Ukraina. Dymisja Fedorowa i fala protestów. Ekspert o planie Zełenskiego

Po dymisji ministra obrony Mychajła Fedorowa w kilkunastu miastach Ukrainy odbyły się protesty, wyrażające poparcie dla byłego ministra.
Według dr Jakuba Olchowskiego, konflikt wewnątrz ukraińskiej władzy dotyczył różnic między podejściem Fedorowa a tradycyjnym stanowiskiem Sztabu Generalnego, szczególnie w kwestii wykorzystania nowoczesnych technologii i mobilizacji.
Dr Olchowski wskazuje, że odwołanie Fedorowa mogło być związane z jego popularnością i chęcią eliminacji potencjalnych rywali przez Wołodymyra Zełenskiego.
Więcej ważnych informacji znajdziesz na stronie głównej Interii, otwiera się w nowym oknie

„Minister Fedorow pracował na zwycięstwo. A wy na co?” – napisał jeden z demonstrantów w Kijowie, gdzie setki ludzi wyszły zaprotestować przeciwko odwołania ministra obrony Mychajła Federowa. Manifestacje odbyły się także we Lwowie, Charkowie, Połtawie, Łucku, Dnieprze, Zaporożu, Odessie, Mikołajewie, Iwano-Frankowsku, Czernihowie i Krzywym Rogu.

Fedorow stracił stanowisko w środę wieczorem, po pół roku pracy w resorcie obrony. Dlaczego dzisiaj w tylu miastach bronią go ludzie?

Mychajło Fedorow. Młody polityk u steru

– Nigdy nie był skorumpowany. Kiedy w 2019 roku został ministrem cyfryzacji, miał 28 lat. Był bardzo młody, ale miał duże doświadczenie w branżach wysokich technologii. Na Ukrainie wiele reform się nie udaje albo się ślimaczą. Natomiast transformacja cyfrowa się udała. Ukraina jest dzisiaj tak zdigitalizowana, że wielu państwom w Europie Zachodniej to się nawet nie śniło – mówi Interii dr Jakub Olchowski z Instytutu Europy Środkowej i Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej

– Ważne jest też to, co Ukraina zrobiła dzięki wysokim technologiom na polu walki. Za to ludzie kochają Fedorowa – dodaje nasz rozmówca.

Ostatnie tygodnie obfitowały w regularne wiadomości o atakach ukraińskich dronów na cele w głębi terytorium Rosji. – W dużej mierze to jego zasługa. To nie przypadek, że ministrem obrony zostaje człowiek, który wcześniej był ministrem odpowiedzialnym za transformację cyfrową – wskazuje dr Olchowski.

Mychajło Fedorow podczas konferencji zorganizowanej po dymisjiROMAN PILIPEYAFP

Dodaje również, że od początku pracy w Ministerstwie Obrony Ukrainy, Fedorow stawiał na innowacje, sztuczną inteligencję, oparcie systemu dowodzenia na szybkim przesyle danych.

– W tym zakresie Siły Zbrojne Ukrainy mają ogromne sukcesy. Natomiast to się oczywiście niekoniecznie podoba, jak w każdej dziedzinie, środowisku i państwie, tzw. „staremu betonowi”. Nie podoba się to również Sztabowi Generalnemu, pełnemu ludzi mocno starszych metrykalnie i mentalnie od Fedorowa. Dlatego nabrzmiewał konflikt, o którym mówił sam Zełenski. Konflikt z generałem Syrskim, czyli głównodowodzącym ukraińskiej armii – podkreśla Olchowski.

Konflikt z „betonem”. Fedorow kontra Syrski

O kulisach dymisji ministra pisze między innymi RBC-Ukraina. Redakcja powołuje się na swoje źródła i wskazuje, że Wołodymyrowi Zełenskiemu nie podobały się decyzje w Ministerstwie Obrony Ukrainy.

– Wcale mnie to nie zaskakuje. Nam się często wydaje, że polska scena polityczna to bałagan, knucie, intrygi i generalnie jeden wielki chaos. Na Ukrainie jest jeszcze gorzej. Trwa co prawda wojna, konflikty przycichły, ale to nie znaczy, że nie ma walki politycznej. Teraz wręcz przybiera na sile, bo coraz częściej mówi się o perspektywie wyborów prezydenckich. Myślę, że to klucz do wszystkich decyzji – tłumaczy dr Olchowski.

Jak relacjonują ukraińskie media, w sporze chodziło między innymi o zakupy amunicji artyleryjskiej bez uwzględnienia wniosków Sztabu Generalnego, a więc i głównodowodzącego armią – generała Ołeksandra Syrskiego.

– Dla Fedorowa kupowanie amunicji artyleryjskiej nie było priorytetem, a dla Syrskiego tak. To jedna z osi konfliktu. Syrski jako „stary żołnierz” mówił np. o potrzebach artylerii, Fedorow mówił: nie, potrzebujemy dronów. Syrski i jego ekipa zaczęli więc oskarżać ministra, że z resortu obrony robi ministerstwo dronów. Taka przepychanka toczyła się od pewnego czasu, ale to nie wszystko. Jest też kwestia korupcji – podkreśla nasz rozmówca.

