Osoby dziedziczące mieszkanie, dom lub działkę mogą skorzystać z uproszczonej procedury ujawniania swoich praw w księdze wieczystej. Dzięki zmianom obowiązującym od połowy marca 2026 roku część formalności, które wcześniej spoczywały na spadkobiercy, może przejąć notariusz. Nowe rozwiązania mają skrócić czas potrzebny na uporządkowanie stanu prawnego odziedziczonej nieruchomości.
Dotychczas sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia nie kończyło wszystkich formalności. Notariusz zawiadamiał sąd o dokonanej czynności, a w księdze wieczystej pojawiała się odpowiednia wzmianka. Spadkobierca musiał następnie samodzielnie złożyć kolejny wniosek, aby zostać wpisanym jako właściciel nieruchomości.
Dziedziczenie nieruchomości 2026. Notariusz przejmie formalności
Po zmianach notariusz może elektronicznie przesłać wniosek o wpis do księgi wieczystej już podczas sporządzania aktu poświadczenia dziedziczenia. Odbywa się to na wniosek spadkobiercy lub zapisobiercy windykacyjnego. Nie jest więc konieczne samodzielne rozpoczynanie kolejnego etapu postępowania.
Nowe przepisy mają również ograniczyć liczbę błędów formalnych. Dokumenty przygotowuje i przekazuje profesjonalista, a sąd może rozstrzygnąć sprawę jednym postanowieniem. Powinno to usprawnić ujawnianie nowych właścicieli w księgach wieczystych.
Szybszy wpis do księgi wieczystej
Dotychczas między potwierdzeniem dziedziczenia a wpisaniem nowego właściciela do księgi wieczystej mogło upłynąć sporo czasu. Było to szczególnie kłopotliwe dla osób, które planowały sprzedaż odziedziczonego mieszkania lub domu albo chciały ustanowić zabezpieczenie kredytu.
Uproszczenie procedury ma ograniczyć takie sytuacje. Aktualne dane w księdze wieczystej są ważne nie tylko dla spadkobierców, ale także dla potencjalnych nabywców nieruchomości i banków. Pozwalają bowiem sprawdzić, komu przysługują prawa do danego majątku.
Notariusz sprawdzi, jakie prawa wchodzą do spadku
Zmiany obejmują również sporządzanie protokołu dziedziczenia. Notariusz ma obowiązek ustalić, czy w skład spadku wchodzą prawa dotyczące nieruchomości położonych w Polsce. Chodzi między innymi o własność, użytkowanie wieczyste oraz spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu.
Informacje te powinny zostać uwzględnione w protokole. Dzięki temu dane potrzebne do późniejszego wpisu do księgi wieczystej są gromadzone już na początku postępowania, co ma ograniczyć konieczność uzupełniania dokumentacji.
Zmiany także przy spadkach i darowiznach
Ułatwienia dotyczą również formalności podatkowych. Od sierpnia 2025 roku w określonych sytuacjach nie trzeba przedstawiać zaświadczenia z urzędu skarbowego przy sprzedaży lub obciążaniu majątku otrzymanego nieodpłatnie od najbliższej rodziny.
Wcześniej dokument ten był potrzebny podczas sporządzania aktu notarialnego. Potwierdzał zapłatę podatku, brak obowiązku jego uiszczenia albo przedawnienie zobowiązania. Zniesienie wymogu obejmuje przypadki przewidziane w nowych przepisach, a nie wszystkie spadki i darowizny.
Terminy zgłoszenia majątku nadal są ważne
Uproszczenie procedur nie oznacza całkowitego zniesienia obowiązków wobec urzędu skarbowego. Osoby korzystające ze zwolnienia podatkowego muszą pamiętać o terminowym zgłoszeniu nabycia majątku, jeżeli przepisy wymagają takiego zgłoszenia.
W przypadku darowizn od najbliższej rodziny zasadniczo obowiązuje termin sześciu miesięcy. Przy dziedziczeniu termin zgłoszenia jest związany z formalnym potwierdzeniem nabycia spadku. W niektórych przypadkach konieczne pozostaje także odpowiednie udokumentowanie przekazania pieniędzy.
Mniej dokumentów i prostsze rozliczenia
Zmiany objęły również prywatnie ustanawiane renty. Nowe regulacje upraszczają sposób rozliczania podatku i doprecyzowują moment powstania obowiązku podatkowego. Jeżeli wartość świadczenia można określić przy jego ustanowieniu, obowiązek powstaje już na tym etapie.
Gdy wartości nie da się ustalić od razu, znaczenie mają kolejne wypłaty. Przy świadczeniach ustanowionych na czas nieokreślony do obliczeń przyjmuje się okres dziesięciu lat. Wszystkie te rozwiązania mają ograniczyć formalności związane z przekazywaniem majątku i rozliczaniem wynikających z tego zobowiązań.
