Papież Leon XIV w historycznych przeprosinach. „Rana w chrześcijańskiej pamięci”

Poprzedni papieże przepraszali za udział chrześcijan w transatlantyckim handlu niewolnikami, jednak żaden inny papież publicznie nie przyznał, a tym bardziej nie przeprosił, za rolę, jaką papieże odegrali, nadając europejskim władcom prawo do podporządkowywania i zniewalania „niewiernych” – podaje agencja Associated Press. 

Leon XIV, w którego rodzinie byli zarówno niewolnicy, jak i właściciele niewolników, wygłosił przeprosiny w swojej pierwszej encyklice „Magnifica Humanitas” („Wspaniałe człowieczeństwo”), która ukazała się w poniedziałek (25 maja). Papież napisał w niej, że nie sposób nie odczuwać „głębokiego smutku” na myśl o cierpieniach i upokorzeniach, jakich doświadczyło tak wielu ludzi w przeszłości.  „W imieniu Kościoła szczerze proszę o przebaczenie” – podkreślił. „To rana w chrześcijańskiej pamięci, od której nie możemy się odciąć” – dodał.

Do niewolnictwa papież odniósł się w kontekście, jak to ujął, nowych form niewolnictwa i kolonializmu, napędzanych przez rewolucję cyfrową. Wskazał przy tym na pracę przy wydobyciu minerałów ziem rzadkich. 

Rola Kościoła w niewolnictwie 

W bulli „Dum Diversas” z 1452 roku papież Mikołaj V nadał królowi Portugalii i jego następcom prawo do najeżdżania, podbijania, walki, podporządkowywania i zabierania wszelkiej własności „poganom, innym niewiernym i wrogom Chrystusa”. Dokument dawał Portugalczykom prawo do uczynienia z tych osób niewolników. Bulle, które legitymizowały działania Europejczyków, stały się podstawą do tzw. doktryny odkrycia, na mocy której biali wywłaszczali rdzenną ludność i ją eksterminowali. Doktrynę unieważnił w 2023 r. papież Franciszek. 

Leon XIV napisał w encyklice, że nie da się ocenić moralności podjętych wówczas decyzji według dzisiejszych standardów. „Nie możemy jednak zaprzeczyć ani umniejszyć opóźnienia, z jakim zarówno społeczeństwo, jak i Kościół, potępiły plagę niewolnictwa” – napisał. 

Papież przekazał, że Kościół już od dawna uznaje godność każdego człowieka za podstawę swojej doktryny. Przyznał jednocześnie, że „minęło osiemnaście wieków”, nim wyraźnie uznano niewolnictwo za niezgodne z tą doktryną.