Sejm. Komisja za kandydaturą Gregorczyk-Abram na urząd RPO

Komisja zebrała się, aby zaopiniować dla Sejmu zgłoszone we wnioskach kandydatury na stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich. Za pozytywnym zaopiniowaniem kandydatury na RPO mec. Sylwii Gregorczyk-Abram zagłosowało 18 posłów, 9 przeciw, żaden nie wstrzymał się od głosu. Z kolei za pozytywnym zaopiniowaniem powołania na tę funkcję Adama Borowskiego zagłosowało 10 posłów, 18 przeciw, żaden nie wstrzymał się od głosu.

W komisji zasiada 38 posłów, w tym 19 z klubów koalicji rządzącej, 18 z klubów i kół opozycyjnych oraz jeden poseł niezrzeszony.

Powołanie RPO przez Sejm w piątek

Decyzję w sprawie kandydatur podejmie teraz Sejm. Powołanie RPO znalazło się w porządku obrad obecnego posiedzenia Sejmu – w bloku głosowań przewidzianych na piątek. Następnie Senat wyrazi zgodę (bądź jej odmówi) na kandydata wybranego wcześniej przez posłów.

Przed głosowaniem prezentujący kandydaturę Borowskiego poseł Mariusz Gosek (PiS) podkreślił, że rolą RPO jest stać na straży praw i wolności każdego obywatela, niezależnie od jego przekonań. Zaznaczył, że Polska potrzebuje rzecznika odważnego, niezależnego i odpornego na naciski, który potrafi powiedzieć „nie” każdej władzy, gdy naruszane są prawa obywateli.

– Urząd RPO wymaga nie tylko wiedzy, ale również charakteru. Wiedzę zdobywa się, charakter kształtuje się całe życie. Pan Adam Borowski swój charakter i niezłomną postawę potwierdził w najtrudniejszych momentach historii – zaznaczył.

Posłanka Katarzyna Piekarska (KO) podkreśliła, że mec. Gregorczyk-Abram jest adwokatką i obrończynią praw człowieka, która od ponad 20 lat angażuje się w działalność społeczną na rzecz ochrony praw i wolności obywatelskich, a od 2010 r. łączy aktywizm z praktyką zawodową. Zaznaczyła, że od początku swojej drogi zawodowej angażowała się w sprawy dotyczące ochrony standardów praw człowieka, współpracuje z organizacjami społecznymi i reprezentuje osoby narażone na naruszenia ich praw i wolności.

– W toku swojej działalności zawodowej i społecznej udowodniła wysoki poziom wiedzy merytorycznej, dający gwarancję właściwego sprawowania powierzonych jej obowiązków – podkreśliła.

Sylwia Gregorczyk-Abram – współzałożycielka inicjatywy Wolne Sądy

Sylwia Gregorczyk-Abram to adwokatka i obrończyni praw człowieka. Jest współzałożycielką inicjatywy Wolne Sądy, Komitetu Obrony Sprawiedliwości oraz członkinią zarządu Stowarzyszenia im. prof. Zbigniewa Hołdy. W maju 2025 r. została przewodniczącą komisji do spraw wyjaśnienia mechanizmów represji wobec organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz działaczy społecznych w latach 2015-2023, która działała przy Ministerstwie Sprawiedliwości.

Adam Borowski to działacz opozycji demokratycznej, represjonowany przez aparat bezpieczeństwa PRL. Za działalność na rzecz przemian demokratycznych w Polsce został odznaczony w 2006 r. przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. W 1995 r. był założycielem, a w latach 2000-2006 przewodniczącym Komitetu Polska-Czeczenia. W latach 2008-2010 pełnił funkcję społecznego doradcy RPO ds. uchodźców czeczeńskich. Obecnie jest szefem warszawskiego klubu „Gazety Polskiej”.

Zgodnie z ustawą o RPO, rzecznikiem może być obywatel polski wyróżniający się wiedzą prawniczą, doświadczeniem zawodowym oraz wysokim autorytetem ze względu na swe walory moralne i wrażliwość społeczną.

Ustawa o RPO. Stać na straży wolności i praw człowieka

Według ustawy o RPO stoi on na straży wolności i praw człowieka i obywatela określonych w Konstytucji RP oraz w innych aktach normatywnych, w tym również na straży realizacji zasady równego traktowania. W sprawach o ochronę wolności i praw człowieka i obywatela RPO bada, czy wskutek działania lub zaniechania organów, organizacji i instytucji obowiązanych do przestrzegania i realizacji tych wolności i praw nie nastąpiło naruszenie prawa, a także zasad współżycia i sprawiedliwości społecznej.

Ta sama osoba nie może być rzecznikiem więcej niż przez dwie kadencje – jedna trwa pięć lat. Kadencja obecnego RPO prof. Marcina Wiącka, który objął urząd w 2021 r., kończy się 23 lipca.

Pierwszym RPO była prof. Ewa Łętowska, powołana przez Sejm 19 listopada 1987 r. Funkcję tę pełnili następnie: prof. Tadeusz Zieliński, prof. Adam Zieliński, prof. Andrzej Zoll, dr Janusz Kochanowski, dr hab. Irena Lipowicz, prof. Adam Bodnar oraz prof. Marcin Wiącek.