Afera ws. upamiętnienia UPA. Sikorski: Trwają rozmowy Polski z Ukrainą

Minister Sikorski podczas wtorkowego spotkania z mieszkańcami Tarnogrodu (woj. lubelskie) pytany był o decyzję prezydenta Ukrainy Wołodomyra Zełenskiego w sprawie nadania jednej z jednostek Sił Zbrojnych swego kraju imienia „Bohaterów UPA”.

Jak dodał, historia jest skomplikowana i nie wszyscy bohaterowie muszą być przez inne kraje czczeni, ale – zaznaczył – że są granice. – Spodziewałbym się, że strona ukraińska weźmie pod uwagę naszą wrażliwość. Im się kojarzy UPA z oporem przeciwko sowietom, a nam się kojarzy z Wołyniem – podkreślił szef MSZ.

Zaznaczył też, że toczą się rozmowy zakulisowe i wyraził nadzieję, że strona ukraińska znajdzie „jakiś sposób na skorygowanie tego błędu”.

Zdaniem Sikorskiego Polska ma prawo do rozczarowania i do domagania się korekty, ale nie można pozwolić, aby rosyjska narracja i dezinformacja skłóciły nas z Ukrainą. – Bo wtedy stratna będzie i Ukraina, i Polska – dodał szef dyplomacji.

We wtorek w rozmowie w TVP Info do sprawy odniósł się również minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz, który ocenił, że dyskusja nt. możliwego odebrania Orderu Orła Białego Zełenskiemu „nie przyniesie skutku”. – Ja pracuję nad tym, żeby ten skutek był – dodał.

Szef MON przekazał, że prawdopodobnie w środę lub w czwartek będzie rozmawiał z ministrem obrony Ukrainy Mychajłem Fedorowem m.in. nt. nadania jednostce wojskowej imienia „Bohaterów UPA”. – To nie będzie jedyny temat rozmowy, ale ten temat jest dla mnie bardzo ważny – podkreślił.

Kosiniak-Kamysz dodał, że we wtorek rozmawiał na ten temat z ambasadorem Ukrainy w Polsce Wasylem Bodnarem. Przypomniał również, że w ub. tygodniu został wezwany ukraiński attache, któremu przekazano notę w tej sprawie.

Wicepremier podkreślił, że decyzja ukraińskich władz ws. imienia jednostki będzie „rodzić skraje emocje antyukraińskie”. Zaznaczył, że ta sprawa będzie „niedobra dla naszych relacji w przyszłości”. – Trzeba zrobić wszystko, żeby ta decyzja została zmieniona – apelował.

W ubiegłym tygodniu prezydent Ukrainy nadał jednej z jednostek Sił Zbrojnych swego kraju imię „Bohaterów UPA”. Jak wskazał, uczynił to „w celu przywrócenia historycznych tradycji narodowego wojska oraz uwzględniając wzorowe wykonywanie powierzonych zadań podczas obrony integralności terytorialnej i niepodległości Ukrainy”.

Decyzja Zełenskiego wywołała falę krytycznych komentarzy wśród polskich polityków. Swoje niezadowolenie wyrazili zarówno premier Donald Tusk, jak i prezydent Karol Nawrocki.

Szef rządu stwierdził, że decyzja Zełenskiego o nadaniu ukraińskiej jednostce imienia „Bohaterów UPA” „jest niepokojąca z punktu widzenia naszych relacji i narusza naszą wrażliwość historyczną”.

Prezydent Nawrocki poinformował z kolei, że zaproponował, by 8 czerwca na posiedzeniu Kapituły Orderu Orła Białego, jednym z punktów było odebranie Zełenskiemu tego orderu. Order Orła Białego przyznał Zełenskiemu w 2023 r. ówczesny prezydent Andrzej Duda.

Ukraińska Powstańcza Armia pozostaje jednym z najbardziej spornych tematów w relacjach polsko-ukraińskich. Według polskich historyków, w lipcu 1943 r. oddziały UPA przeprowadziły skoordynowane ataki na około 150 miejscowości zamieszkanych przez Polaków na Wołyniu, co stało się kulminacją zbrodni określanej w Polsce jako ludobójstwo wołyńskie. Za sprawców uznawani są członkowie Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów frakcji Stepana Bandery oraz podporządkowanej jej UPA.

Warszawa i Kijów od lat różnią się w ocenie tych wydarzeń. Polska uznaje zbrodnie popełnione na ludności polskiej za ludobójstwo, natomiast wielu ukraińskich historyków i polityków interpretuje je jako element szerszego konfliktu polsko-ukraińskiego, za który odpowiedzialność ponosiły obie strony.

Jednocześnie w ukraińskiej pamięci historycznej OUN i UPA są często postrzegane jako symbole walki o niepodległość oraz powojennego oporu przeciwko Związkowi Sowieckiemu.