Pogoda 
Do pożaru doszło w miniony czwartek, 12 marca. Według oficjalnego komunikatu Dowództwa Centralnego USA (CENTCOM) „nie był wynikiem działań bojowych”, „nie uszkodził napędu atomowego”, „okręt pozostaje w pełni sprawny” a „dwóch marynarzy otrzymało pomoc medyczną”. Czyli można odnieść wrażenie, że drobnostka. Drobny pożar na wielkim okręcie.
5 dni później amerykański dziennik „New York Times” ujawnił jednak, że nie była to żadna drobnostka. Owszem pożar nie uszkodził systemów okrętu decydujących o tym, czy może prowadzić operacje bojowe, ale spowodował istotne zniszczenia i znacząco pogorszył warunki funkcjonowania załogi. Nie jest to rzecz błaha, bo 4600 ludzi służących na lotniskowcu i tak ma mieć niskie morale, ponieważ chaotyczna polityka Białego Domu najpewniej sprawi, iż ustanowią rekord pozostawania na morzu. Wszystko wskazuje, że zostaną na nim rok.
Inny pożar, niż go malowano
Według anonimowych rozmówców „NYT” pożar był na tyle poważny, że gaszenie go zajęło 30 godzin. Okręty mają to do siebie, że są pełne ciasnych pomieszczeń wypełnionych różnym wyposażeniem, a do tego wszędzie biegną tunele z kablami i przewodami wentylacyjnymi. Jeśli ogień dostanie się do nich, to może się rozprzestrzeniać po kolejnych przedziałach i całkowite dogaszenie go staje się trudne. Coś takiego miało się właśnie stać na USS Gerald R. Ford. Ogień miał się zacząć w głównej pralni okrętu, konkretnie w wywiewie jednej z dużych przemysłowych suszarek. Stamtąd szybko się rozprzestrzenił systemem wentylacji i objął wiele okolicznych pomieszczeń. Fakt, że tylko dwie osoby zostały poważniej poszkodowane, ale w stopniu niezagrażającym życiu, to w takiej sytuacji dobry rezultat.
Skutki pożaru mają być jednak bardzo odczuwalne dla załogi. Według „NYT” ogień zniszczył szereg pomieszczeń, w tym kajuty i kubryki z łącznie 600 kojami. Oznacza to, że około 13 procent załogi straciło swoje miejsce do spania. Mają teraz koczować w różnych pomieszczeniach, śpiąc na podłogach i stołach. Jak można się domyślić, wielu z nich musiało też stracić rzeczy osobiste, bo te są przechowywane w szafkach przy kojach. Do tego możliwość prania ubrań dla całej załogi została istotnie ograniczona.
Oczywiście nie ogranicza to wprost zdolności bojowych okrętu. Jednak konieczność utrzymywania odpowiedniego morale żołnierzy i zapewniania im odpowiedniego odpoczynku jest od tysiącleci uznawana za bardzo ważny składnik sprawności każdego wojska. To, jak zmotywowana i wypoczęta jest załoga, pośrednio przekłada się więc na zdolności bojowe lotniskowca. Zmęczenie i frustracja prowadzą do częstszych błędów i niższej wydajności. Ogólnie określa się to wpływem morale na sprawność bojową.
Czas ma znaczenie
W przypadku USS Gerald R. Ford można z dużym prawdopodobieństwem zakładać, że owo morale nie jest wysokie. Głównie z powodu długości obecnej misji okrętu. Jego bazą macierzystą jest Norfolk w stanie Wirginia na wschodnim wybrzeżu USA. Wyszedł z niej w czerwcu 2025 roku. 4600 marynarzy i lotników stanowiących załogę okrętu zostawiło tam swoje normalne życie, spodziewając się powrotu za około pół roku. W najgorszym scenariuszu za 9 miesięcy. Bo takie są standardowe ramy czasowe misji lotniskowców atomowych. Tymczasem właśnie zbliżają się do owej granicy 9 miesięcy i wszystko wskazuje na to, że to nie koniec. Okręt bierze udział w wojnie z Iranem, której końca nie widać. Już nieoficjalnie mowa o wydłużeniu rejsu do maja. Zapowiada się więc na rekordową misję amerykańskiego lotniskowca atomowego. Aktualnie ten mało atrakcyjny dla marynarzy rekord dzierży USS Abraham Lincoln, który spędził 297 dni na morzu w latach 2019-2020. USS Gerald R. Ford jest obecnie na 266 dniach. Czyli w połowie kwietnia przebije dotychczasowy rekord.
