Nowa funkcja komórek wątroby odkryta przez naukowców z IIMCB

Zespół badaczy z Międzynarodowego Instytutu Biologii Molekularnej i Komórkowej w Warszawie (IIMCB), we współpracy z polskimi i zagranicznymi ośrodkami naukowymi, odkrył nową funkcję komórek naczyń wątroby – LSEC (liver sinusoidal endothelial cells). Wyniki opublikowane w EMBO Reports pokazują, że komórki te aktywnie usuwają wolną hemoglobinę z krwi.

Odkrycie zmienia dotychczasowe spojrzenie na to, jak organizm radzi sobie z hemoglobiną uwalnianą po rozpadzie czerwonych krwinek.

Hemoglobina po rozpadzie krwinek

Hemoglobina odpowiada za transport tlenu w czerwonych krwinkach. Fizjologicznie jej niewielkie ilości uwalniają się w trakcie naturalnego rozpadu krwinek, głównie w śledzionie. W chorobach hemolitycznych ilość wolnej hemoglobiny znacząco wzrasta i może działać toksycznie.

Dotychczas uważano, że jej usuwaniem zajmują się przede wszystkim makrofagi. Nowe badania pokazują jednak, że ważną rolę pełnią także komórki LSEC.

LSEC – więcej niż filtr

Komórki LSEC od dawna znane są jako wydajny biologiczny filtr krwi. Naukowcy wykazali, że nie tylko wychwytują szkodliwe cząsteczki, ale także aktywnie pobierają hemoglobinę i uczestniczą w regulacji gospodarki żelazem.

Jak wyjaśnia dr Katarzyna Mleczko-Sanecka z IIMCB, LSEC uruchamiają procesy umożliwiające bezpieczny rozkład hemoglobiny, jednocześnie wspierając równowagę żelaza w organizmie.

Międzynarodowa współpraca

Projekt rozpoczął się od obserwacji zespołu z IMDiK PAN, który zauważył, że nawet po usunięciu makrofagów u myszy wolna hemoglobina nadal trafia do wątroby.

W badaniach uczestniczyły również zespoły z Uniwersytetu w Aarhus i Uniwersytetu w Lipsku. Dzięki temu możliwe było potwierdzenie, że mechanizmy obserwowane u myszy występują także w ludzkich komórkach wątroby.

Moment „Eureka!”

Przełom nastąpił podczas analizy proteomicznej, gdy porównano białka obecne w komórkach LSEC z innymi komórkami naczyń.

Okazało się, że LSEC pod wieloma względami przypominają makrofagi. Kluczowe doświadczenie wykazało, że hemoglobina uwolniona w śledzionie trafia do wątroby i jest aktywnie pochłaniana przez te komórki.