Cortina d'Ampezzo 2026. Czy Dolomity wytrzymają zimowe igrzyska?

Światowe Dziedzictwo Przyrody UNESCO
Czy można zbudować Igrzyska Olimpijskie bez nowej betonozy?
Jak chronić przyrodę przed najazdem kibiców?

Światowe Dziedzictwo Przyrody UNESCO

Dolomity, w których położona jest Cortina d’Ampezzo, od 2009 roku figurują na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO jako obiekt przyrodniczy o wyjątkowej randze międzynarodowej. Wpis obejmuje dziewięć powiązanych ze sobą obszarów chronionych, które razem tworzą spójny system krajobrazowy i geologiczny. Decydujące znaczenie miały tu strome ściany skalne, iglice i rozległe formacje krasowe, ale również procesy naturalne stale kształtujące masyw, w tym obrywy skalne, osuwiska i lawiny. UNESCO zwraca także uwagę na wartość naukową regionu, uznając Dolomity za jeden z najlepiej zachowanych przykładów mezozoicznych platform węglanowych, z czytelnym zapisem historii Ziemi.

Na tym tle decyzja o ulokowaniu części Zimowych Igrzysk Olimpijskich właśnie w Cortinie d’Ampezzo od początku budziła zdziwienie i pytania o granice kompromisu między sportem a ochroną przyrody. Współorganizacja XXV Zimowych Igrzysk Olimpijskich, zaplanowanych na luty 2026 roku, wpisuje się w krajobraz o najwyższym reżimie ochronnym, który już dziś zmaga się z presją turystyczną i ograniczoną przepustowością infrastruktury. Wybór rozproszonego modelu igrzysk, z ceremoniami w Mediolanie i Weronie oraz zawodami w kilku alpejskich lokalizacjach, miał ograniczyć skalę ingerencji, ale jednocześnie zwiększył znaczenie logistyki i transportu w regionach wrażliwych środowiskowo.

Czy można zbudować Igrzyska Olimpijskie bez nowej betonozy?

Problem betonozy po igrzyskach olimpijskich jest dobrze znany i dotyczy nie tylko krajobrazu, lecz także długofalowych kosztów społecznych i finansowych. W wielu miastach gospodarzy wielkoskalowe inwestycje sportowe pozostawiały po sobie obiekty trudne do utrzymania, niedostosowane do lokalnych potrzeb, a czasami nawet używane jednorazowo. W przypadku Cortiny d’Ampezzo obawy są spotęgowane przez fakt, że mowa o miejscowości położonej w sercu obszaru o najwyższym statusie ochronnym, gdzie każda ingerencja infrastrukturalna ma trwałe konsekwencje. Organizatorzy Milano Cortina 2026 od początku deklarują odejście od modelu budowy olimpijskich megakompleksów, jednak presja terminów, wymogów sportowych i bezpieczeństwa sprawia, że granica między modernizacją a trwałą rozbudową staje się coraz mniej wyraźna.

Najbardziej kontrowersyjnym przykładem jest odbudowa toru lodowego w Cortinie, przeznaczonego do saneczkarstwa, skeletonu i bobslejów, który przez lata pozostawał nieużywany. To właśnie ten obiekt stał się symbolem sporu o sensowność inwestycji, ponieważ generuje wysokie koszty budowy i utrzymania, a jego wykorzystanie po imprezie pozostaje niepewne. Krytycy zwracają uwagę, że betonoza nie kończy się na arenach sportowych i obejmuje także drogi techniczne, zaplecze logistyczne, parkingi oraz infrastrukturę obsługującą masowy, krótkoterminowy ruch kibiców. W odpowiedzi władze Cortiny zapowiadają ścisłą kontrolę dalszej rozbudowy, rozwój transportu zbiorowego zamiast nowych parkingów oraz zarządzanie dostępnością, tak aby igrzyska nie stały się punktem zwrotnym prowadzącym do trwałego przeciążenia miejscowości i jej otoczenia.

Jak chronić przyrodę przed najazdem kibiców?

Gospodarze coraz wyraźniej sygnalizują, że ochrona przyrody w okresie igrzysk i po ich zakończeniu ma opierać się na twardych limitach, a nie na apelach o odpowiedzialne zachowanie. W centrum planów znajduje się ograniczenie ruchu samochodowego poprzez kontrolę wjazdów do dolin i wprowadzenie stałych limitów parkingowych, po których wyczerpaniu dostęp do najbardziej obciążonych obszarów ma być czasowo zamykany. Rozważane są również strefy o ograniczonym ruchu, nadzorowane systemami kamer i automatycznego monitoringu, co pozwala egzekwować przepisy bez stawiania nowych barier w krajobrazie. Takie rozwiązania mają umożliwić sterowanie liczbą turystów w czasie rzeczywistym, zwłaszcza w dniach zawodów i w sezonowych szczytach, kiedy presja na środowisko jest największa.

Równolegle Cortina stawia na zmianę modelu obsługi gości, przenosząc ciężar transportu na komunikację zbiorową i systemy wahadłowe zamiast dalszej rozbudowy dróg i parkingów. Władze lokalne namawiają też do ograniczenia publikacji w mediach społecznościowych, traktując to jako element walki z turystyką nastawioną wyłącznie na szybkie wizyty i zdjęcia. Cały system ochrony ma mieć charakter długofalowy, ponieważ w Cortinie panuje przekonanie, że największym zagrożeniem nie są same tygodnie olimpijskie, lecz trwały wzrost liczby odwiedzających w kolejnych latach, który bez stałych narzędzi kontroli może trwale nadwyrężyć alpejski krajobraz.