Sprawa tym bardziej frustrująca dla marynarzy, że dopiero co byli w pobliżu USA i swojej bazy macierzystej. Od listopada do lutego krążyli po Morzu Karaibskim, ściągnięci tam wcześniej z Morza Śródziemnego na potrzeby ataku na Wenezuelę. Mogli się więc spodziewać, że akurat po nieco ponad pół roku zostaną skierowani do domu. Tymczasem na horyzoncie pojawiła się wojna z Iranem i okręt wraz z eskortą ponownie rzucono na wschód, aż na Morze Czerwone. Już wtedy w amerykańskiej prasie pojawiły się artykuły o niskim morale na pokładzie oraz o problemach z systemem kanalizacji.
To nie pierwszy lotniskowiec US Navy, który je ma, ale w przypadku USS Gerald R. Ford miały one osiągnąć szczególne rozmiary. Rozległy system kanalizacji podciśnieniowej ma przegrywać starcie z 4600 ludźmi na pokładzie, co skutkuje dziesiątkami awarii dziennie. Bardzo często z powodu nieprawidłowego używania systemu. Czyli głównie wrzucania do toalet tego, czego się nie powinno. Z mejli uzyskanych w ramach dostępu do informacji publicznej przez amerykańskiego nadawcę „NPR” wyłania się obraz systemu zbyt delikatnego i nie dość „idiotoodpornego” wobec licznej oraz głównie młodej załogi. Oficjalny komunikat Pentagonu i US Navy głosił, że wszystko jest, jak powinno być, problemy z kanalizacją są w granicach założeń projektowych, a załoga pomimo zmęczenia ofiarnie realizuje swoją misję, rozumiejąc wagę zadań stawianych przed nią przez ojczyznę.
Wybicie systemu z rytmu
Nieplanowane przedłużanie misji to jednak nie tylko kwestia morale. To też torpedowanie tworzonego z wieloletnim wyprzedzeniem grafiku lotniskowców atomowych. Po każdej wielomiesięcznej misji taki okręt przechodzi remont połączony z ewentualnymi modernizacjami. Oznacza to konieczność zaplanowania pracy dla bazy i stoczni w Norfolk na wschodnim wybrzeżu lub Bremerton na zachodnim. Obie są mocno obciążone obsługą łącznie 11 wielkich okrętów lotniczych US Navy i zaburzenia w planach nie są mile widziane. Podobnie manipulowanie długością misji przekłada się na problemy z późniejszymi okresami szkoleń. Na czas każdego postoju w stoczni z lotniskowców odlatuje ich skrzydło lotnicze, przenosząc się do baz na lądzie. Potem zazwyczaj na pokład okrętu trafia inne, które przed wyruszeniem na kolejny patrol przechodzi trening i zgranie. Wszystko to złożony proces, angażujący wiele tysięcy ludzi i ogromną organizację. Nieplanowane zmiany odbijają się na tym, że cały proces dzieje się mniej sprawnie, a okres remontu oraz szkolenia się wydłuża.
Efekt problemów z terminami widać też po niedawnej decyzji odnośnie najstarszego lotniskowca atomowego US Navy, USS Nimitz. Okręt w grudniu 2025 roku wrócił z czegoś, co miało być jego ostatnim patrolem. Teraz ogłoszono jednak, że zamiast do stoczni w Norfolk na rozpoczęcie procesu dezaktywacji, wyruszy na jeszcze jedną misję bojową. Wycofanie ze służby odłożono na połowę 2027 roku. Jednostka jest już w służbie 51 lat i ma zostać zastąpiona przez drugi okręt typu Gerald R. Ford, USS John F. Kennedy. Jego budowa i proces wykańczania oraz testowania przeciągnął się jednak. Zamiast planowanego przyjęcia do służby w połowie 2025 roku aktualny termin to połowa 2027 roku. US Navy musi natomiast zgodnie z nakazem Kongresu zawsze mieć na stanie 11 lotniskowców atomowych. Gdyby wycofała niebawem USS Nimitz, to przez około rok nie spełniałaby tego wymogu. Nie wspominając o tym, jak znacząco wzrosło w ostatnich miesiącach zapotrzebowanie Białego Domu na siłę militarną z zasięgiem globalnym.
