Nie żyje genialna szympansica. Czytała po angielsku i chińsku

Szympansy są genetycznie najbliższe ludziom i najbardziej nas przypominają, także pod względem inteligencji. Dzięki szympansicy Ai można było to sprawdzić, a jej osiągnięcia w kwestii umiejętności właściwych ludziom były oszałamiające.

Ta małpa urodziła się w naturze, w lasach terenów chronionych The Guinean forests of West Africa rozciągających się wzdłuż wybrzeży zachodniej Afryki, od Sierra Leone po Kamerun. Tam w niektórych tylko miejscach zachowały się jeszcze szympansy długowłose, rzadki podgatunek tych małp. Zniknęły już one zupełnie w takich krajach jak Gambia, Burkina Faso, Togo i Benin, a w innych są skrajnie rzadkie.

Większe populacje szympansa długowłosego można znaleźć zwłaszcza na Wybrzeżu Kości Słoniowej, ale także w Gwinei, skąd Ai w 1977 r. trafiła do Japonii. Kupiono ją wówczas od handlarza zwierząt, co w 1977 r. było jeszcze możliwe. Kilka lat później Japonia przystąpiła do konwencji CITES jak wiele innych państw świata i kupno szympansa do badań laboratoryjnych od handlarza w Afryce stało się zabronione.

Szympansica Ai trafiła do KUPRI, czyli Instytutu Badań nad Naczelnymi w Kioto. Imię zawdzięcza programowi Ai (co po japońsku oznacza nie sztuczną inteligencję, ale miłość), rozpoczętego w 1978 r. przez Kiyoko Murofushi i Tetsuro Matsuzawę.

Celem było zrozumienie procesów poznawczych szympansów poprzez eksperymenty z interfejsem komputerowym. Dlatego Ai otrzymała klawiaturę podpiętą do komputera i dlatego badano jej zachowania. Komputery miały m.in. pozwolić na poznanie języka małp człekokształtnych.

Szympansica Ai okazała się genialna

Wkrótce okazało się, że małe szympansiątko jest genialnym zwierzęciem. Szybko nauczyło się rozpoznawać kolory. Ai zaczęła rysować i malować. Lubiła to, tzn. bazgrała na kartce dla przyjemności, bez nagrody w postaci smakołyku.

Nie koniec na tym jednak, okazało się bowiem, że Ai także rozpoznaje i odróżnia liczby. Tetsuro Matsuzawa w połowie lat osiemdziesiątych pisał, że małpa opanowała liczby od jeden do dziewięciu i była w stanie je wskazać i rozpoznać.

Szympansica miała znakomitą pamięć, a jej umiejętności rosły. Japońskie media podają, że szympansica znała ok. 100 znaków alfabetu angielskiego i chińskiego (Japończycy używają starochińskiego alfabetu kanji). Dopasowywała chińskie znaki oznaczające konkretne przedmiotu do wizerunku tych przedmiotów.

Gdy z kolei pokazano jej jabłko, Ai wybrała na ekranie komputera symbole potrzebne do narysowania wirtualnego jabłka. Szympansica była tak inteligentna, że kiedyś wydostała się nawet z pomieszczenia, korzystając z klucza.

W 2000 r. Ai urodziłą syna imieniem Ayumu. Szympans odziedziczył po niej inteligencję i także fascynuje naukowców w Kioto.

Zwierzętate to nie tylko ciekawostka, ale fundament badań nad ewolucją naczelnych, nad małpim i ludzkim umysłem. Stanowią ważny element tworzenia programów komputerowych, sztucznej inteligencji, badań nad układem nerwowym.

Ai zmarła w Kioto w wieku ok. 49 lat (nie wiemy, czy urodziła się w 1976, czy 1977 r.) w wyniku niewydolności wielu narządów wewnętrznych i zmian starczych. Ok. 50 lat to bardzo dostojny wiek dla szympansa.