Świadczenie wychowawcze 800+ idzie za dzieckiem aż do momentu skończenia 18 lat. Środki wpływają na konto rodziców lub opiekunów co miesiąc, niezależnie od sytuacji finansowej w domu. 300+ to jednorazowe wsparcie dla wszystkich uczniów rozpoczynających rok szkolny (program Dobry Start).
Decyzją sądu rodzinnego wnuczka trafiła pod opiekę babci w trybie zarządzenia tymczasowego, co powinno otworzyć kobiecie drogę do świadczeń na dziecko. ZUS jednak wypłaty 800+ oraz 300+ odmówił tłumacząc, że babcia nie próbuje przysposobić wnuczki, więc w świetle prawa wcale nie jest jej opiekunem faktycznym.
Kim dla ZUS jest opiekun faktyczny?
Dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) opiekun faktyczny to osoba, która bez obowiązku ustawowego (np. bez bycia formalnym opiekunem prawnym ustanowionym przez sąd) sprawuje stałą opiekę nad osobą, która ze względu na wiek, stan zdrowia lub psychiczny wymaga takiej opieki.
Opiekun faktyczny różni się od opiekuna prawnego tym, że nie ma obowiazku ustawowego do opieki nad daną osobą. Może to być członek bliższej lub dalszej rodziny, lub zupełnie obca osoba.
Babcia dziewczynki dostała z ZUS decyzję odmowną, od której odwołała się do sądu. W tym wypadku sąd pierwszej instancji stanął jednak po stronie zakładu ubezpieczeń. „O ile osoba nie wystąpiła z wnioskiem o przysposobienie, nie mogła być uznana za opiekuna faktycznego, nawet, jeżeli na podstawie orzeczenia sądu opiekuńczego opiekę faktyczną nad dzieckiem sprawowała” – argumentował sąd rejonowy.
ZUS przegrał w końcu z babcią
W dwuletnią walkę sadową włączył się Rzecznik Praw Dziecka, który osatecznie zawnioskował o kasację wyroków. Dopiero wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z lutego 2026 roku całkowicie zmienił finansową sytuację babci. Sędziowie NSA uznali, że tak dosłowne czytanie przepisów przez urzędników uderza w dzieci i łamie Konstytucję.
„Prowadzi bowiem do rozstrzygnięć sprzecznych z zasadami wspierającej roli państwa w dbaniu o interes i dobro dzieci oraz z zasadami demokratycznego państwa prawa w zakresie konstytucyjnej zasady równości i sprawiedliwości społecznej”- wyjaśnił sąd najwyższy w uzasadnieniu. NSA podkreślił też, że wsparcie finansowe od państwa „ma służyć dziecku, które realizuje obowiązek szkolny”. Skoro system powierzył babci opiekę nad wnuczką, to „ma prawo skutecznego domagania się od państwa pomocy w sprawowaniu opieki, w tym również pomocy materialnej”.
