Duże zmiany na Słowacji. Żubry mogą przedostać się do Polski

Losy żubra są przykładem tego, że człowiek może bardzo szybko doprowadzić gatunek do niemal całkowitego wyginięcia. Na początku XX w. żubry zostały prawie całkowicie wytępione przez polowania i zniszczenie ich naturalnych siedlisk. Przetrwały jedynie pojedyncze osobniki w ogrodach zoologicznych. Teraz populacja żubra jest stabilniejsza, ale zwierzęta są narażone na różnego rodzaju lokalne zawiłości.

Park Narodowy Połoniny jest współcześnie jedynym miejscem występowania dziko żyjącej populacji żubra na Słowacji. Gatunek ten został tam wtórnie introdukowany w 2004 r. (ostatniego osobnika pierwotnej populacji żubrów dziko żyjących na terenach dzisiejszej Słowacji prawdopodobnie upolował w XV w. węgierski król Maciej Korwin).

Tutejsze stado liczyło w 2012 roku 14 zwierząt. Zamysłem projektu introdukcji było wytworzenie stabilnej populacji żubrów, obejmującej także stada żyjące od lat 60. XX w. w polskim Bieszczadzkim Parku Narodowym. Istnieją dowody świadczące o tym, że żubry obu populacji spotykają się i komunikują.

Zoolog Michał Adamec podaje, że miejsca, w których występują dziko żubry były obszarem bezludnym, to pomagało zbudować im stabilną populację. Zmiany w zarządzaniu terenem parku Połoniny, a konkretne obniżenie stopnia ochrony (D to najniższy stopień i taki jest plan w kontekście obszarów zamieszkiwanych przez żbry) spowodują, że w strefie, gdzie żyją te zwierzęta będzie można np. prowadzić prace budowlane, w tym wycinki i polowania. Równiez turyści będą mieli większy dostęp do tych obszarów.

Według ekspertów ds. środowiska słowackie żubry mogą przedostać się przez granicę do Polski. Słowacki oddział BirdLife podaje, że z nadzieją czeka zmianę decyzji resortu środowiska. Aevis Foundation dodaje, że plany słowackich władz doprowadzą do legalnej wycinki w puszczy karpackiej.

Przetrwanie całego gatunku tych zwierząt zawdzięczamy dosłownie kilku osobnikom i dużej dozie szczęścia, podkreślają przyrodnicy.

Wolne populacje żubrów występują na takich terenach jak Pusz­cza Białowieska (Polska i Biało­ruś), Kaukaz (Rosja) i Karpaty (Polska, Rumunia, Słowacja i Ukraina). W Puszczy Białowieskiej żyją żubry nizinne (białowieskie), natomiast na Kaukazie i w Karpatach występują żubry linii nizinno-kaukaskiej. Obecnie obie części Puszczy zamieszkuje około 1500 żubrów.To tu wystęuje największa populacja tych zwierząt.

Dzięki wieloletnim wysiłkom naukowców, leśników i organizacji ochrony przyrody rozpoczęto program ratowania gatunku, polegający m.in. na hodowli w niewoli i ponownym wprowadzaniu żubrów do lasów (np. w Puszczy Białowieskiej). Był to duży sukces ochrony przyrody.

Jednak mimo uratowania gatunku żubr nadal wymaga ochrony, ponieważ ma niewielką różnorodność genetyczną, jego populacje są stosunkowo małe, czy jest narażony na choroby i konflikty z działalnością człowieka.

Historia żubra pokazuje, że łatwo jest doprowadzić gatunek do zagłady, ale jego odtworzenie wymaga ogromnego wysiłku i długotrwałych działań ochronnych.