Pogoda 
Sprawa dotyczy budowanych seryjnie lotniskowców atomowych typu Gerald R. Ford. Najnowszych, największych i najdroższych okrętów w historii świata. A do tego jednego z filarów potęgi wojska USA. Trump już podczas swojej pierwszej kadencji miał z nimi problem, ale wówczas admirałom udało się jego zdanie zignorować. Teraz może być problem.
Prezydenckie nakazy okrętowe
Najnowsza próba ręcznego sterowania przez Trumpa jednym z najbardziej skomplikowanych systemów uzbrojenia na świecie miała miejsce w minionym tygodniu. Biały Dom wydał wówczas memorandum dotyczące budownictwa okrętowego i kilku programów US Navy. To jedno z wyzwań obecnej administracji – zwiększyć potencjał stoczni amerykańskich i sprawić, aby były zdolne szybciej oraz taniej budować jednostki dla floty. Pierwszym konkretnym zaleceniem dla Pentagonu, zawartym w memorandum, jest jednak „przywrócić systemy parowe i hydrauliczne na lotniskowce” i usunąć nowoczesne elektromagnetyczne.
W ciągu 60 dni na biurko prezydenta ma trafić plan realizacji tego polecenia wraz z wyliczeniem kosztów. Realizacja ma się zacząć wraz z budową czwartego seryjnego lotniskowca typu Gerald R. Ford, przyszłego USS Doris Miller. Położenie stępki zaplanowano na ten rok, ale prace nad poszczególnymi jego częściami trwają już od dawna. W połowie są już na przykład wyprodukowane systemy elektromagnetyczne.
Trump od czasu swojej pierwszej kadencji ma ugruntowanie zdanie na temat katapult elektromagnetycznych EMALS i podnośników elektromagnetycznych dla amunicji AWE. Dziesięć lat temu rzeczywiście były z nimi poważne problemy, które ujawniły się przy okazji wykańczania prototypowego USS Gerald R. Ford. Jak to czasem bywa z nowymi i dość awangardowymi technologami, niezawodność obu systemów była zdecydowanie niezadowalająca. Powstały na ten temat liczne oficjalne raporty, sprawa była publicznie wałkowana przez amerykańskie media. Po czym temat umarł. Systemy dopracowano i działają zadowalająco, co potwierdza fakt, że USS Gerald R. Ford właśnie zakończył najdłuższy patrol w historii lotniskowców atomowych USA. Wiele o nim już napisano, na przykład o problemach z … toaletami, ale systemy elektromagnetyczne nie pojawiły się w relacjach ani razu. Według specjalistycznego portalu „USNI News”, podczas testu przeprowadzonego w trakcie patrolu, katapulty elektromagnetyczne osiągnęły rezultaty lepsze od parowych na starszych lotniskowcach typu Nimitz.
Trump łatwo zdania nie zmienia
Jedną z cech charakteru Trumpa, opisywanych między innymi przez znanego dziennikarza Boba Woodwarda w serii książek na jego temat, jest kurczowe trzymanie się raz wyrobionego zdania na określony temat. Jeśli usłyszy jakąś informację, która jest dla niego przekonująca, to potem dekadami nie zmienia zdania. Tak prawdopodobnie jest z wspomnianymi systemami lotniskowców, bo już w 2019 roku publicznie nakazywał US Navy „wrócić do cholernej pary”. Wówczas Pentagon temat zdołał przeczekać. Jak się okazuje, Trump nie odpuścił i najwyraźniej w drugiej kadencji próbuje postawić na swoim.
„Washington Post” twierdzi, że prezydentowi nie podoba się też wygląd lotniskowców. Na „Fordach”, tak zwaną „wyspę”, czyli wysoką nadbudówkę na pokładzie mieszczącą głównie anteny systemów elektronicznych i stanowiska dowodzenia, przesunięto daleko na rufę w porównaniu do wcześniejszych typów lotniskowców. Niemal od początku okrętów tego typu, „wyspy” były bliżej środka kadłuba. Trump uważa, że nowe lotniskowce źle wyglądają i powinny bardziej przypominać te starsze, które były ładniejsze. Według dziennika jeszcze podczas pierwszej kadencji prezydenta wykonano wstępną analizę kosztów zmiany projektu, ale temat ucichł. Teraz, jak donosi dziennik, wraca, choć nie ma o nim nic w memorandum. Podobno Pentagon ma ponownie analizować temat po cichu. Ta fiksacja Trumpa może się brać z tego, że wielki wpływ na jego postrzeganie tematów związanych z flotą ma niezwykle popularny w jego dzieciństwie serial dokumentalny „Zwycięstwo na morzu”. Pokazywał on historię US Navy podczas II wojny światowej, opierając się głównie na zdjęciach archiwalnych i był jednym z pierwszych w historii tego rodzaju obrazów. Prezydent choćby we wrześniu 2025 roku w przemówieniu do oficerów w bazie Quantico w Wirginii używał go jako argumentu za tym, dlaczego USA znów powinny budować pancerniki. Amerykańskie lotniskowce pokazywane w „Zwycięstwie na morzu” mają w zdecydowanej większości „wyspy” w środkowej części kadłuba.
