Pellet jest drogi albo go brakuje. Czy w piecu możesz palić owsem?

Składy opału w całym kraju działają w trybie awaryjnym, a klienci odbijają się od pustych magazynów. Tak trudnej zimy i tak dużych braków pelletu nie spodziewali się nawet sprzedawcy.

Problemy na rynku pelletu zaczęły się wraz z nadejściem styczniowych mrozów. W wielu składach dostępność opału gwałtownie spadła, a część sprzedawców zaczęła limitować sprzedaż do kilku worków na osobę. Z relacji sklepów wynika, że tona pelletu potrafi kosztować już 2-4 tys. zł.

To wzrost o kilkadziesiąt procent względem jesieni 2025 r., kiedy za certyfikowany pellet klasy A1 płacono wtedy około 1000-1600 zł za tonę. Dziś średnia cena pelletu klasy A1 w Polsce wynosi ponad 2000 zł za tonę, ale w niektórych regionach, szczególnie przy małej dostępności, stawki są dużo wyższe. Do tego należy doliczyć koszty transportu.

Tej zimy zdobycie nawet drogiego pelletu graniczy z cudem. Większość magazynów stacjonarnych zamknęła się z powodu braku towaru. Wchodząc na strony internetowe widzimy czarne napisy „Brak w magazynie” przy wszystkich ofertach. Obecne braki to efekt kumulacji kilku problemów.

Powodem takiej sytuacji jest między innymi ogromny wzrost liczby pieców na pellet w ostatnich latach. W ramach programu „Czyste Powietrze” można było uzyskać dofinansowanie na zakup i montaż takiego kotła. Wiele osób, które skorzystało z dotacji, dziś znalazło się w kropce.

Pelletu brakuje, bo brakuje trocin, z których jest produkowany. Ich głównym źródłem są zakłady meblarskie i tartaki. Mebli z drewna produkuje się teraz mniej, a rządowe programy ograniczające wycinkę w lasach spowodowały, że na rynku jest mniej surowca. Dodatkowo w czasie mrozów tartaki wykorzystują trociny na własny użytek, spalając je w celu szybszego wysuszenia drzewa.

W ciężkiej sytuacji znaleźli się również producenci pelletu. Nie dość, że brakuje im surowca, to produkcję utrudniają zamarznięte maszyny. Na rynku zostały więc niewielkie rezerwy pelletu z całego roku, których zapas szybko topnieje, a cena rośnie z dnia na dzień. Nie pomaga również mniejszy niż zwykle import surowca z Ukrainy.

W obliczu braków surowca wiele osób zastanawia się, czym jeszcze można palić w kotle na biomasę. Okazuje się, że w niektórych przypadkach są alternatywy, na przykład ziarna.

Owsem można palić w tych piecach na pellet, które są wyposażone w ruchomy lub obrotowy ruszt, system automatycznego oczyszczania i możliwość regulacji powietrza pod spalanie zbóż.

To dobra wiadomość dla właścicieli odpowiednich kotłów. Owies stał się w tym sezonie jedną z najtańszych i najłatwiej dostępnych alternatyw dla innych rodzajów biomasy. Kosztuje zwykle 480-700 zł za tonę, a na rynku panuje nadpodaż ziarna, co gwarantuje jego stałą dostępność.

Owies ma wartość opałową zbliżoną do pelletu, choć generuje więcej popiołu i osadów. Ogrzewanie ziarnem jest tańsze, ale jego spalanie jest mniej efektywne. Nie każdy kocioł pelletowy jest do tego przystosowany.

Nie można palić owsem w zwykłych, jednopaleniskowych piecach, które są zaprojektowane wyłącznie pod granulację, wilgotność i kaloryczność pelletu drzewnego. Spalanie zbóż w takich urządzeniach grozi zapychaniem palnika, żużlowaniem, awarią podajnika i utratą gwarancji.

Z perspektywy ekologii pellet drzewny nadal pozostaje biomasą najczystszą i najbardziej przewidywalną. Minimalna wilgotność, niska emisja i niewielka ilość popiołu sprawiają, że spełnia rygorystyczne normy środowiskowe. Nowoczesne kotły pelletowe spełniają wysokie normy emisji, a certyfikowany pellet ENplus A1 uznawany jest za paliwo niskoemisyjne.

Ziarno, choć naturalne i odnawialne, generuje większe ilości zanieczyszczeń niż pellet i może podnosić emisję NOx. Zyskuje jednak w porównaniu z innymi paliwami. Palenie owsem jest znacznie bardziej ekologiczne niż węglem, gazem czy olejem opałowym. W przypadku pieców pelletowych świetnie nadaje się do przetrwania trudniejszych tygodni zimy.