Szczątki co najmniej 38 osób we wsi na Wołyniu. „Na wielu z nich widać ślady silnych mechanicznych urazów”

Dawne wsie Ostrówki i Wola Ostrowiecka znajdują się obecnie w gminie wiejskiej Riwne w rejonie (powiecie) kowelskim obwodu wołyńskiego. Jak poinformowało w poniedziałek Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN, dotychczas ujawniono szczątki co najmniej 38 osób. „W miarę dalszej eksploracji jamy grobowej sukcesywnie ujawniane są kolejne ofiary” – czytamy na profilu Biura na Facebooku.

– Od ubiegłego tygodniu prowadzimy ekshumacje w miejscu zbiorowego dołu śmierci w dawnym gospodarstwie Aleksandra Strażyca w Woli Ostrowieckiej. Na ten moment możemy mówić o tym, że udało się nam ujawnić szczątki właśnie co najmniej 38 osób – poinformował ks. Tomasz Trzaska z Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN.

Zaznaczył, że prace, mimo upływu tygodnia, są na wstępnym etapie. – Pracujemy na wierzchniej warstwie pochówków. Nie podjęliśmy jeszcze żadnego szkieletu, ponieważ rozpoczniemy ich podejmowanie w momencie, kiedy będziemy mogli podjąć szkielet w pełni – wyjaśnił.

IPN: Na wielu ciałach widać ślady bardzo silnych mechanicznych urazów

IPN przekazał również, że ciała były wrzucane do dołu śmierci niedbale i w nieładzie. „Szczątki leżą w przypadkowym układzie. Nie odnaleziono śladów trumien czy skrzyń. Na wielu z nich (szczególnie na czaszkach) widać ślady bardzo silnych mechanicznych urazów” – napisano. Przy szczątkach odnajdywane są przedmioty osobiste, m.in. medaliki i krzyżyki oraz elementy odzieży (klamry, guziki, elementy biżuterii).

Ponadto w ubiegłym tygodniu, w pojedynczej mogile znajdującej się w lesie, w pobliżu cmentarza w Ostrówkach odnaleziono szczątki jednej osoby. Obecny etap prac wpisuje się w wieloletnią historię badań w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej, gdzie w latach 1992, 2011 oraz 2015 odnaleziono, ekshumowano i godnie pochowano szczątki 674 osób.

Ekshumacje na Wołyniu trwają od 1992 r.

Prace ekshumacyjne w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej na Wołyniu prowadzone przez interdyscyplinarny zespół złożony ze specjalistów z Instytutu Pamięci Narodowej, przedsiębiorstwa „Wołyńskie Starożytności”, wspieranych przez przedstawiciela Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, a także z udziałem Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz konsulatu RP w Łucku. Zgoda na przeprowadzenie ekshumacji została wydana przez stronę ukraińską na początku czerwca. Działania mają potrwać do 7 sierpnia.

Pierwsze ekshumacje szczątków polskich ofiar zbrodni wołyńskiej odbyły się w sierpniu 1992 r. w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej. Wydobyto wówczas szczątki z dwóch masowych dołów, w których zakopano nie mniej niż 323 osoby. Na przełomie lipca i sierpnia 2011 r. miały miejsce ekshumacje szczątków nie mniej niż 317 Polaków, zakopanych w pięciu mogiłach w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej. We wrześniu 2013 r. odbyła się ekshumacja 81 Polaków w Gaju. Kolejne prace archeologiczne polsko-ukraińskiej ekipy badawczej przeprowadzono w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej w maju i sierpniu 2015 r. W Ostrówkach odnaleziono jedną mogiłę zbiorową kryjącą szczątki 33 osób, w Woli Ostrowieckiej zaś mogiłę kobiety.

Zakaz ekshumacji po zdemontowaniu pomnika UPA 

Od wiosny 2017 r. trwał spór wokół zakazu poszukiwań i ekshumacji szczątków polskich ofiar wojen i konfliktów na terytorium Ukrainy wprowadzonego przez ukraiński IPN. Zakaz został wydany po zdemontowaniu pomnika UPA w Hruszowicach w województwie podkarpackim w kwietniu 2017 r. Decyzja o zniesieniu moratorium na poszukiwania i ekshumacje szczątków polskich ofiar zbrodni wołyńskiej została ogłoszona pod koniec listopada 2024 r. podczas wspólnej konferencji prasowej szefów dyplomacji Polski i Ukrainy, Radosława Sikorskiego i Andrija Sybihy.

Wiosną ubiegłego roku strona polska przeprowadziła ekshumacje w dawnej wsi Puźniki. W wyniku prac odnaleziono szczątki co najmniej 42 osób, które zostały pochowane w Puźnikach 6 września. Pod koniec czerwca zakończyły się kolejne prace poszukiwawcze w Puźnikach, badacze nie odnalezli drugiej zbiorowej mogiły ofiar. Wstępny termin rozpoczęcia kolejnego etapu prac poszukiwawczych planowany jest na 17 sierpnia.

Źródło: PAP