-
Borowik brzozowy to grzyb ceniony za smak i aromat, często pomijany z powodu nieoczywistego wyglądu, a można go znaleźć pod brzozami.
-
Pod nazwą borowik brzozowy kryją się różne gatunki, takie jak borowik szlachetny i koźlarz pomarańczowożółty, które odróżnia wyraźny wygląd kapelusza, trzonu i cechy miąższu.
-
Grzyby te nadają się do suszenia i wielu potraw, jednak przed zbiorem i spożyciem należy dokładnie je oznaczyć z uwzględnieniem wszystkich cech i miejsca występowania.
-
Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
-
Borowik brzozowy
-
Jak wygląda borowik brzozowy? Te szczegóły pomagają go rozpoznać
-
Gdzie szukać borowika brzozowego? Liczy się sąsiedztwo drzew
-
Jak smakuje borowik brzozowy? W kuchni sprawdzi się na wiele sposobów
-
Jak bezpiecznie zbierać grzyby podobne do prawdziwków?
Jest kuzyn prawdziwka, który zachwyca smakiem, a przy tym świetnie nadaje się do suszenia. Niewiele osób zwraca na niego uwagę, choć może być prawdziwym skarbem jesiennego lasu. Borowik brzozowy, kojarzony z drzewami, którym zawdzięcza swoją nazwę, ma jedną ważną cechę: trzeba szukać go w odpowiednim miejscu. Nie wystarczy przeszukiwać przypadkowych fragmentów lasu. Największe szanse na spotkanie tego grzyba są tam, gdzie rosną brzozy. Właśnie dlatego znajomość leśnych siedlisk może zdecydować o tym, czy wrócimy z grzybobrania z pełnym koszykiem.
Borowik brzozowy
Borowik brzozowy to określenie używane w odniesieniu do grzybów związanych z brzozami. W nazewnictwie grzybiarskim może jednak oznaczać różne taksony. Warto więc zwrócić uwagę na nazwę łacińską i cechy konkretnego okazu, zamiast opierać się wyłącznie na potocznej nazwie.
Z borowikiem brzozowym bywa kojarzony borowik szlachetny (Boletus edulis), którego odmiany mogą występować w sąsiedztwie brzóz. Podobnie nazywa się czasem koźlarza pomarańczowożółtego (Leccinum versipelle), grzyba z rodziny borowikowatych, charakterystycznego dla brzozowych zagajników. Nie są to jednak nazwy, których należy używać zamiennie bez sprawdzenia cech gatunku.
Koźlarz pomarańczowożółty występuje naturalnie w Europie i Azji, a także w Ameryce Północnej. W Polsce jest pospolity. Tworzy mikoryzę z brzozami, czyli pozostaje z ich korzeniami w związku, który umożliwia wymianę substancji odżywczych. Ta zależność ma znaczenie zarówno dla rozwoju grzyba, jak i dla grzybiarzy, którzy chcą znaleźć go w lesie.
Jak wygląda borowik brzozowy? Te szczegóły pomagają go rozpoznać
Wygląd grzyba zależy od tego, który gatunek kryje się pod potoczną nazwą. Jeśli mowa o borowiku szlachetnym związanym z brzozami, jego kapelusz może być jasny, kremowy, piaskowy lub jasnobrązowy. Właśnie ta barwa odróżnia go od wielu prawdziwków o ciemniejszych, kasztanowych kapeluszach. Młody owocnik ma zwykle kształt półkuli, a z czasem kapelusz staje się szerszy i bardziej wypukły, przypominając poduszkę.
Powierzchnia kapelusza jest na ogół gładka lub delikatnie matowa. Przy dużych okazach może osiągać kilkanaście centymetrów średnicy. Brzeg bywa jaśniejszy, a podczas wilgotnej pogody skórka może stać się lekko lepka. Pod kapeluszem znajdują się rurki, które u młodych owocników są jasne, później żółtawe, a w starszych okazach przybierają oliwkowy odcień.
Trzon borowika szlachetnego jest krępy, jasny i mocny. Może mieć delikatną siateczkę, szczególnie widoczną w górnej części. Miąższ pozostaje zazwyczaj biały i nie powinien wyraźnie zmieniać barwy po przekrojeniu. Te cechy, w połączeniu z pozostałymi elementami budowy, pomagają odróżnić go od podobnych grzybów.
Inaczej prezentuje się koźlarz pomarańczowożółty (Leccinum versipelle). Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest kapelusz w odcieniach pomarańczu, pomarańczowego brązu lub ceglastopomarańczowej czerwieni. Początkowo jest półkulisty, a później staje się wypukły i poduszkowaty. Powierzchnia może sprawiać wrażenie delikatnie filcowatej, a skórka niekiedy wystaje poza krawędź kapelusza.
Trzon tego koźlarza jest zwykle długi, jasny i pokryty drobnymi, ciemnymi łuseczkami. Wraz z wiekiem mogą stawać się coraz bardziej wyraźne. Pod kapeluszem znajdują się rurki, początkowo białawe, z czasem szarzejące. Miąższ po uszkodzeniu może różowieć, szarzeć, fioletowieć lub ciemnieć. U podstawy trzonu mogą pojawić się również niebieskozielone przebarwienia.
