Jak zrobić kompostownik? Tak zaoszczędzisz na śmieciach

Kompostowanie to naturalny proces rozkładu odpadów organicznych, który pozwala przetworzyć resztki kuchenne i ogrodowe w pełnowartościowy humus. Dzięki temu gleba zyskuje strukturę gąbki i lepiej trzyma wodę, co w sezonie wegetacyjnym jest nie do przecenienia. Kompost przyspiesza wzrost roślin, poprawia plonowanie i ogranicza konieczność stosowania sklepowych nawozów.

Kompost jest nie tylko naturalnym, ale i darmowym nawozem, który każdy może na bieżąco produkować w swoim ogrodzie. Zmniejsza ilość resztek z kuchni i pozwala zagospodarować odpady zielone, które przy pielęgnacji ogrodu powstają praktycznie non stop. Możesz na niego wyrzucić nawet niezadrukowane kartony, których w dobie wysyłania paczek mamy zaskakująco wiele. Wszystko to wesprze nie tylko twój ogród, ale również budżet, a ostatecznie przysłuży się również środowisku.

W sklepach ogrodniczych znajdziesz wiele modeli do kompostowania, ale wcale nie musisz ich kupować. Kompostownik równie dobrze możesz zrobić samodzielnie z drewnianych palet, desek lub z siatki ogrodowej. Trzymaj się jednak przy tym kilku zasad. Przede wszystkim taka konstrukcja powinna mieć przewiewne ściany, bo tlen jest niezbędny do prawidłowego przebiegu procesu rozkładu. Dobrze jest ustawić ją na ziemi, aby mikroorganizmy i dżdżownice mogły swobodnie dostać się do środka. Miejsce powinno być lekko zacienione, żeby kompost nie przesychał.

Na dnie kompostownika warto ułożyć warstwę gałązek, które poprawią cyrkulację powietrza. Następnie naprzemiennie nakłada się warstwy zielone (świeże rośliny, skoszona trawa, resztki kuchenne) i suche (liście, rozdrobnione gałązki, karton nielakierowany). Raz na kilka tygodni przemieszaj całą zawartość kompostownika, by masa była napowietrzona i równomiernie się rozkładała.

Do kompostowania trafiają przede wszystkim odpady organiczne, ale nie wszystkie. Na kompost najlepiej wrzucać resztki owoców i warzyw, zarówno surowych, jak i gotowanych bez dodatku tłuszczu. Naturalne skóry, ogryzki czy obierki są bogate w wodę i mikroelementy, które pobudzają bakterie kompostujące do pracy. Fusy po kawie i herbacie nie tylko dostarczają azotu, ale też poprawiają strukturę kompostu. Skorupki jaj wzbogacą kompost o wapń, a przy okazji pomogą zmniejszyć zakwaszenie gleby. W koszu powinny się też znaleźć zwiędłe rośliny doniczkowe, zaschnięte liście oraz skoszona trawa.

Równie wartościowe są materiały brązowe, czyli te bardziej suche: drobno porwany papier niefarbowany, karton bez nadruków, trociny, suche liście czy drobne gałązki. Dzięki nim kompost nie będzie się zbijał w mokrą, gnijącą masę, lecz pozostanie przewiewny. Naprzemienne układanie warstw mokrych i suchych sprawia, że proces kompostowania przebiega równomiernie, a na końcu powstaje sypki, pachnący leśną ściółką humus.

Nie wszystko jednak nadaje się do kompostownika. Nie wrzucaj na pryzmę odpadów tłustych, mięsnych i nabiałowych, ponieważ szybko jełczeją, przyciągają gryzonie i muchy oraz mogą doprowadzić do gnicia zamiast kompostowania. Kości, ości i duże resztki zwierzęce rozkładają się wyjątkowo długo i często zaczynają nieprzyjemnie pachnieć. Stanowczo nie należy wrzucać chorych roślin, zwłaszcza z objawami grzybów czy zarazy ziemniaczanej. Wysokie temperatury w kompostowniku nie zawsze wystarczą do zabicia patogenów, dlatego można je później niechcący roznieść po ogrodzie.

Wykluczone są również produkty przetworzone, szczególnie takie z dodatkiem soli, cukru, sztucznych aromatów czy konserwantów, które zaburzają równowagę biologiczną całej pryzmy. Do kompostownika nie trafiają też odpady pochodzenia zwierzęcego, pieluchy, odpady higieniczne, popiół z węgla, szkło, plastik czy metal. Nawet jeśli coś wygląda naturalnie, nie znaczy to, że się rozłoży lub będzie bezpieczne dla gleby.

Kompost to nie tylko oszczędność na wywozie odpadów, ale również na kupnie nawozów czy ściółek. Jego zaletą jest to, że działa powoli, ale długotrwale. Nie spala roślin, a stopniowe uwalnianie składników odżywczych sprawia, że nie trzeba nawozić upraw co miesiąc. Wzmacnia rośliny i rok po roku poprawia jakość gleby w całym ogrodzie.

Dojrzała forma kompostu przypomina ciemną, sypką ziemię i można stosować go praktycznie w całym ogrodzie. Najlepiej rozrzucaj go wiosną lub jesienią cienką warstwą wokół roślin i lekko wmieszaj z glebą. Poprawia jej strukturę, zwiększa zatrzymywanie wody i dostarcza naturalnych składników odżywczych.

W warzywniku świetnie sprawdzi się pod pomidory, ogórki, dynie i warzywa korzeniowe, zapewniając im lepszy wzrost. Można go też wykorzystać pod krzewy ozdobne i byliny. Tu zadziała jak nawóz i ściółka jednocześnie, ograniczając zachwaszczenie i przesychanie gleby. Przy zakładaniu nowych rabat warto wymieszać kompost z ziemią, zwłaszcza jeśli jest gliniasta albo jałowa. Nadaje się również do roślin doniczkowych, poprawiając żyzność podłoża. Na trawniku sprawdzi się jako delikatna warstwa wyrównująca i regenerująca murawę.

Utrzymywanie w ogrodzie kompostownika wiąże się z niższymi opłatami za śmieci, konkretnie za wywóz bioodpadów. Właściciele domów jednorodzinnych mogą otrzymać ulgę wynoszącą nawet 2 zł miesięcznie od każdej zamieszkującej osoby. Niby niewiele, ale w skali roku przekłada się to na 96 zł oszczędności w przypadku czteroosobowego gospodarstwa domowego. Wysokość takiej ulgi każda gmina ustala indywidualnie.

Ta ulga nie nalicza się automatycznie. Mieszkaniec musi złożyć odpowiednią deklarację w urzędzie gminy, zaznaczając w niej posiadanie kompostownika i przetwarzanie bioodpadów na własnej posesji. Gminy mogą przeprowadzać kontrole, aby potwierdzić, że kompostownik jest używany prawidłowo.