Sondaż. Decyzja Zełenskiego ws. UPA. Polacy podzieleni

W badaniu, przeprowadzonym przez SW Research dla rp.pl, Polacy zostali zapytani, czy nadanie przez Wołodymyra Zełenskiego ukraińskiej jednostce wojskowej imienia „Bohaterów UPA” wpłynęło na ich stosunek do Ukrainy i Ukraińców.

51,9 proc. biorących udział w badaniu stwierdziło, że działanie ukraińskiego prezydenta doprowadziło do pogorszenia ich nastawienia do państwa i obywateli Ukrainy.

Według 31,9 proc. badanych ich postawa pozostała bez zmian, a 4,5 proc. uważa, że decyzja Zełenskiego poprawiła ich stosunek do Ukrainy i Ukraińców.

Brak zdania w tej kwestii zadeklarowało 11,7 proc. osób, które wzięły udział w badaniu.

– Decyzja Wołodymyra Zełenskiego negatywnie wpłynęła na sposób postrzegania Ukrainy i Ukraińców częściej w przypadku mężczyzn (59 proc.) niż kobiet (46 proc.). Ze względu na wiek gorszy stosunek do Ukrainy i jej obywateli najczęściej deklarują osoby do 24 roku życia (56 proc.) – skomentowała wyniki Justyna Sobczak z SW Research.

– Takie zdanie podziela blisko sześciu na dziesięciu badanych z wykształceniem zasadniczym zawodowym (57 proc.) i prawie tyle samo respondentów (58 proc.) o dochodach nie wyższych niż 3000 zł netto. Częściej niż pozostali z taką opinią zgadzają się respondenci z miast o wielkości od 100 tys. do 199 tys. mieszkańców (63 proc.) – dodała Sobczak.

W ostatnich dniach maja Zełenski nadał imię „Bohaterów UPA” jednej z jednostek tamtejszej armii. Argumentował, że jego decyzja została podjęta „w celu przywrócenia historycznych tradycji narodowego wojska oraz uwzględniając wzorowe wykonywanie powierzonych zadań podczas obrony integralności terytorialnej i niepodległości Ukrainy”.

Decyzja spotkała się z reakcją polskich władz. Wśród działań podjętych przez stronę rządową było m.in. wezwanie ukraińskiego ambasadora Wasyla Bodnara przez MSZ.

Szef MON Władysław Kosiniak-Kamysz publicznie uznał ruch Zełenskiego za „nie do przyjęcia”, a w minionym tygodniu szereg rozmów zarówno ze stroną prezydencką jak i rządową odbył też w Polsce szef kancelarii prezydenta Ukrainy Kyryło Budanow.

Prezydent Karol Nawrocki zapowiedział zaś uruchomienie procedury odebrania Zełenskiemu Orderu Orła Białego. Rzecznik prezydenta Rafał Leśkiewicz poinformował, że Kapituła Orderu Orła Białego przedstawiła Nawrockiemu swoją opinię, a ten podejmie decyzję w tej sprawie „w odpowiednim czasie”.

Premier Donald Tusk zwrócił się do prezydentów Polski i Ukrainy z apelem, „aby znaleźli lepszy sposób na rozwiązanie tej sytuacji niż wymiana ciosów i eskalacja emocji”.

– Prawdę powiedziawszy zwróciłem się bardziej w stronę ukraińską, żeby podjęła potrzebne inicjatywy, żeby wykazała się i dobrą wolą i inwencją, bo nie mam wątpliwości, że to decyzja prezydenta Ukrainy doprowadziła do tego kryzysu – mówił szef rządu.

Tusk przyznał, że sprawa honorowania UPA w Ukrainie budzi w Polsce zrozumiałe emocje. – Czasami mnie też szlag trafia, kiedy słyszę niemądre wypowiedzi po tamtej stronie granicy – powiedział.

– Tłumaczyłem prezydentowi Zełenskiemu, że my mamy swoją wrażliwość i oni mają swoją wrażliwość. Mówiłem mu: „Dbajcie o nas, tak jak my dbamy o was. Te relacje muszą być równoprawne” – podkreślił.

Oceny, dotyczące zbrodni wołyńskiej, od lat są przedmiotem negocjacji i rozbieżności między stroną polską a ukraińską. Ukraińska Powstańcza Armia jest nad Wisłą kojarzona przede wszystkim z odpowiedzialnością za zbrodnie ludobójstwa na ludności polskiej na Wołyniu i w Galicji Wschodniej w latach 1943-1945. Ofiarami ludobójczej czystki etnicznej było ok. 100 tys. polskich mężczyzn, kobiet i dzieci.

W ukraińskiej narracji historycznej wydarzenia te są przedstawiane jako rezultat symetrycznego konfliktu zbrojnego, za który odpowiedzialność ponosiły obie strony. OUN i UPA są tam często postrzegane przede wszystkim przez pryzmat powojennego oporu wobec ZSRR, a nie działalności antypolskiej.

Badanie zostało przeprowadzone przez agencję badawczą SW Research wśród użytkowników panelu on-line SW Panel w dniach 9-10 czerwca 2026 r. Analizą objęto grupę 800 internautów powyżej 18. roku życia. Próba została dobrana w sposób losowo-kwotowy. Struktura próby została skorygowana przy użyciu wagi analitycznej tak, by odpowiadała strukturze Polaków powyżej 18. roku życia pod względem kluczowych cech związanych z przedmiotem badania. Przy konstrukcji wagi uwzględniono zmienne społeczno-demograficzne.