Rybołowy wróciły po 112 latach do Szwajcarii, Polują jak nikt

Szwajcaria ogłosiła sukces programu reintrodukcji rybołowów, dzięki czemu po 112 latach ptaki te ponownie pojawiły się w tym kraju.
Lokalizacje gniazd rybołowów są utrzymywane w ścisłej tajemnicy, aby zapewnić bezpieczeństwo ptakom.
W maju wykluły się pierwsze od ponad stu lat pisklęta rybołowa, a kolejnym wyzwaniem dla nich będzie migracja do Afryki.
Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie

Rybołowy to ptaki o niebywałym wręcz zasięgu. Występują na wszystkich kontynentach poza Antarktydą (w Ameryce Południowej zimują rybołowy z północnej części kontynentu). Nie wszędzie jednak są jednakowo liczne. W części państw, np. w Polsce są ekstremalnie rzadkie i poważnie zagrożone, a ich liczbę ocenia się na kilkadziesiąt par. W innych państwach rybołowy wyginęły. Do takich państw w Europie należą chociażby Grecja czy Turcja. Dwieście lat temu ptaki wymarły w Irlandii, ale tam od 2023 r. prowadzona jest ich reintrodukcja. Podobne działania mają miejsce w Hiszpanii, Portugalii i Włoszech. Z sukcesami.

Teraz o powrocie rybołowów po 112 latach informuje Szwajcaria. Jak podaje IUCN, ostatni potwierdzony lęg rybołowów na terytorium tego państwa miał miejsce w 1911 r., a ostatnia para tych drapieżników była obserwowana w Szwajcarii w 1914 r.

Szwajcaria nie miała rybołowów przez ponad 100 lat

Od 2015 r. prowadzony jest program reintrodukcji rybołowa. Do Szwajcarii sprowadzano młode ptaki m.in. ze Szkocji, Norwegii i Niemiec. Miejscem, gdzie miały zamieszkać, był rejon Trzech Jezior (Drei-Seen-Land). To jeziora Bieler, Murten i Neuchatel, leżące obok siebie i położone na północny-zachód od Berna. Leżą w zachodniej Szwajcarii, blisko francuskiej granicy. Sporo tu nie tylko jezior, ale i lasów, gdzie na starych drzewach rybołowy mogłyby zakładać gniazda.

W latach 2015-2020 stowarzyszenie ochrony ptaków „Nos Oiseaux” sprowadziło 66 piskląt z Norwegii, Niemiec i Szkocji. Były one hodowane w wolierach w pobliżu Sugiez we Fryburgu i tam wychowywane bez bezpośredniego kontaktu z ludźmi, zanim odbyły swój pierwszy lot. Zaczęło to przynosić efekty, gdyż w 2025 r. trzy wypuszczone w ramach programu samce wróciły do Szwajcarii, a dwa z nich utworzyły pary: obserwowano budowę gniazd, dostarczanie ryb samicom i kopulacje. Nie doszło jednak jeszcze do potwierdzonego lęgu. Dopiero teraz się to udało.

Rybołowy są mistrzami nurkowania po rybygarygray123RF/PICSEL

Rybołowy wymagają bezpieczeństwa gniazd

Jak podaje SRF, pierwsze od ponad 100 lat pisklęta rybołowa w Szwajcarii wykluły się w maju. Do tej pory informacja ta była utrzymywana w tajemnicy, aby zapewnić bezpieczeństwo gniazda, powiedziała agencji prasowej Keystone-SDA Wendy Strahm, koordynatorka projektu reintrodukcji wspieranego przez zachodnioszwajcarskie stowarzyszenie ochrony ptaków „Nos Oiseaux”. I lokalizacja gniazd nie zostanie ujawniona, aby zapewnić im bezpieczeństwo. Podobna metoda stosowana jest w Polsce – u nas również lokalizacja gniazd drapieżników nie jest podawana. Obowiązują jednak przepisy, że nie wolno zbliżać się do nich na mniej niż 200 metrów, a w okresie lęgowym – na 500 metrów.

Szwajcarzy ujawnili informację o udanych lęgach dopiero wtedy, gdy nabrali pewności, że młode ptaki przeżyły. Wiele z młodych ginie, zwłaszcza tych z później złożonych jaj – dzieje się tak, gdy brakuje pokarmu albo ptaki są płoszone. W tym wypadku dwie samice nazwane Somone i Khnifiss oraz samiec Diawling przeżyły.

Kolejnym kluczowym krokiem dla młodych rybołowów będzie ich migracja do Afryki, która ma nastąpić do końca sierpnia. Według statystyk, śmiertelność podczas migracji u pierwszorocznych ptaków wynosi około 80 procent. Pytanie zatem, czy szwajcarskie pisklęta powrócą.

Bielik z rozpostartymi skrzydłami unosi się tuż nad taflą wody, trzymając w szponach złowioną rybę.

Rybołów potrafi wyciągnąć z wody nawet sporą rybędennisjacobsen123RF/PICSEL

Polowania rybołowów tworzą cały biznes turystyczny

Powrót rybołowów to nie tylko kwestia włożenia do ekosystemu ważnego, odpowiedniego klocka, dzięki któremu działa on prawidłowo. To także szansa na odzyskanie jednego z najpiękniejszych i najefektowniej polujących ptaków świata. Rybołowy nie są jedynymi ptakami szponiastymi, które polują na ryby – robią to także chociażby bieliki. One jednak poza rybami zjadają także ptaki wodne, padlinę i małe ssaki. Rybołów zaś jest w zasadzie w 100 procentach rybożercą. Po zdobycz nurkuje w sposób oszałamiający – spada do wody jak pocisk, zanurza się i wyciąga niekiedy spore okazy. Bywały przypadki, że duża ryba potrafiła pociągnąć ptaka na dno.

Te nurkowania i łowy rybołowów są tak wspaniałe, że w niektórych krajach powstał nawet wokół nich przemysł turystyczny – tak jest np. w Wielkiej Brytanii czy Norwegii, gdzie miłośnicy obserwacji ptaków przyjeżdżają na specjalne wycieczki, co napędza lokalną gospodarkę.

Rybołowy mają jednak także wielu wrogów. To głównie właściciele stawów rybnych i rybacy. W menu tego ptaka jest bowiem wiele gatunków morskich i słodkowodnych ryb, w tym zdarza mu się wyciągać ze stawów hodowlane karpie, pstrągi czy łososie albo polować na cenione śledzie, dorsze czy węgorze.