Research on Energy and Clean Air (Crea), przygotowanej dla portalu Carbon Brief.

W trzecim kwartale 2025 r. całkowite emisje były na poziomie identycznym jak rok wcześniej, mimo rosnącego zapotrzebowania na prąd. Udało się to dzięki niespotykanemu w historii tempu instalacji odnawialnych źródeł energii.

W pierwszych dziewięciu miesiącach 2025 r. kraj dołożył:

• 240 GW mocy fotowoltaicznych,

• 61 GW wiatrowych.

Dla porównania – w całym poprzednim roku Chiny dodały 333 GW energii słonecznej, więcej niż reszta świata razem wzięta. W trzecim kwartale 2025 r. moc słoneczna wzrosła o 46 proc., a wiatrowa o 11 proc.

Myllyvirta pisze, że emisje spadają również dzięki mniejszej aktywności sektorów wysokoemisyjnych, takich jak transport lotniczy, cement czy stal.

Szansa na wcześniejszy szczyt emisji

Zgodnie z oficjalnymi celami Chiny mają osiągnąć szczyt emisji dwutlenku węgla do 2030 r. i neutralność klimatyczną do 2060 r.. Najnowsze dane sugerują, że cel pierwszy może zostać zrealizowany kilka lat przed terminem.

Nie jest jednak pewne, czy cały rok 2025 przyniesie spadek emisji – wiele zależy od ostatniego kwartału. W Chinach latem rośnie zarówno zużycie energii, jak i emisje z energetyki węglowej. Jeśli ta sezonowość się utrzyma, Chiny mogą zamknąć rok z lekkim spadkiem emisji dwutlenku węgla₂.

Dane o emisjach pojawiły się w trakcie COP30 w Belém, gdzie globalni liderzy dyskutują o kryzysie klimatycznym. Xi Jinping nie pojawił się na szczycie, a Donald Trump nie wysłał zespołu negocjacyjnego – co dodatkowo skomplikowało rozmowy.

Mimo to w trakcie konferencji padły pod adresem Pekinu słowa uznania. André Corrêa do Lago, brazylijski dyplomata i przewodniczący COP30, stwierdził: „Chiny przedstawiają rozwiązania, które są dla wszystkich, nie tylko dla nich„. Zwrócił uwagę, że bogate kraje – jego zdaniem – „straciły entuzjazm” do walki z kryzysem klimatycznym.

Chińska branża paneli w kryzysie cenowym

Rekordowa liczba instalacji prowadzi jednak do zjawiska dobrze znanego z chińskiej gospodarki: nadprodukcji. W samym tylko maju 2025 r. Chiny zainstalowały:

• 93 GW fotowoltaiki (co odpowiada ok. 100 panelom montowanym na sekundę),

• 26 GW mocy wiatrowych (ok. 5300 turbin).

Według obliczeń Myllyvirty, instalacje z jednego miesiąca mogłyby wyprodukować tyle energii, ile rocznie zużywają Polska, Szwecja albo Zjednoczone Emiraty Arabskie.

Między styczniem a majem do sieci przyłączono łącznie 198 GW energii słonecznej i 46 GW wiatrowej – ilość odpowiadającą całej produkcji energii elektrycznej Indonezji lub Turcji.

Jednocześnie ceny paneli fotowoltaicznych spadły tak nisko, że nie pokrywają kosztów produkcji. W pierwszym kwartale 2025 r. pięć największych firm solarnych w Chinach odnotowało łącznie 8 mld juanów straty. Yang Liyou, dyrektor Jinneng Technology, nazwał rynek „cyklem śmierci”.

Ambicje klimatyczne kontra rzeczywistość

Mimo szybkiej rozbudowy OZE Chiny mają trudności z realizacją jednego z kluczowych celów klimatycznych: redukcji intensywności emisji, czyli ilości CO₂ przypadającej na jednostkę PKB.

Między 2020 a 2025 r. miała ona spaść, ale kraj prawdopodobnie nie osiągnie tego celu, co zmusi władze do szybszych i głębszych redukcji przed 2030 r., gdy ma nastąpić 65 proc. spadek intensywności emisji względem 2005 r.

Problemem jest także przemysł chemiczny. W trzecim kwartale emisje z transportu spadły o 5 proc., ale w sektorze produkcji tworzyw sztucznych i chemikaliów wzrosły o 10 proc.

Eksperci zwracają uwagę, że chińskie cele klimatyczne są często formułowane zachowawczo, aby potem możliwe było „nadwykonanie”. Li Shuo z Asia Society Policy Institute podkreśla jednak, że nowe cele ogłoszone we wrześniu 2025 r. – zakładające 7 do 10 proc. redukcji emisji do 2035 r. – są zbyt skromne jak na skalę kryzysu.

Pięciolatka z niskoemisyjną gospodarką

W Chinach oczy zwracają się teraz ku 15. planowi pięcioletniemu, który wyznaczy kierunki rozwoju gospodarki na lata 2026-2030. Choć pełnego dokumentu jeszcze nie opublikowano, władze nieoficjalnie sygnalizują, że priorytetem będzie transformacja energetyczna i budowa „nowego systemu energetycznego„, opartego na niskoemisyjnych źródłach.

Xi Jinping w kwietniu przypomniał, że Chiny stworzyły „największy i najbardziej kompletny łańcuch przemysłu nowych źródeł energii na świecie”, obejmujący zarówno same instalacje OZE, jak i technologie towarzyszące, np. magazyny energii i baterie.

Chiny odpowiadają dziś za prawie jedną trzecią globalnych emisji dwutlenku węgla, a jednocześnie są największym producentem baterii, turbin wiatrowych, paneli fotowoltaicznych i samochodów elektrycznych. To powoduje napięcia w relacjach z USA – w tym roku do Pekinu przyjechała grupa amerykańskich ekspertów i byłych urzędników na nieoficjalne rozmowy o klimacie.

Negocjacje między Pekinem a Waszyngtonem pozostają trudne, zwłaszcza odkąd Donald Trump wrócił do Białego Domu i ponownie podważa międzynarodowe porozumienia klimatyczne. Trump argumentował, że USA „nie będą sabotować własnych przemysłów, podczas gdy Chiny zanieczyszczają bezkarnie”.

Co dalej: rosnąca rola OZE i coraz ostrzejsze dylematy

Oba opisane zjawiska – spadające lub stabilne emisje oraz rekordowe instalacje OZE – tworzą mieszany obraz. Z jednej strony Pekin szybko zbliża się do wcześniej zakładanego szczytu emisji. Z drugiej – rosną koszty gospodarcze nadprodukcji i presja na firmy OZE.

To, jak Chiny poradzą sobie w najbliższych latach, będzie kluczowe dla globalnej polityki klimatycznej. Jak ujął to André Corrêa do Lago: „Jeśli myślimy o zmianach klimatu, to dobrze, że panele słoneczne są dziś tak tanie i tak konkurencyjne”.