Koniec z „turystyką emerytalną”? Projekt Konfederacji trafił do Sejmu

Projekt ustawy wpłynął do Sejmu 18 września 2026 r. pod numerem RPW/31544/2026-1P. Inicjatywa ustawodawcza została zgłoszona przez posłów Klubu Parlamentarnego Konfederacja Wolność i Niepodległość i skierowana do marszałka Sejmu Włodzimierza Czarzastego. Wniesiony projekt dotyczy nowelizacji ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Wyższe wymogi dla dopłat z FUS. Do Sejmu trafił projekt

Omawiany projekt zakłada wprowadzenie dodatkowego kryterium przy ubieganiu się o państwową dopłatę do kwoty najniższej emerytury. Zgodnie z proponowaną zmianą art. 87 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wyrównanie będzie przysługiwało osobie, która spełnia dotychczasowe warunki (wiek oraz staż pracy), a ponadto, jak czytamy w ustawie: „zwaloryzowana wysokość składek na ubezpieczenie emerytalne ewidencjonowana na koncie ubezpieczonego jest nie niższa niż równowartość dwudziestopięciokrotności kwoty minimalnego wynagrodzenia pracowników”.

W 2026 roku przy płacy minimalnej 4 806 zł brutto oznacza to konieczność zgromadzenia na koncie w ZUS kapitału składkowego w wysokości co najmniej 120 150 zł. Przepis przejściowy zawarty w art. 2 nakazuje stosowanie nowych zasad również do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowelizacji.

Wymaganą kwotę 120 150 zł w składkach odkłada się przez 128 miesięcy (10 lat i 8 miesięcy). Projektodawcy zaznaczają jednak, że uwzględniając coroczny wzrost najniższej pensji oraz coroczną waloryzację składek na koncie ZUS, w rzeczywistości czas ten będzie jeszcze krótszy.

Konfederacja chce ograniczyć „turystykę emerytalną”. Uzasadnienie nowelizacji

W uzasadnieniu projektu autorzy wskazują, że głównym celem projektowanej regulacji jest zmiana dotychczasowego mechanizmu, który w ich ocenie sprzyja nadużyciom finansowym. Nowelizacja ma służyć uszczelnieniu systemu emerytalnego oraz ograniczeniu ryzyka nieprawidłowości i zjawiska tzw. turystyki emerytalnej.

Projektodawcy zwracają uwagę na skutki dwustronnych umów międzynarodowych o zabezpieczeniu społecznym. Polska posiada je m.in. z Ukrainą, Białorusią, Izraelem, Kanadą, Turcją czy Australią, które pozwalają na sumowanie okresów ubezpieczenia przy ustalaniu prawa do polskiej emerytury minimalnej.

Jak podkreślają wnioskodawcy, motywacja do korzystania z tych przepisów wynika z ogromnej dysproporcji w wysokości świadczeń pomiędzy niektórymi krajami, wskazując głównie na Ukrainę. Minimalna emerytura w Ukrainie w 2026 r. wynosi 2 595 hrywien (ok. 214 zł), podczas gdy najniższe świadczenie w Polsce to 1 978,49 zł brutto.

W uzasadnieniu powołano się na konkretny przykład obrazujący działanie obecnego systemu:

„Jednym z przykładów na działanie obecnych przepisów jest przypadek obywatelki Ukrainy, której emerytura wypracowana w Polsce wynosiłaby zaledwie 13,86 zł miesięcznie, ale dzięki przepisom jej świadczenie może zostać podwyższone do poziomu polskiej emerytury minimalnej. W tym przypadku miesięczna dopłata wyniosła 1539,49 zł, a dodatkowo wypłacono ponad 73 tys. zł wyrównania za wcześniejszy okres”.

Ponadto, jak podają autorzy projektu:

„W ocenie projektodawców należy zmienić obecną sytuację, w której tylko jeden miesiąc pracy i odprowadzenie jednej składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe do ZUS otwiera obcokrajowcom drogę do polskiej minimalnej emerytury”.

Wnioskodawcy przytaczają również dane, z których wynika, że w lipcu 2026 r. z wyrównania do emerytury minimalnej korzystało 13,1 tys. cudzoziemców (w tym 1,5 tys. obywateli Ukrainy), a łączny koszt dopłat dla obcokrajowców w 2025 r. wyniósł 123,5 mln zł. Wprowadzenie progu dwudziestopięciokrotności minimalnego wynagrodzenia ma – zdaniem wnioskodawców – skutecznie uszczelnić system i zatrzymać wzrost tych wydatków.

Czy te zmiany mogą wpłynąć na emerytury Polaków?

Według oficjalnych danych ZUS na koniec 2025 r. średni stan konta ubezpieczonego w I filarze wynosił 137 788,41 zł, a na subkoncie średnio 42 901,47 zł (łącznie daje kapitał na poziomie ok. 180 tys. zł na osobę). Większość Polaków pracujących na etacie przez co najmniej kilka lub kilkanaście lat spełni proponowany warunek automatycznie dzięki waloryzacji składek.

Eksperci zwracają jednak uwagę, że nowelizacja ze względu na swoją formalną neutralność obejmie wszystkich ubezpieczonych bez wyjątku. Jak wskazuje dr Marcin Wojewódka, radca prawny i ekspert Instytutu Emerytalnego w rozmowie z „Faktem”, projekt nie dyskryminuje ze względu na obywatelstwo, co oznacza, że nowe kryterium dotknie również Polaków.

Nowy warunek uniemożliwi uzyskanie wyrównania osobom, które wykażą wieloletni staż pracy uzyskany głównie za granicą, a w Polsce odprowadziły składki jedynie za krótki okres (od kilku dni do kilku lat). Przy czym dotyczy to również polskich emigrantów, którzy powracają do Polski po latach pracy za granicą. 

Warto przy tym zaznaczyć, że w Polsce najniższe ustawowe świadczenie pobiera około pół miliona seniorów, z czego 60-70 tys. otrzymuje państwowe dopłaty do minimalnej emerytury. Projekt nie obejmie osób, które już uzyskały prawo do dopłaty i pobierają wypłacane świadczenie.

Jeśli nowelizacja zostanie zatwierdzona, prawo do państwowej dopłaty z FUS przestanie wynikać wyłącznie z samego faktu sumowania lat pracy za granicą, a stanie się bezpośrednio zależne od wartości składek faktycznie zgromadzonych na polskim koncie emerytalnym.