Wyglądają jakby biegały po wodzie. Giną z powodu ludzi i kotów

Do Polski nie zalatuje i jest narażony na wyginięcie. Jego nazwa pochodzi od tureckiego słowa „yelkovan”, oznaczającego pogromcę wiatru. Ten śródziemnomorski ptak z z łatwością szybuje niemal po falach.

Burzyk śródziemnomorski – pogromca wiatru

Burzyk śródziemnomorski, który obecnie znajduje się na czerwonej liście gatunków narażonych na wyginięcie, gnieździ się głównie na skalistych wyspach przybrzeżnych i wysepkach rozsianych od południowej Francji i wschodniej Algierii po Grecję i Bułgarię.

Europejska populacja lęgowa tego burzyka wynosi od ok. 23 tys. do niespełna 41 tys. par tych osobników. Po zakończeniu okresu rozrodczego, znaczna część populacji migruje nad Morze Czarne przez Morze Egejskie, Morze Marmara i Bosfor, aby tam przezimować i skorzystać z tamtejszych łowisk.

Gatunek ten w historii bardzo ucierpiał na skutek polowań – zabijano go ze względu na cenne jaja, mięso i tłuszcz piskląt, a nawet wykorzystywano go jako przynętę na ryby. W ciągu ostatnich 60 lat zniknęło dziewięć kolonii, a wiele z tych, które przetrwały, charakteryzuje się alarmująco niskim wskaźnikiem sukcesu lęgowego i przeżywalności osobników dorosłych.

Teraz, głównymi zagrożeniami burzyków, są według ornitologów z Bird Life inwazyjne gatunki obce i drapieżniki, zanieczyszczenie światłem, utrata siedlisk lęgowych spowodowana działalnością człowieka, w tym rozwojem infrastruktury na wybrzeżu, rozwój energetyki morskiej, polowania i kłusownictwo, a także rosnące zanieczyszczenie środowiska.

Na francuskiej wyspie Le Levant, będącej jednym z głównych miejsc lęgowych burzyków śródziemnomorskich, koty zabijają tysiące ptaków rocznie i szacuje się, że może to doprowadzić do lokalnego wyginięcia gatunku w ciągu kilku dekad.

Jeśli nic się nie zmieni, niedługo zniknąć z planety mogą najrzadsze europejskie ptaki morskie – burzyki balearskie. Obserwacje pokazują, że w ok. połowie przypadków do śmierci dorosłych osobników dochodzi wskutek zaplątania w sieci i żyłki.

Niezwykłe burzyki ścinają w locie

Burzyki to średniej wielkości, lecz długoskrzydłe ptaki morskie z rodziny burzykowatych (Procellariidae). Występują w wielu miejscach na świecie, ale najczęściej w wodach o temperaturach umiarkowanych i zimnych.

Te ptaki latają ze sztywnymi skrzydłami i stosują w locie technikę ścinania. Latają bardzo blisko wody, a to wygląda jakby przecinały fale i niczym surfer się na nich przemieszczały. Ta cecha reprezentowana jest zresztą w angielskiej nazwie „shearwater”, co oznacza „ścinanie wody”.

Niektóre mniejsze lub średniej wielkości gatunki burzyków, takie jak właśnie burzyk śródziemnomorski, mają w locie kształt krzyża.

Wiele burzyków migruje na naprawdę duże odległości. Np. burzyk szary, zakwalifikowany jako gatunek zagrożony wyginięciem, pokonuje ponad 14 tys. km ze swoich kolonii lęgowych znajdujących się na Falklandach aż do obszarów położonych na północnym Atlantyku u wybrzeży północnej Norwegii, oraz wokół Nowej Zelandii do wybrzeży Alaski.

Badanie z 2006 r. wykazało, że osobniki zaobrączkowane w Nowej Zelandii migrują 64 tys. km rocznie, co w tamtym czasie było najdłuższą znaną migracją zwierzęcia kiedykolwiek zarejestrowanego drogą elektroniczną. Później zmierzono, że rybitwa z rejonów arktycznych pokonała w sumie 96 tys. km, więc burzyka zdeklasowała.

Z kolei szlamnik, czyli średniej wielkości ptak, znany z najdłuższych przelotów na świecie, jest w stanie pokonać nawet 13,5 tys. km bez przerwy. W Polsce możemy zobaczyć tego średniej wielkości ptaka, gdy migruje pomiędzy lęgowiskami, które podobnie jak w przypadku jemiołuszki, mieszczą się w tundrze i lasotundrze na północy Europy i Azji a zimowiskami, które znajdują się na brzegach mórz i oceanów – w zachodniej części Europy, w Azji i Afryce.