Warto zapamiętać tę różnicę: jasny kapelusz i delikatna siateczka na trzonie mogą wskazywać na borowika szlachetnego, natomiast pomarańczowy kapelusz oraz ciemne łuseczki na trzonie są typowe dla koźlarza pomarańczowożółtego. Sam kolor nie wystarcza jednak do pewnego oznaczenia grzyba. Liczą się wszystkie cechy, w tym budowa, barwa rurek, zmiany miąższu i miejsce występowania.
Gdzie szukać borowika brzozowego? Liczy się sąsiedztwo drzew
Jeśli chcesz znaleźć grzyby związane z brzozami, zacznij od brzozowych zagajników i obrzeży lasu. Warto sprawdzać także leśne polany, skraje dróg, młodniki oraz miejsca, w których brzozy rosną w niewielkich skupiskach. Grzyby mogą pojawiać się pojedynczo lub w grupach, często wśród traw, mchu i opadłych liści.
Koźlarz pomarańczowożółty występuje przede wszystkim w sąsiedztwie brzóz. Można go spotkać w różnych typach lasów, a także na terenach o bardziej otwartym charakterze, jeśli rosną tam drzewa, z którymi tworzy mikoryzę. Z kolei borowik szlachetny ma szerszy zakres siedlisk i może rosnąć w pobliżu różnych gatunków drzew. Dlatego nie każdy grzyb znaleziony pod brzozą będzie tym samym gatunkiem.
Owocniki pojawiają się w sezonie grzybowym, przede wszystkim latem i jesienią, choć dokładny termin zależy od temperatury, opadów oraz lokalnych warunków. Po ciepłych dniach i deszczu warto dokładniej przeszukać ściółkę. Grzyby potrafią jednak rosnąć nierównomiernie, a nawet obiecujące miejsce nie musi zapewnić zbiorów podczas każdej wizyty.
Podczas poszukiwań zwracaj uwagę na całą okolicę, a nie tylko na pojedynczy okaz. Brzozy mogą rosnąć również przy leśnych drogach, na obrzeżach polan i w niewielkich zagajnikach, które łatwo przeoczyć w czasie spaceru. Nie rozgarniaj przy tym agresywnie ściółki ani nie niszcz grzybni. Ostrożne zbieranie pozwala ograniczyć szkody w leśnym środowisku.
Jak smakuje borowik brzozowy? W kuchni sprawdzi się na wiele sposobów
Grzyby z tej grupy są cenione za leśny aromat i zastosowanie w tradycyjnych potrawach. Borowik szlachetny słynie z wyrazistego zapachu oraz mięsistej konsystencji. Dobrze sprawdza się w sosach, zupach, farszach i daniach z makaronem. Można go również usmażyć na maśle z cebulą, a następnie podać z pieczywem, ziemniakami lub kaszą.
Jednym z najlepszych sposobów na zachowanie aromatu jest suszenie. Oczyszczone grzyby należy pokroić w plastry i wysuszyć w odpowiednich warunkach, aż staną się suche i kruche. Po przełożeniu do szczelnego pojemnika można przechowywać je przez dłuższy czas w suchym, zacienionym miejscu. Suszone grzyby doskonale wzbogacają smak zup, bigosu, kapusty, sosów i farszu do pierogów. Przed użyciem zwykle wystarczy je namoczyć, a płyn po namaczaniu można wykorzystać w potrawie, jeśli został odpowiednio przygotowany i jest czysty.
Świeże owocniki nadają się także do duszenia. Wystarczy oczyścić je z resztek ściółki, pokroić i poddać obróbce cieplnej. W połączeniu z masłem, cebulą, czosnkiem i natką pietruszki tworzą prosty dodatek do obiadu. Można je wykorzystać również do jajecznicy lub kremowego sosu do makaronu.
W przypadku koźlarza pomarańczowożółtego ważne jest dokładne ugotowanie lub usmażenie. Nie należy spożywać go na surowo ani traktować krótkiego podgrzania jako wystarczającej obróbki. Miąższ po ugotowaniu często ciemnieje, co jest naturalną cechą tego grzyba i samo w sobie nie oznacza, że jest zepsuty.
Jak bezpiecznie zbierać grzyby podobne do prawdziwków?
Najważniejsza zasada brzmi: nie wkładaj do koszyka grzyba wyłącznie dlatego, że rośnie pod brzozą albo przypomina prawdziwka. Podobne gatunki mogą różnić się szczegółami, które łatwo przeoczyć podczas spaceru. Jeśli nie masz pewności co do oznaczenia, pozostaw okaz w lesie lub skorzystaj z pomocy grzyboznawcy.
Nie próbuj rozpoznawać grzybów przez ich smakowanie. Nie zbieraj także okazów bardzo młodych, uszkodzonych lub rozkładających się, jeśli ich cechy są trudne do oceny. Grzyby przeznaczone do jedzenia powinny być świeże, dokładnie oczyszczone i odpowiednio przygotowane.
Borowik brzozowy może być ciekawym znaleziskiem dla osób, które chcą poznawać leśne gatunki i wzbogacać jesienne menu. Warto jednak pamiętać, że potoczna nazwa nie zawsze oznacza jeden konkretny gatunek. Dopiero połączenie wyglądu, budowy trzonu i kapelusza, zmian miąższu oraz siedliska pozwala właściwie ocenić, z jakim grzybem mamy do czynienia. A gdy oznaczenie jest pewne, leśne zbiory mogą zamienić się w aromatyczny sos, rozgrzewającą zupę lub zapas suszonych grzybów na zimę.
