Weterani wojny z Ukrainą. Rosja mierzy się z wielkim problemem. Porażające dane

Rosja zmaga się z problem tysięcy osób wracających z frontu w Ukrainie w stanie pokiereszowania psychicznego.

„Nowaja Gazieta” jako ilustrację tego problemu przytoczyła historię z kwietnia 2024 roku. Zdarzenie rozegrało się w miejscowości Kizlar w rejonie Kaukazu. Weteran wojny w Ukrainie nocą wszedł do sypialni sąsiedniego mieszkania i poważnie ranił mężczyznę.

Zgodnie z relacją sąsiadów napastnik przed atakiem krzyczał, że jest „bojownikiem specjalnej operacji wojskowej”. Sąd orzekł, że agresor jest niepoczytalny. Były wojskowy trafił do szpitala psychiatrycznego.

Najnowsze statystyki z Rosji pokazują skalę problemu. Według oficjalnych danych do czerwca 2025 roku do domów wróciło 137 tys. weteranów wojny z Ukrainą.

„Nowaja Gazieta” przeanalizowała akta sądowe z okresu od 2022 roku. Wynika z nich, że przeciwko wojskowym wracającym z frontu wydano około 8 tys. wyroków – 7 tys. z nich wydały sądy cywilne, pozostałe – sądy wojskowe.

W sumie 6 proc. powracających z wojny żołnierzy weszło w konflikt z prawem, który zakończył się wyrokiem na sali sądowej.

Jak zauważono, ten trend przyspiesza. Najwięcej orzeczeń odnotowano w 2024 roku – 4,7 tys. Jeszcze rok wcześniej było ich prawie o połowę mniej (2,5 tys.).

„Te liczby są zaniżone. Nie wszystkie orzeczenia sądowe są publikowane i nie wszystkie sprawy karne trafiają do sądu” – czytamy w publikacji.

Dziennikarze dotarli do statystyk dotyczących skazanych rosyjskich weteranów. Około 2 tys. z nich podczas walk z Ukraińcami zostało inwalidami lub doznało wstrząsu mózgu. U ponad 300 zdiagnozowano alkoholizm lub uzależnienie od zakazanych substancji.

Z kolei w 116 odnotowanych przypadkach sąd stwierdził zespół stresu pourazowego i zaburzenia osobowości.

Czego dotyczyły przestępstwa, których dopuszczali się w Rosji weterani? Ponad 900 osób oskarżono o przestępstwa z użyciem przemocy (m.in. morderstwa). Co wstrząsające, wśród ofiar odnotowano 52 członków rodzin napastników.

„Przypadek Rosji ma swoją specyfikę. Rekrutacja do wojska obejmowała masowe rekrutacje z więzień i sal sądowych. Ci, którzy szli na wojnę, prawdopodobnie byli już bardziej podatni na przemoc” – wyjaśnia „Nowaja Gazieta”.

Lżejsze przestępstwa dotyczyły m.in. kradzieży (około 3 tys. przypadków), wykroczeń drogowych (1,8 tys.) przestępstw narkotykowych (1,5 tys.) oraz oszustw (niecałe 400).

„Ogólnie rzecz biorąc, weterani są skazywani około 1,7 razy częściej niż mężczyźni w tym samym wieku, którzy nie służyli na wojnie” – czytamy w konstatacji artykułu.

Z dziennikarskiego śledztwa wynika, ze władze Rosji patrzą przychylnym okiem na powracających z wojny żołnierzy, a status weterana może mieć wpływ na przebieg ewentualnego postępowania w sądzie.

Sprawy karne są bardzo często zawieszane, a następnie dochodzi do umorzenia śledztwa. Dzieje się tak np. w przypadku, gdy podejrzany otrzyma medal za służbę na ukraińskim froncie.

– W sądach obserwujemy łagodniejsze podejście do weteranów. Istnieją dwa możliwe wyjaśnienia. Jedno to szczególny przywilej uczestników wojny. Drugie to struktura społeczna. Typowy oskarżony w Rosji jest często bezrobotny i marginalizowany społecznie. (…) Weteran wojenny natomiast zazwyczaj ma pewne dochody i więzi społeczne – ocenił Kiriłł Titajew, profesor nauk społecznych w Czarnogórze.

Źródło: „Nowaja Gazieta”