– Fedorow utrzymywał się na szczytach władzy od 2019 roku, był też wicepremierem. Biorąc pod uwagę, ilu w tym czasie zmieniło się ministrów i premierów na Ukrainie, to wynik naprawdę niebywały. Było to możliwe, bo rzeczywiście robił to, co do niego należało. Poza tym jego nazwisko nie pojawiało się w kontekście żadnych skandali korupcyjnych, a na Ukrainie o to nietrudno. Dlatego jest bardzo popularny. A jeśli ktoś jest bardzo popularny, to komu to przeszkadza? Zełenskiemu – wskazuje Olchowski.

Sam Fedorow potwierdził tezy o konflikcie. Dzień po dymisji zorganizował konferencję prasową. – Aby wyeliminować wszelkie przestępstwa i nieuczciwe praktyki (…), musimy wymienić Syrskiego – oświadczył były już minister obrony. – Syrski nie jest gotów otwarcie mówić o wszystkich problemach. Jest natomiast gotów snuć intrygi i uważać, że ktoś zlecił wymierzoną w niego kampanię medialną – mówił dalej Fedorow.

Jest też drugi wątek powodów dymisji. – Wśród zarzutów wobec Fedorowa ze strony Bankowej (jak nazywana jest, od nazwy ulicy, kancelaria prezydenta Ukrainy), jak i ze strony Sztabu Generalnego był taki, że nie daje sobie rady z mobilizacją – tłumaczy dr Olchowski.

Syrski jako „stary żołnierz” mówił np. o potrzebach artylerii, Fedorow mówił: nie, potrzebujemy dronów. Syrski i jego ekipa zaczęli więc oskarżać ministra, że z resortu obrony robi ministerstwo dronów

– To jest faktycznie gigantyczny problem Ukrainy, bo siły żywe nie są niewyczerpane. To nie Chiny. Natomiast Fedorow wyszedł z założenia i wcale się z tym nie krył, że wojnę dzisiaj prowadzi się inaczej, niż w 2022 roku. Konflikt opiera się na użyciu technologii i szybkich decyzjach – dodaje.

– Sztab Generalny chciał więcej żołnierzy. Fedorow mówił, że żołnierze są potrzebni, ale biorąc pod uwagę asymetrię konfliktu z Rosją, Ukraina nie jest w stanie dorównać Rosji pod względem potencjału mobilizacyjnego, więc rozwiązaniem są technologie. Do tego Fedorow podchodzący do mobilizacji powściągliwie, był dzięki temu bardziej popularny. Szczególnie kiedy zdarzały się przypadki siłowego poboru i korupcji w TCC (Terytorialnych Centrach Rekrutacji) – mówi nasz rozmówca.

Ruch Wołodymyra Zełenskiego. „Nie służy Ukrainie”

Sam Zełenski skomentował protesty w czwartek. – Możliwość otwartego wyrażania swojego stanowiska, nawet w czasie wojny, dowodzi, że Ukraina pozostaje państwem demokratycznym. Rozumiem, słyszę i reaguję na to, co mówi społeczeństwo. O niektórych sprawach nie można dyskutować publicznie ze względu na wojnę. Nie mamy tajemnic przed społeczeństwem. Mamy tajemnice przed Rosjanami – oświadczył prezydent Ukrainy.

Dwóch mężczyzn w mundurach wojskowych w kamuflażu, jeden na pierwszym planie z wyrazem skupienia na twarzy, drugi lekko za nim, patrzący poważnie w bok.

Generał Ołeksandr SyrskiAFP

O skali protestów świadczy nie tylko ich liczba, ale też kto protestuje. Założona z inspiracji Zełenskiego i prorządowa redakcja United24 wydała w czwartek oświadczenie, że wstrzymuje publikacje, by dołączyć do protestu przeciwko dymisji Fedorowa.

– Zełenski przestaje chyba panować nad sytuacją. To nie jest kwestia samego prezydenta, tylko całego ośrodka prezydenckiego, który od 2022 roku skupia większość władzy. Władza ta zaczyna im się wymykać z rąk, bo ten ośrodek nie jest specjalnie popularny w społeczeństwie. Dlatego sam Zełenski stara się eliminować przeciwników. Rywali, którzy mogliby mu w jakikolwiek sposób zagrozić – komentuje dr Olchowski.

Tymczasem po wcześniejszej dymisji premier Julii Swyrydenko, W Kijowie formuje się nowy rząd. Pokieruje nim Serhij Korecki. Nie jest znanym politykiem, dotychczas kierował koncernem naftowym Naftohaz. Natomiast Fedorow poinformował, że Zełenski zaproponował mu rolę doradcy, ale on sam odmówił. Zapewnił jednak, że będzie kontynuował dialog z prezydentem.

– Na dymisji Fedorowa zaważyło wiele różnych okoliczności, ale przypuszczam, że jego popularność była jednym z istotnych motywów decyzji. To motyw niezbyt rozsądny, bo nie służy Ukrainie, tylko doraźnym interesom politycznym określonej grupy, czyli Zełenskiemu i jego otoczeniu. Na dłuższą metę to nie jest dobra decyzja i nastroje społeczne to pokazują – podsumowuje dr Jakub Olchowski.

Jakub Krzywiecki

Chcesz porozmawiać z autorem? Napisz na [email protected]