Centra danych potrzebują więcej energii. UE ma pewien plan

Rozwój sztucznej inteligencji oznacza nie tylko coraz doskonalsze modele i nowe zastosowania. Oznacza także gwałtownie rosnące zapotrzebowanie na energię elektryczną. Każdy nowy model AI wymaga tysięcy procesorów pracujących przez wiele tygodni lub miesięcy, a gotowe systemy muszą później obsługiwać miliony użytkowników. Wszystko to odbywa się w centrach danych, które należą dziś do najszybciej rosnących odbiorców energii.

Komisja Europejska chce, aby do 2032 r. możliwości europejskich centrów danych zwiększyły się trzykrotnie. To jeden z elementów planu AI Continent Action Plan, który ma pomóc Europie zmniejszyć zależność od amerykańskich i chińskich technologii. Zdaniem przedstawicieli branży realizacja tych planów może jednak okazać się znacznie trudniejsza, niż zakładają unijni urzędnicy.

Centra danych potrzebują więcej energii

Lex Coors, prezes European Data Centre Association, uważa, że europejska infrastruktura energetyczna nie nadąża za tempem rozwoju sztucznej inteligencji. „Sieć nie jest gotowa, małe reaktory jądrowe nie powstaną na czas. Co więc teraz?” – powiedział w rozmowie z POLITICO.

Według niego rozwój odnawialnych źródeł energii, rozbudowa sieci przesyłowych oraz nowe projekty jądrowe postępują zbyt wolno, aby zapewnić energię potrzebną nowej generacji centrów danych. Dlatego jego zdaniem warto rozpocząć dyskusję o tymczasowym wykorzystaniu nowych elektrowni gazowych.

„Moja propozycja jest taka: przynajmniej rozpocznijmy tę rozmowę” – powiedział Coors. European Data Centre Association reprezentuje zarówno europejskich operatorów centrów danych, jak i największe światowe firmy technologiczne, w tym Microsoft, Google i Amazon.

Gaz jako paliwo przejściowe?

Według Coorsa sektor nadal chce rozwijać się w oparciu o czystą energię. Popiera inwestycje w energetykę wiatrową, słoneczną i jądrową. Problem polega jednak na czasie. Przedstawiciel branży uważa, że magazyny energii nie będą w stanie wystarczająco szybko zrekompensować niestabilności produkcji z wiatru i słońca. „Baterie nie pozwolą nam dotrwać do 2034 r.” – ocenił.

Jeżeli modernizacja sieci elektroenergetycznych oraz budowa nowych elektrowni jądrowych będą się opóźniały, gaz ziemny może pozostać jedynym rozwiązaniem pozwalającym szybko zapewnić dodatkowe moce.

Coors przekonuje, że Europa próbuje jednocześnie osiągnąć cztery cele: konkurencyjność, suwerenność technologiczną, zrównoważony rozwój i szybkie tempo inwestycji. Jego zdaniem w praktyce nie da się ich wszystkich zrealizować jednocześnie. „Jeśli pozostaniemy w tyle z AI, będziemy musieli kupować te technologie przez kolejne lata, zamiast rozwijać je u siebie” – argumentuje.

Komisja Europejska nie chce rezygnować z klimatu

Komisja Europejska prezentuje znacznie ostrożniejsze stanowisko. Komisarz ds. energii Dan Jørgensen podkreślał wcześniej, że centra danych są mile widziane w Europie tylko wtedy, gdy wspierają transformację energetyczną.

Bruksela przygotowuje specjalny system oceny zrównoważonego rozwoju centrów danych. Pod uwagę mają być brane między innymi efektywność energetyczna, zużycie wody oraz wykorzystanie ciepła odpadowego. Taki system może mieć duże znaczenie, bo centra danych nie zużywają wyłącznie prądu. Potrzebują także chłodzenia, a więc w wielu przypadkach również wody. Część obiektów może odzyskiwać ciepło i przekazywać je do lokalnych sieci ciepłowniczych, ale wymaga to odpowiedniej infrastruktury po stronie miast i operatorów. Dlatego spór o AI nie dotyczy tylko tego, czy energia będzie pochodziła z gazu, wiatru, słońca czy atomu. Dotyczy też tego, gdzie centra danych będą budowane i czy ich obecność realnie pomoże systemowi energetycznemu, czy po prostu zwiększy jego obciążenie.

Na początku czerwca Komisja przedstawiła także strategię cyfryzacji sektora energetycznego i podpisała deklarację współpracy z operatorami sieci energetycznych, przedsiębiorstwami energetycznymi oraz firmami prowadzącymi centra danych. Celem jest przyspieszenie rozwoju infrastruktury niezbędnej dla sztucznej inteligencji.

Coors ocenia te działania pozytywnie, ale uważa, że urzędnicy zakładają zbyt optymistyczny harmonogram realizacji inwestycji. Jego zdaniem większa otwartość w informowaniu o opóźnieniach pozwoliłaby branży wcześniej przygotować alternatywne rozwiązania.

Organizacje ekologiczne mówią „nie”

Propozycja wykorzystania nowych elektrowni gazowych spotkała się z ostrą krytyką organizacji zajmujących się ochroną środowiska.

Przedstawiciel Greenpeace UE stwierdził, że pomysł poświęcenia postępów klimatycznych dla rozwoju sztucznej inteligencji jest nie do zaakceptowania.

Z kolei Maya Perera z European Environmental Bureau podkreśliła, że centra danych powinny spełniać najwyższe standardy efektywności energetycznej i wspierać transformację, a nie ją spowalniać.

Organizacje przypominają, że uzależnienie Europy od importowanych paliw kopalnych było jedną z głównych przyczyn niedawnych kryzysów energetycznych. Budowa kolejnych elektrowni gazowych mogłaby utrwalić tę zależność na następne dekady.

Jednocześnie podobna sytuacja rozwija się już w Stanach Zjednoczonych. Tam gwałtowny wzrost liczby centrów danych sprawia, że firmy energetyczne zamawiają coraz więcej nowych elektrowni gazowych. Według Międzynarodowej Agencji Energetycznej w ubiegłym roku światowe zamówienia na takie instalacje osiągnęły najwyższy poziom od 25 lat, a jednym z głównych powodów był właśnie boom związany ze sztuczną inteligencją.

Spór pokazuje, że rozwój AI coraz mocniej wpływa na politykę energetyczną. Dla Europy pytanie nie brzmi już wyłącznie, jak szybko rozwijać sztuczną inteligencję, lecz także skąd wziąć energię potrzebną do jej działania, nie rezygnując z celów klimatycznych.