Ten zapach odstrasza kleszcze. Pajęczaki uciekają w popłochu

Wraz z nadejściem cieplejszych dni zwiększa się aktywność kleszczy. Spacery po parkach, wycieczki do lasu czy prace w ogrodzie sprawiają, że kontakt z nimi staje się znacznie bardziej prawdopodobny.

Choć nie każde ukąszenie prowadzi do choroby, kleszcze są znane z przenoszenia poważnych infekcji. Najczęściej mówi się o boreliozie, którą można leczyć antybiotykami, oraz o kleszczowym zapaleniu mózgu (KZM), chorobie wirusowej, w której leczenie ogranicza się głównie do łagodzenia objawów.

Ryzyko dotyczy nie tylko leśnych terenów. Pajęczaki można spotkać także na łąkach, w ogrodach, a nawet w miejskich parkach.

Nowe badania przeprowadzone przez naukowców z Simon Fraser University w Kanadzie sugerują, że skuteczną bronią przeciw kleszczom mogą być feromony produkowane przez mrówki.

Eksperci zauważyli, że kleszcze czarnonogie – jeden z gatunków przenoszących boreliozę – wyraźnie unikają miejsc, w których wcześniej przebywały mrówki.

Kleszcze lubią wiele miejsc i okresów, kiedy lubimy przebywać na zewnątrz, ciesząc się pogodą – mówi główna autorka badań Claire Gooding. W sezonie letnim, podczas uprawiania sportów na świeżym powietrzu, ryzyko spotkania z kleszczami jest dość duże – dodaje.

Badacze sprawdzali, czy pajęczaki reagują na obecność różnych drapieżników, takich jak pająki, chrząszcze czy mrówki. Okazało się, że to właśnie te ostatnie mają na nie szczególnie silny wpływ.

Jak można przeczytać na łamach Royal Society Open Science naukowcy skupili się na mrówkach, ponieważ są to owady społeczne, które intensywnie komunikują się za pomocą chemicznych sygnałów.

W trakcie badań zauważono, że kleszcze omijały powierzchnie, po których wcześniej chodziły mrówki – nawet wtedy, gdy owady zostały już usunięte.

Co więcej, naukowcom udało się zidentyfikować konkretne substancje chemiczne odpowiedzialne za ten efekt i odtworzyć ich syntetyczną wersję w laboratorium. Sztucznie wytworzone feromony również skutecznie odstraszały pajęczaki.

Badacze pracują teraz nad praktycznym zastosowaniem odkrycia. Trwają prace nad repelentami zawierającymi syntetyczne feromony mrówek.

Mogłyby one działać podobnie jak preparaty przeciw komarom – jako środek nanoszony na skórę lub ubranie. Inna możliwość to wykorzystanie ich w środowisku, np. na szlakach turystycznych czy wokół miejsc biwakowych, aby stworzyć barierę odstraszającą kleszcze.

Eksperci podkreślają, że takie rozwiązania są szczególnie potrzebne, ponieważ wraz ze zmianami klimatu zasięg występowania kleszczy stopniowo się powiększa.

Istnieje także bardzo prosty sposób na ograniczenie kontaktu z kleszczami po spacerze w lesie lub na łące. Informowaliśmy, że wracają na to uwagę leśnicy z Karkonoskiego Parku Narodowego.

Przypominają, że pajęczaki przyciąga m.in. jasny kolor ubrań, ciepło ciała oraz zapach kwasu masłowego obecnego w pocie. Dlatego przed wejściem do lasu najlepiej założyć długie spodnie, zakryte buty i nakrycie głowy.

Jeśli jednak wrócimy ze spaceru, warto zastosować prosty trik.

Leśnicy polecają wykorzystanie zwykłej rolki do czyszczenia ubrań. Lepka powierzchnia może zebrać kleszcze z odzieży, zanim zdążą przedostać się na skórę.

Jak podkreślają pracownicy parku, to niedrogi i bardzo szybki sposób na dodatkową ochronę.

Choć nie zastąpi to dokładnego obejrzenia ciała po spacerze, może być prostym elementem profilaktyki w sezonie największej aktywności kleszczy.