Obowiązkowa kwalifikacja wojskowa dla kobiet? Jest petycja

Obowiązkowa kwalifikacja wojskowa to rutynowe, coroczne postępowanie administracyjne, mające na celu aktualizację ewidencji wojskowej oraz ocenę fizycznej i psychicznej zdolności do służby obywateli. Obejmuje głównie mężczyzn kończących 19 lat. Po przejściu kwalifikacji osoba zyskuje uregulowany stosunek do służby wojskowej i przenoszona jest do pasywnej rezerwy.

Oprócz tego obowiązkowa kwalifikacja wojskowa dotyczy kobiet mających kwalifikacje przydatne do służby wojskowej. Oprócz tego obejmuje kobiety pobierające naukę w celu uzyskania tych kwalifikacji, jeśli nie posiadają jeszcze określonej zdolności do czynnej służby wojskowej.

W przypadku kobiet obowiązek kwalifikacji wojskowej dotyczy absolwentek uczelni publicznych i niepublicznych, które w danym roku akademickim kończą naukę na kierunkach analityka medyczna, farmacja, lekarski, lekarsko-dentystyczny, pielęgniarstwo, fizjoterapia, położnictwo, związane z kształceniem w zakresie psychologii, ratownictwo medyczne, weterynaria, a w szkołach policealnych kształcących w zawodach technik farmaceutyczny lub technik weterynarii.

Do stawienia się do kwalifikacji wojskowej wzywa się również osoby, które ukończyły 18 lat życia i zgłosiły się ochotniczo do pełnienia służby wojskowej, jeżeli nie posiadają określonej zdolności do czynnej służby wojskowej. Warto jednak podkreślić, że kwalifikacja to nie pobór do wojska.

W ostatnim czasie do Sejmu trafiła petycja w sprawie podjęcia prac legislacyjnych dotyczących objęcia kobiet obowiązkiem kwalifikacji wojskowej. Pismo zostało przesłane w połowie lutego przez jednego z obywateli.

Czy kobiety obejmie obowiązkowa kwalifikacja wojskowa? Do tego ewentualna, długa droga. Na początek Sejm musi podjąć decyzję o dalszych pracach nad petycją, a jeśli posłowie zdecydują się ją procedować, będzie musiała przejść przez wszystkie etapy legislacyjne, począwszy od komisji aż po podpis prezydenta.

W praktyce decyzja w tej sprawie może zapaść nawet za kilka lat, jeśli w ogóle. Złożenie petycji nie oznacza bowiem automatycznego podjęcia prac legislacyjnych, zwłaszcza przy braku wyraźnych sygnałów politycznych popierających pełne zrównanie obowiązku kwalifikacji.

Petycja jednak powinna zostać rozpatrzona bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie trzech miesięcy od dnia jej złożenia. Podmiot rozpatrujący petycję zawiadamia wnoszącego petycję o sposobie jej załatwienia wraz z uzasadnieniem w formie pisemnej lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej.

Na świecie jest kilka krajów, gdzie obowiązkowa kwalifikacja wojskowa jest zrównana na poziomie płci. W Europie dotyczy to głównie krajów nordyckich i tak na przykład Norwegia w 2015 roku wprowadziła prawo, że zarówno kobiety, jak i mężczyźni są prawnie zobowiązani do służby wojskowej.

Szwecja podobne zmiany wprowadziła w 2018 roku. Zgodnie z nową procedurą przyjętą przez duński parlament, również Dania stała się europejskim krajem wprowadzającym neutralny pod względem płci pobór do wojska. Kolejny przykład, bodaj najbardziej reprezentatywny, ale już spoza Europy, to Izrael, gdzie obowiązują przepisy o obowiązkowym poborze, który zmusza kobiety do odbycia służby wojskowej.

Jako pierwszy argument autor petycji przytacza realizację zasady równości płci. Rozszerzenie kwalifikacji wojskowej na kobiety miałoby stanowić krok w kierunku praktycznego urzeczywistniania konstytucyjnej zasady równości obywateli wobec prawa.

Jak argumentuje wnioskodawca, skoro kobiety posiadają pełnię praw obywatelskich, to objęcie ich analogicznym obowiązkiem w zakresie kwalifikacji wojskowej stanowiłoby wyraz równowagi pomiędzy prawami a obowiązkami.

Po drugie nie bez znaczenia jest także rozszerzenie puli talentów dla systemu obronnego. Nowoczesne siły zbrojne opierają się w coraz większym stopniu na kompetencjach technicznych, informatycznych, analitycznych, logistycznych oraz medycznych, niezależnych od płci. Logicznym jest więc, według wnioskodawacy, że ujęcie kobiet w procesie kwalifikacji umożliwiłoby pełniejsze rozpoznanie potencjału kadrowego społeczeństwa.

Autor petycji argumentuje również, że obowiązkowa kwalifikacja wojskowa dla kobiet wzmocniłaby system rezerw. Pełniejsza ewidencja miałaby zwiększyć odporność państwa na sytuacje kryzysowe. Petytor posługuje się także odniesieniem do świadomości obronnej społeczeństwa. Kwalifikacja wojskowa pełni funkcję informacyjną i edukacyjną, a jej rozszerzenie tę świadomość znacznie by podniosło.

Autor swoją argumentację opiera także o zgodność ze standardami międzynarodowymi. W części państw sojuszniczych kobiety uczestniczą w procesach ewidencyjnych związanych z obronnością. Wprowadzenie podobnych rozwiązań w Polsce, dla wnioskodawcy, byłoby zgodne z kierunkiem modernizacji systemów obronnych.