Iran i USA blisko porozumienia? Przełomowe ogłoszenie, Teheran reaguje

„Finalizacja (porozumienia – red.) nastąpi prawdopodobnie w ciągu najbliższych 24 godzin. Pakistan szykuje się do elektronicznego podpisania porozumienia zaraz potem, a następnie w przyszłym tygodniu dojdzie do rozmów technicznych” – napisał premier tego kraju Shehbaz Sharif w serwisie X.

Polityk podziękował Stanom Zjednoczonym i Iranowi za zaangażowanie w negocjacje i przekazał wyrazy uznania przyjaciołom w regionie za ich wsparcie. „Jesteśmy przekonani, że to historyczne porozumienie pokojowe będzie stanowić mocny fundament trwałego pokoju” – podkreślił.

O uzgodnieniu tekstu wstępnego porozumienia poinformował w piątek wysoki rangą przedstawiciel administracji USA. Zaznaczył, że Iran będzie otrzymywać gospodarcze korzyści w miarę wdrażania zapisów porozumień, w tym dotyczących demontażu programu nuklearnego i wywiezienia wzbogaconego uranu.

Według przedstawiciela administracji USA porozumienie opiera się na czterech filarach:

• otwarciu cieśniny Ormuz i zakończeniu jej blokady,

• demontażu irańskiego programu jądrowego wraz z przekazaniem stronie amerykańskiej wzbogaconego materiału, który ma zostać „zniszczony na miejscu, a następnie wywieziony z kraju”,

• długoterminowym pokoju regionalnym,

• reżimie inspekcji zapewniającym weryfikację zobowiązań.

W zamian Iran ma uzyskać stopniowe złagodzenie sankcji i reintegrację z gospodarką światową. Przedstawiciel Białego Domu kategorycznie zdementował doniesienia o wypłaceniu Teheranowi konkretnych kwot – 12, 6 czy 1 mld dolarów – przy podpisaniu memorandum.

Wśród zmian, które w ostatnich tygodniach przybliżyły porozumienie, przedstawiciel administracji wymienił słabnącą kontrolę Iranu nad cieśniną Ormuz, przez którą w ostatnich tygodniach popłynęło więcej ropy niż w początkowej fazie konfliktu – oraz doprecyzowanie zapisów dotyczących zniszczenia i wywozu wzbogaconego uranu.

Głos w sprawie zabrało także MSZ Iranu. Rzecznik tego resortu Esmaeil Baghaei poinformował, że podpisanie memorandum nie nastąpi w niedzielę. 

Baghaei podkreślił, iż nie można wykluczyć, że dojdzie do jego podpisania „w najbliższych dniach”. Reuters cytuje, że dyplomata dodał też, iż „należy zachować ostrożność w komentowaniu dat z uwagi na wahania drugiej strony (USA – red.).

Szef irańskiej dyplomacji Abbas Aragczi oświadczył w piątek, że sposób zarządzania cieśniną Ormuz nie powróci do czasów sprzed wojny, podkreślając, iż suwerenność cieśniny należy do Iranu i Omanu.

Aragczi przekazał również, że rozmowy nuklearne ze Stanami Zjednoczonymi nie zostaną wznowione, dopóki nie zostanie wdrożone proponowane porozumienie tymczasowe.

Wcześniej szef irańskiego MSZ ogłosił, że wstępne porozumienie między Iranem a USA jeszcze nigdy nie było tak bliskie. „Wszystkie szczegóły zostaną podane do wiadomości publicznej w odpowiednim czasie” – napisał Aragczi na platformie X. Wpis został następnie udostępniony przez prezydenta USA Donalda Trumpa na jego platformie społecznościowej.

W rozpoczętej 28 lutego wojnie USA i Izraela z Iranem od 8 kwietnia formalnie trwa kruchy rozejm. W tym czasie, mimo negocjacji w sprawie zakończeniu konfliktu, dochodziło do wzajemnych ostrzałów, które zintensyfikowały się w ostatnich dniach.