Bardzo kosztowne pomysły
Co pomysły Trumpa oznaczałyby w praktyce? Konsekwencje, które powodują, że większość ekspertów łapie się za głowę. – Całe memorandum zawiera pewne sensowne działania mające na celu znaleźć rozwiązanie poważnych problemów z potencjałem USA do budowy okrętów. Jednak nakazywanie fundamentalnych zmian w konstrukcji lotniskowca już znajdującego się w budowie, jest nadzwyczajnie trudno uzasadnić – pisze między innymi portal specjalistyczny „Navy Lookout”. Chodzi nie tylko o to, czy rzeczywiście nowe urządzenia są gorsze od starszych, ale także o następstwa potencjalnej wymiany.
W przypadku pierwszej kwestii można dyskutować. Niewątpliwie katapulty i podnośniki elektromagnetyczne sprawiały w przeszłości mnóstwo problemów, które prowadziły do seryjnego przekraczania kosztów i terminów. Do dzisiaj oba systemy nie osiągnęły założonych dwie dekady temu parametrów, choć jest zdecydowanie lepiej niż choćby dekadę temu. Niezawodność nadal nie jest idealna, ale problemem jest też to, że buduje oraz naprawia je podmiot prywatny – katapulty koncern General Atomic, a windy Huntington Ingalls. Parowe i hydrauliczne systemy wytwarzała sama US Navy, co przekładało się na sprawniejsze prowadzenie wszelkich napraw. Systemy elektromagnetyczne, zwłaszcza katapulty, mają jednak istotne przewagi nad parowymi. Głównie, jeśli chodzi o zdolność do łagodniejszego i bardziej kontrolowanego rozpędzania samolotów startujących z lotniskowca. Do tego są mechanicznie znacznie mniej skomplikowane, zajmują mniej miejsca i wymagają mniej obsługi.
Inna sprawa z „wyspą”. W przestrzeni publicznej nie ma właściwie żadnej krytyki nowego rozwiązania. Na nowych lotniskowcach przesunięto ją do tyłu, aby zwiększyć ilość miejsca dostępnego do manewrowania samolotami na pokładzie i ułatwić zarządzanie ich ruchem. Wszystko w celu poprawienia podstawowego parametru tych okrętów, czyli liczby operacji lotniczych dziennie. Do tego przecież sprowadza się ich siła: ile samolotów są w stanie wysłać w powietrze na misje w danym czasie.
Odsuwając na bok dyskusję o wyższości nowego nad starym, pozostaje kwestia samego kosztu takich zmian. „Wyspa”, katapulty czy podnośniki to nie są rzeczy, które można odpiąć od gniazdka i w to samo miejsce wstawić starsze modele. Albo po prostu odciąć od pokładu i przesunąć kilkadziesiąt metrów obok. Przestawienie nadbudówki wymagałoby na przykład poważnego przeprojektowania istotnej części kadłuba. To ważący około 550 ton obiekt z licznymi kablami, rurami i ciągami komunikacyjnymi. Nie wspominając o konieczności przeniesienia gdzieś jednego z podnośników samolotów, który znajduje się tam, gdzie „wyspa” na starszych okrętach. Podobnie z katapultami. Parowe wymagają choćby skomplikowanego systemu doprowadzania pary z maszynowni i jej sprężania, co istotnie ogranicza przestrzeń pod dziobową częścią starszych okrętów.
Ogólnie rzecz biorąc, zaspokojenie oczekiwań Trumpa oznaczałoby, że lotniskowce wymagałyby gruntownego przeprojektowania. Jak podkreślają wszyscy specjaliści, zmiany na pewno będą oznaczać wiele miliardów dolarów i lata opóźnień w produkcji kluczowych dla floty USA okrętów. Przy wątpliwości, czy ich nowa wersja rzeczywiście byłaby lepsza. Skoro w przeszłości US Navy przeczekała pomysły prezydenta, można przypuszczać, że teraz admirałowie będą próbować skorzystać z tego rozwiązania ponownie, produkując dużo analiz skupiających się na problemach konstrukcyjnych i finansowych. Kadencja Trumpa potrwa jednak jeszcze 2,5 roku. Pytanie, czy w tak długim czasie uda się nie podjąć żadnych decyzji, albo podjąć takie, które będzie łatwo odkręcić w 2029 roku.
