Ważny obowiązek dla właścicieli domów. Po 31 stycznia wysoka kara

Coroczna inwentaryzacja azbestu – czas na zgłoszenie mija 31 stycznia 2026 roku

Zgodnie z art. 162, ust. 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska właściciele budynków zawierających materiały budowlane z azbestem mają obowiązek zgłoszenia tego faktu do wójta, prezydenta miasta lub burmistrza w nieprzekraczalnym terminie 31 stycznia 2026 r. Przedsiębiorcy muszą złożyć dokumenty do marszałka województwa. Obowiązek ten obejmuje również właścicieli, którzy złożyli stosowną deklarację rok wcześniej. Wszystko ma na celu zaktualizowanie bazy azbestowej.

Zgłoszenie azbestu powinno zawierać informację o ilości materiałów znajdujących się na posesji oraz ocenę stanu fizycznego wspomnianych materiałów. Dzięki temu gminy są poinformowane, które budynki wymagają najszybszej utylizacji azbestu. Zły stan materiałów powoduje największe zagrożenie dla zdrowia człowieka.

Brak zgłoszenia obecności azbestu na posesji może grozić wysokimi grzywnami. W przypadku właścicieli prywatnych wynoszą od 500 do 1000 zł. Suma nałożonych kar w ciągu roku nie może jednak przekroczyć 5 tys. złotych. Znacznie wyższe kary przewidziane są dla przedsiębiorców. Ci muszą liczyć się z grzywnami sięgającymi od 1 tys. do nawet 20 tys. zł. Maksymalnie mogą otrzymać nawet 200 tys. zł kary.

Jakie budynki zawierają azbest?

Azbest był wykorzystywany do produkcji rur, materiałów izolacyjnych czy płyt cementowych zwanych eternitem. Był powszechnie używany w budownictwie w latach 70. ubiegłego wieku. Najczęściej pokrywano nimi dachy budynków, ponieważ materiały te wykazywały bardzo dużą wytrzymałość na uszkodzenia mechaniczne i warunki atmosferyczne. Były także ogniotrwałe i tanie. Z tego względu stanowiły niemal idealne materiały do izolacji termicznej w czasach PRL, gdzie niski kosztem chciano wybudować jak największą ilość mieszkań, domów i budynków przemysłowych.

Obecnie azbest może znajdować się zarówno w starszych budynkach mieszkalnych, jak i przemysłowych. Na dużą skalę był również wykorzystywany w gospodarstwach rolniczych.

Dlaczego azbest jest szkodliwy?

Kiedy płyty azbestowe zostaną uszkodzone, do atmosfery są emitowane włókna azbestowe. Te niewidoczne gołym okiem cząsteczki łatwo przedostają się do układu oddechowego człowieka i sieją prawdziwe spustoszenie. Efekty ich obecności mogą dać objawy kilka, a nawet kilkadziesiąt lat później w postaci nowotworów płuc, nerek krtani czy innych chorób układu oddechowego w tym pylicy azbestowej. Azbest został oficjalnie uznany za substancję rakotwórczą.

Całkowite usunięcie azbestu do 31 grudnia 2032 r.

Obecnie Ministerstwo Klimatu i Środowiska pracuje nad ustawą nakładającą obowiązek usunięcia azbestu w terminie do 31 grudnia 2032 roku. Już teraz istnieją programy np. „Czyste powietrze” finansujące usuwanie azbestu z budynków. Terminowe złożenie deklaracji pozwala właścicielom budynków zawierających materiały z azbestem skorzystania z całkowitego dofinansowania. Osoby, które nie zgłoszą azbestu do gminy są wykluczone z programu i muszą samodzielnie ponieść koszty usunięcia niebezpiecznych materiałów.

To kolejny powód, dla którego warto złożyć stosowane dokumenty do gminy w nieprzekraczalnym terminie 31 stycznia 2026 r.