– Informacje, jakie otrzymaliśmy, mówią o głęboko zatrważających praktykach przetrzymywania, mogących stanowić poważne naruszenie prawa międzynarodowego – oceniło 17 ekspertów Organizacji Narodów Zjednoczonych.
Przedstawiciele ONZ podkreślili, że więźniowie w tej kolonii karnej po próbach samobójczych bywają zamykani na długi czas w karcerze, poddawani sankcjom dyscyplinarnym i karom cielesnym, a za składanie skarg odmawia im się podstawowej opieki medycznej. Według tych doniesień osadzeni mają być też dręczeni.
W oświadczeniu zwrócono szczególną uwagę na przypadek dziennikarza i blogera Ihara Łosika, który od czerwca 2022 r. do września 2025 r. był przetrzymywany po wyroku motywowanym politycznie w areszcie w Mińsku oraz właśnie w kolonii karnej w Nowopołocku.
Był on jednym z 52 więźniów politycznych, których władze białoruskie zwolniły we wrześniu 2025 r. w ramach ocieplania stosunków ze Stanami Zjednoczonymi.
Eksperci podkreślili, że Łosik był na długi czas zamykany w karcerze w bardzo trudnych warunkach i odmawiano mu kontaktu z rodziną i adwokatem. Dwukrotnie próbował popełnić samobójstwo.
– Fakt, że więźniów karze się za próby samobójcze zamiast zapewnić im pilną pomoc psychologiczną i medyczną, jest głęboko niepokojący – zaznaczyli eksperci. Podkreślili też, że w 2023 r. zmarł podczas odbywania kary starszy mężczyzna z problemami zdrowotnymi, który został umieszczony w karcerze bez właściwej opieki zdrowotnej.
W osobnym oświadczeniu grupa niezależnych ekspertów ONZ, analizujących sytuację w sferze praw człowieka na Białorusi, „ostro potępiła” decyzję rządu białoruskiego o „unieważnieniu paszportów” osób, które były więzione z przyczyn politycznych i które przymusowo wydalono z kraju po uwolnieniu w 2025 i 2026 r.
W Nowopołocku jest więziony Andrzej Poczobut
Według centrum praw człowieka „Wiasna” na Białorusi jest obecnie 1100 więźniów politycznych. Wśród nich jest Andrzej Poczobut, który więziony jest właśnie w kolonii w Nowopołocku.
– Andrzej przebywa w niej od 2023 w roku. Większość czasu spędził w karcerze – mówi Bartosz T. Wieliński, zastępca redaktora naczelnego „Wyborczej”. Przypomina, że Poczobut jest odcięty od kontaktu z otoczeniem oraz ma ograniczoną opiekę lekarską.
Andrzej Poczobut – dziennikarz, korespondent „Wyborczej” i działacz Związku Polaków na Białorusi – w marcu 2021 roku został zatrzymany, a w 2023 roku skazany na osiem lat kolonii karnej o zaostrzonym rygorze. Według białoruskich władz „podżegał do nienawiści narodowościowej” i „propagował ekstremizm”, w rzeczywistości dokumentował historię polskiej mniejszości i wykonywał dziennikarskie obowiązki.
– 16 kwietnia Andrzej Poczobut skończył 53 lata – przypomina Bartosz T. Wieliński. – Dostaliśmy niedawno sygnał od jednego ze współwięźniów, z którym widywali się na spacerniaku.– Trzyma się niewiarygodnie dobrze – napisał. Cóż, uwierzę, gdy Andrzeja zobaczę – dodał.
Redagował Jan Latała
