Powstał basen większy niż Warszawa. To koniec rekordowej góry lodowej

W skrócie

Na górze lodowej A23a utworzył się ogromny basen z wodą pochodzącą z topnienia.
Zgromadzenie takiej ilości wody może przyspieszać rozpad góry lodowej poprzez nacisk w szczelinach.
A23a po latach dryfu w Morzu Weddella obecnie dryfuje w cieplejszych wodach i traci powierzchnię.

Dla naukowców to przeobrażenie gigantycznej góry lodowej to jasny sygnał: zbliża się koniec. Takie rozległe jeziora na lodzie mogą przyspieszać jej rozpad. Woda wciska się w pęknięcia, zwiększa nacisk i potrafi działać jak klin.

Na A23a powstał podniesiony „rant” lodu, który biegnie wokół krawędzi tafli i zatrzymuje wodę na górze. Efekt przypomina ogromny brodzik, tylko że o powierzchni ok. 800 km2, większej niż łączna powierzchnia Warszawy i Krakowa. Miejscami woda jest intensywnie niebieska, co sugeruje głębokość liczona w metrach. Łączna objętość może sięgać miliardów litrów, czyli tysięcy basenów olimpijskich.

Douglas MacAyeal z University of Chicago tłumaczy mechanizm tak: „Krawędzie są wygięte, pochylone w dół, tworząc coś w rodzaju łukowej tamy na górnej powierzchni, która zatrzymuje wodę wewnątrz”. – mówi badacz. Dodaje, że wygięcie może wynikać z podcinania lodowego klifu przez fale i topnienie oraz z naturalnej tendencji ścian lodu do zakrzywiania się.

Największa góra lodowa świata, A23a, przez jakiś czas dryfowała po arktycznych wodach. Nagle się zatrzymała.MODIS Land Rapid Response Team, NASA GSFCWikimedia Commons

Gdy woda wchodzi w szczeliny, góra lodowa zaczyna się rozłazić

A23a od początku jest płaska jak stół. Oderwała się od antarktycznego szelfu Filchnera Ronne w 1986 r. i wtedy była ogromna, licząc ok. 4000 km kwadratowych powierzchni. NASA Earth Observatory podaje, że na początku stycznia 2026 r. miała ok. 1182 km kwadratowych po serii odłamań w lipcu, sierpniu i wrześniu 2025 r. Wciąż jest jednak większa niż Nowy Jork.

Jej historia jest nietypowa. NASA przypomina, że przez ponad 30 lat była uwięziona na mieliźnie na Morzu Weddella, a potem w 2020 r. ruszyła na północ. Po drodze kręciła się w oceanicznym wirze (tzw. kolumnie Taylora), potem zbliżała się do wyspy Georgia Południowa i okresami grzęzła na płyciznach. Teraz dryfuje w strefie, którą badacze nazywają „cmentarzyskiem gór lodowych”, bo cieplejsza woda szybko je rozkłada. NASA opisuje, że A23a płynie w wodzie o temperaturze ok. 3 stopni C i jest pchana ku jeszcze cieplejszym obszarom.

Mike Meredith z British Antarctic Survey ostrzega, że gdy taka ilość wody, jaką satelity obserwują na powierzchni góry wleje się do pęknięć, a potem zamarznie, może rozpruć bryłę od środka. „Jeśli ta woda spłynie do szczelin i zamarznie, rozepchnie górę lodową„. – mówi Meredith. W efekcie kolos może zacząć rozpadać się bardzo szybko.