Namierzyli ekstremalnie rzadkie małpy. Żyją tylko w jednym kraju

To kolejne takie znalezisko, do którego przyczynił się system zwany „audiomouth”, który służy do wykrywania i późniejszej analizy odgłosów zwierząt. Pozwala on namierzyć gatunki, które trudno wypatrzyć gołym okiem, a także usłyszeć w gąszczu dźwięków. Zaawansowane systemy analizy danych pozwalają jednak znaleźć detale różniące odgłosy jednych gatunków od innych.

Tak było w wypadku rokselan zadartonosych, które są małpami bardzo płochliwymi i skrytymi. Nie tak łatwo je zauważyć, nawet jeśli użyje się lornetek i dronów. Można jednak spróbować je usłyszeć i nawet jeśli się ich nie widzi, wyłowić ich odgłosy w gąszczu innych.

Zespół naukowców pracujący w lesie Khau Ca na północy Wietnamu przez 10 dni szukał zwierząt za pomocą dronów, kamer i lornetek oraz systemu „audiomouth”. Udało się wykryć m.in. nawoływanie małp w indochińskim lesie. Tak zlokalizowano dwie grupy rokselan zadartonosych.

To krewniaczki lepiej znanych rokselan złocistych, które są mieszkankami ośnieżonych gór środkowych Chin. Tam zimy bywają mroźne i śnieżne. Małpy te mają grube futro, które pozwala im przetrwać chłody i pozwala radzić sobie w terenach niedostępnych innym naczelnym.

Przed mrozem chroni ją nie tylko gęste futro, ale i inne przystosowania, np. specyficzna budowa nosa. Jest płaski, o szerokich nozdrzach, co pozwala łatwiej nagrzać powietrze.

Ten nos nasunął skojarzenia z ruską księżniczką Rokselaną (Roksolaną), która w XVI w. została porwana w jasyr i stała się nałożnicą, a następnie żoną sułtana tureckiego Sulejmana Wspaniałego. Tak została jedną z najbardziej wpływowych kobiet Imperium Osmańskiego. Ponoć miała właśnie zadarty nos.

Rokselana zadartonosa nie ma takiego futra jak chińska kuzynka, gdyż żyje w lasach zwrotnikowych. Połowa jej ciała jest biała, reszta czarna, a małpa ma także pomarańczową plamę na podgardlu.

Małpa ta żyje tylko w górskich lasach na północy Wietnamu, niedaleko chińskiej granicy. Odkryto ją dopiero w 1912 r. i przez kolejne lata nikt jej nie widział na oczy. Dopiero w 1989 r. udało się znaleźć grupę tych rokselan. Już wtedy było wiadomo, że są bardzo rzadkie.

Na początku XXI w. uważano, że przetrwało mniej niż 250 osobników, a gatunek ten był przedmiotem intensywnych wysiłków na rzecz ochrony. Największe zagrożenia, z jakimi borykały się te małpy, to utrata siedlisk i polowania. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody uznała ten gatunek za „krytycznie zagrożony”.

Znalezisko z Khau Ca jest zatem bezcenne. Jak mówią Wietnamczycy, pocieszające jest to, że udało się zidentyfikować różne grupy rodzinne rokselan w Khau Ca i że nie ma śladów stosowania przeciw nim pułapek ani polowań. Ustalenie, gdzie małpy wciąż żyją jest kluczowe dla wprowadzenia skutecznej ochrony i zakazu wycinki drzew w tych obszarach.