Naukowcy ostrzegają przed rekordowymi upałami. Dostało się też Trumpowi

Czołowi światowi naukowcy alarmują, że klimat cały czas się ociepla, a jego monitorowanie jest zagrożone przez polityczne decyzje m.in. administracji Donalda Trumpa.
Raport naukowy wskazuje na rekordowe ocieplenie Ziemi napędzane przez emisje gazów cieplarnianych oraz szybszy wzrost poziomu mórz i częstsze morskie fale upałów.
Opracowanie zwraca uwagę na ograniczenia budżetowe oraz konkretne decyzje polityczne, które osłabiają zdolność do pomiaru i monitorowania zmian klimatu.
Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie

Ponad 70 naukowców – w tym współautorzy raportu Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu ONZ (IPCC) – zaalarmowało o rekordowym poziomie ocieplenia wywołanego przez człowieka oraz nasilających się morskich falach upałów w dorocznym badaniu opublikowanym pomiędzy głównymi ocenami IPCC.

– Te wskaźniki stanowią zasadniczy monitoring parametrów życiowych pacjenta wykazującego coraz bardziej niepokojące objawy – powiedział Peter Thorne, współautor oraz profesor geografii fizycznej na Uniwersytecie Maynooth w Irlandii. – Wszystkie one opierają się na zestawie globalnych możliwości obserwacyjnych, które po raz pierwszy w moim życiu są systematycznie albo aktywnie degradowane, albo zagrożone – dodał Thorne, będący również zastępcą przewodniczącego Globalnego Systemu Obserwacji Klimatu (GCOS), programu monitorowania Ziemi popieranego przez ONZ.

Globalne temperatury były wyższe o ok. 1,39°C powyżej poziomów sprzed epoki przemysłowej w 2025 r., z czego niemal całość tego ocieplenia – 1,37°C – jest skutkiem działalności człowieka według badania opublikowanego w czasopiśmie „Earth System Science Data”. Naukowcy ostrzegają, że ocieplenie wywołane działalnością człowieka osiągnie 1,5°C ok. 2030 r.

Państwa zobowiązały się w ramach porozumienia paryskiego z 2015 r. do ograniczenia wzrostu temperatury do poziomu znacznie poniżej 2°C – a najlepiej 1,5°C – by uniknąć najgorszych skutków zmian klimatu. Raport wykazał jednak, że świat gromadzi ciepło w szybkim tempie, co pogłębia „nierównowagę energetyczną Ziemi” – czyli różnicę między energią wpływającą i wypływającą z planety.

„Bez wpływu człowieka powinna ona wynosić niemal zero, ale rośnie od lat 70. XX w. i obecnie osiągnęła rekordowy poziom, podwajając się w ostatnich dekadach” – podkreślił główny autor badania, Piers Forster, profesor zmian klimatu fizycznego na Uniwersytecie w Leeds (Wielka Brytania).

Ziemia ociepla się rekordowo szybko. Dlaczego?

Wysokie tempo ocieplenia wynika ze skumulowania rekordowych emisji gazów cieplarnianych oraz ograniczenia zanieczyszczenia aerozolami, które wcześniej miały efekt chłodzący, odbijając światło słoneczne. Niemniej emisje CO2 pozostają głównym czynnikiem napędzającym globalne ocieplenie i również odnotowują rekordowy poziom.

Chociaż naukowcy odnotowują spowolnienie wzrostu emisji, to „budżet węglowy” – ilość CO2, którą można jeszcze wyemitować, by utrzymać wzrost temperatury poniżej 1,5°C – może zostać wyczerpany za około trzy lata. – Wobec faktu, że emisje gazów cieplarnianych wciąż rosną, utrzymanie globalnego ocieplenia poniżej progu 1,5°C wydaje się obecnie nieosiągalne – ocenił Aurelien Ribes, klimatolog z francuskiej służby meteorologicznej.

Poziom mórz podniósł się o ok. 23 cm między 1901 a 2025 rokiem i obecnie wzrasta w szybszym tempie, o 3,84 mm rocznie, z powodu topnienia lądolodów i termicznego rozszerzenia się oceanów wskutek ich nagrzewania. Liczba dni z morskimi falami upałów – nowy wskaźnik uwzględniony w tegorocznym raporcie – wzrosła ponad trzykrotnie od 1991 r., osiągając średnio 65 dni w 2025 r.

Cięcia Trumpa uderzają w badania nad klimatem

Uruchomiony w 2023 r. raport Indicators of Global Climate Change (Wskaźniki Globalnych Zmiany Klimatu) zapewnia doroczną aktualizację dla decydentów na temat stanu planety w związku z przyspieszającymi zmianami klimatu. Ostatnie opracowanie IPCC ukończono w 2023 r., kolejne jest planowane na 2028 lub 2029 rok. Doroczny raport opiera się na ok. 40 światowych bazach danych pochodzących z satelitów oraz szeregu lądowych, morskich i powietrznych urządzeń pomiarowych, w tym stacji meteorologicznych, statków, boi i balonów pogodowych.

Wysiłki na rzecz walki ze zmianami klimatu są jednak coraz bardziej przyćmione przez wojny na Bliskim Wschodzie i w Ukrainie, kryzys energetyczny, ograniczenia budżetowe oraz prezydenta-sceptyka klimatycznego Donalda Trumpa. „Przyszły monitoring tych wskaźników, zwłaszcza pomiarów oceanicznych i satelitarnych dotyczących nierównowagi energetycznej Ziemi, jest zagrożony przez decyzje geopolityczne i dotyczące finansowania publicznego” – zaznaczono w raporcie.

Podkreślono, że finansowanie Światowej Organizacji Meteorologicznej ONZ zmniejszyło się, a GCOS „jest również zagrożony”. Na szali stoją także liczne programy satelitarne, zwłaszcza w USA. Autorzy wskazali m.in. na niedawną decyzję administracji Trumpa o usunięciu setek głębokomorskich instrumentów badawczych.

– Takie instrumenty są niezwykle istotne dla zrozumienia sposobu, w jaki oceany pochłaniają ciepło oraz jak wpływa to na wzorce pogodowe i cyrkulację oceaniczną – powiedziała Samantha Burgess, dyrektor ds. strategii klimatycznej w Europejskim Centrum Prognoz Średnioterminowych (ECMWF).

Naukowcy wskazują także na zmniejszenie liczby pomiarów naziemnych w Afryce, zachodnim Pacyfiku i Ameryce Południowej. Burgess poinformowała, że samolot obsługujący system obserwacji atmosfery w Wielkiej Brytanii został ostatnio pozbawiony finansowania. – Niestety, to nie dotyczy tylko jednego kraju – stwierdziła.