Amerykański wywiad: brak jasnych powodów
Jak pisze „New York Times”, usunięcie generała Zhang Youxii – uznawanego za najbliższego i najbardziej zaufanego dowódcę Xi Jinpinga – było dla amerykańskich analityków szokiem. Chińskie władze poinformowały jedynie o „poważnych naruszeniach dyscypliny i prawa”, nie podając żadnych szczegółów. Według obecnych i byłych urzędników USA nie ma dziś jednoznacznej odpowiedzi, dlaczego Xi zdecydował się na tak radykalny krok. Wśród możliwych scenariuszy wymienia się realne zagrożenie polityczne, próbę uprzedzenia potencjalnego buntu albo kolejną fazę szeroko zakrojonej kampanii czystek, służącej umocnieniu osobistej władzy przywódcy Chin.
„Paranoja to cecha systemu”
Amerykańskie analizy, cytowane przez „NYT”, wskazują, że Xi Jinping może cechować się wyjątkowo wysokim poziomem nieufności wobec otoczenia. Zdaniem ekspertów w systemach autorytarnych to właśnie ludzie z najbliższego kręgu władzy są postrzegani jako największe zagrożenie. – Jako autokrata musisz być paranoikiem. Nigdy nie wiesz, kto jest naprawdę lojalny – ocenia Marcel Dirsus, politolog zajmujący się erozją dyktatur. Inni eksperci podkreślają, że zbyt skuteczny i popularny generał może stać się alternatywnym ośrodkiem władzy, a to wystarczy, by wzbudzić podejrzenia przywódcy.
Wojsko bez głowy
Skutkiem ostatnich decyzji Xi jest niemal całkowite wyczyszczenie wojskowego kierownictwa Centralnej Komisji Wojskowej. Z sześciu generałów mianowanych w 2022 roku pozostał tylko jeden – i to oficer polityczny, a nie dowódca liniowy. Komisji przewodniczy sam Xi Jinping, co oznacza, że największa armia świata została de facto pozbawiona klasycznego wojskowego dowództwa. „New York Times” zwraca uwagę, że od początku 2023 roku niemal wszyscy generałowie i admirałowie dowodzący kluczowymi strukturami sił zbrojnych zostali usunięci lub zniknęli z przestrzeni publicznej.
Korupcja, Tajwan czy walka o władzę?
Oficjalnie Pekin tłumaczy czystki walką z korupcją i zasadą „zerowej tolerancji”. Amerykańscy urzędnicy nie wykluczają, że korupcja w armii rzeczywiście jest poważnym problemem, ale podkreślają, że skala działań sugeruje także motywy polityczne. W tle pojawiają się spekulacje o sporach wokół Tajwanu i tempa przygotowań do ewentualnego konfliktu. Eksperci ostrzegają jednak przed nadinterpretacją – ich zdaniem nie ma dowodów na spisek czy zdradę, a krążące oskarżenia mogą służyć jedynie zdyskredytowaniu usuniętych generałów. Zdaniem analityków cytowanych przez „NYT” czystki mogą na pewien czas sparaliżować proces decyzyjny w chińskim wojsku i zwiększyć nieprzewidywalność działań Pekinu.
Więcej o czystce w chińskiej armii przeczytasz tutaj: Bezprecedensowe czystki w Pekinie. Chińskie wojsko zostało bez głowy
Źródła: New York Times, Gazeta.pl
