Karol Nawrocki zdecydował o odebraniu Wołodymyrowi Zełenskiemu Orderu Orła Białego ze względu na nadanie jednej z ukraińskich jednostek wojskowych imienia „Bohaterów UPA”. Dzień później ukraiński prezydent poinformował, że odesłał odznaczenie swojemu polskiemu odpowiednikowi, jeszcze zanim premier Donald Tusk zdążył kontrasygnować – lub nie – decyzję o odebraniu orderu.
W reakcji na odebranie Zełenskiemu Orderu Orła Białego były prezydent Ukrainy Leonid Kuczma, jego następca Wiktor Juszczenko, a także poprzednik prezydenta Zełenskiego Petro Poroszenko również podjęli decyzję o zrzeczeniu się najwyższego polskiego odznaczenia.
Ponadto polskich odznaczeń państwowych zrzekli się: minister spraw zagranicznych Ukrainy Andrij Sybiha, szef Biura Prezydenta Ukrainy Kyryło Budanow, jego zastępca Ihor Żowkwa oraz ambasador Ukrainy w Polsce Wasyl Bodnar.
Order wrócił do depozytu. Pałac Prezydencki komentuje
Zapytaliśmy Sekretariat Biura Mediów i Listów Prezydenta RP co się stanie ze zwróconymi orderami i odznaczeniami. Jak się okazuje, spór znajduje swe rozwiązanie w regulacjach prawnych sprzed dwóch dekad. Chodzi o Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 15 grudnia 2004 roku w sprawie szczegółowego trybu postępowania w sprawach o nadanie orderów i odznaczeń oraz wzorów odpowiednich dokumentów.
„Zwrócone odznaczenie trafia do depozytu odznaczeń znajdującego się w dyspozycji Biura Odznaczeń i Nominacji w Kancelarii Prezydenta RP” – czytamy w przesłanej portalowi Gazeta.pl odpowiedzi.
Kluczowym elementem procedury jest publikacja postanowienia Prezydenta RP o odebraniu orderu w „Monitorze Polskim”. Po jej ukazaniu się legitymacja potwierdzająca nadanie danego orderu automatycznie traci ważność.
Zełenski został odznaczony Orderem Orła Białego w kwietniu 2023 roku przez ówczesnego prezydenta Andrzeja Dudę „w uznaniu znamienitych zasług w pogłębianiu przyjaznych i wszechstronnych stosunków między Polską a Ukrainą, za rozwijanie współpracy na rzecz demokracji, pokoju i bezpieczeństwa w Europie oraz niezłomność w obronie niezbywalnych praw człowieka”.
W poniedziałek wieczór rzecznik prezydenta przekazał, że odesłany przez Zełenskiego order został odebrany w Kancelarii Prezydenta i trafił do depozytu Biura Odznaczeń i Nominacji.
Kiedy można odebrać odznaczenie?
Jak stanowi ustawa o odznaczeniach i orderach, ordery i odznaczenia nadaje prezydent Rzeczpospolitej Polskiej. Ordery mogą być nadawane z inicjatywy własnej prezydenta, na wniosek premiera oraz Kapituł Orderów. W przypadku odznaczeń o ich nadanie mogą też zawnioskować ministrowie, kierownicy urzędów centralnych, wojewodowie, a w niektórych przypadkach też prezes IPN i dyrektor Instytutu Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego. Ordery i odznaczenia wojenne w czasie wojny nadaje z upoważnienia prezydenta Naczelny Dowódca Sił Zbrojnych. Order Orła Białego jest najwyższym polskim orderem, który nadawany jest za „znamienite zasługi zarówno cywilne, jak i wojskowe, położone w czasie pokoju lub wojny, dla chwały i pożytku Rzeczypospolitej Polskiej”.
Prezydent może podjąć decyzję o pozbawieniu orderów i odznaczeń na wniosek Kapituł Orderów, instytucji uprawnionych do wnioskowania o odznaczenia i z własnej inicjatywy po zasięgnięciu opinii odpowiedniej Kapituły lub wnioskodawcy. Może do tego dojść w razie stwierdzenia, że nadanie orderu lub odznaczenia nastąpiło w wyniku wprowadzenia w błąd albo odznaczony dopuścił się czynu, wskutek którego stał się niegodny orderu lub odznaczenia.
Redagowała Wiktoria Beczek
