Czarcie jajo. Jak rozpoznać tego grzyba i nie pomylić go z muchomorem?

Czym jest czarcie jajo i jak wygląda cykl rozwojowy sromotnika smrodliwego?

Osoby wybierające się na grzybobranie mogą natknąć się na niecodziennie wyglądającego grzyba, który przypomina jajko. To tak zwane „czarcie jajo”, czyli sromotnik bezwstydny w swoim początkowym stadium rozwojowym.

Sromotnik bezwstydny, lub też sromotnik smrodliwy, to grzyb należący do rodziny sromotnikowatych. Na początku swojego cyklu rozwojowego grzybnia rozwija się pod ziemią, tworząc wówczas charakterystyczne sznury grzybniowe (tzw. ryzomorfy).

Kolejne stadium to wspomniane wcześniej „czarcie jajo”. Z wyglądu grzyb zaczyna przypominać niewielkie jajo o rozmiarach około 4-5 cm. Po jego przekrojeniu możemy dostrzec charakterystyczną strukturę składającą się z galaretowatej warstwy, otaczającej zalążek trzonu i kapelusza.

Następna faza to intensywny wzrost grzyba. Ze środka jaja wysuwa się receptakl (forma trzonu z główką), a owocnik osiąga pełną wysokość nawet w kilka godzin. Z czasem dorosła forma grzyba przybiera charakterystyczny, falliczny kształt.

Czy czarcie jajo sromotnika jest jadalne?

Wiele osób nie zdaje sobie sprawy z tego, że czarcie jajo sromotnika smrodliwego jest jadalne. Owocnik w młodej fazie rozwoju ma delikatny, lekko orzechowy smak i doskonale nadaje się do przyrządzania kotletów grzybowych lub innego rodzaju przekąsek w panierce.

Co jednak ważne – w momencie dalszego rozwoju sromotnik smrodliwy zaczyna wydzielać okropny zapach przypominający padlinę. Wówczas w żadnym stopniu nie nadaje się on do spożycia, a większość grzybiarzy zaczyna omijać go szerokim łukiem.

Jak odróżnić czarcie jajo od młodego muchomora sromotnikowego?

Warto pamiętać o tym, że w bardzo wczesnej fazie rozwoju (tuż po wyjściu z ziemi) do czarciego jaja bardzo podobny może być młody muchomor sromotnikowy. Obydwa gatunki wyglądają wówczas jak białawe kulki wyrastające z podłoża. Właściwe rozróżnienie ich jest niezmiernie ważne, ponieważ muchomor sromotnikowy jest śmiertelnie trujący.

Najlepiej rozkroić znalezisko na pół. Czarcie jajo ma opisaną wcześniej strukturę z widoczną warstwą przezroczystej „galaretki” oraz ciemnozielony pierścień będący warstwą zarodnikonośną grzyba. W przypadku muchomora sromotnikowego, jego całe wnętrze po przekrojeniu jest białawe lub lekko zielonkawe, nie ma on również charakterystycznej galaretki. Dodatkowa wskazówka – jeśli po przekrojeniu grzyba nie dostrzeżemy, że mamy do czynienia z czarcim jajem, to wówczas musimy pamiętać o dokładnym umyciu noża i wyrzuceniu gąbki, którą go czyściliśmy.

Jeśli nie mamy stuprocentowej pewności, że znaleziony okaz to czarcie jajo, wówczas lepiej zostawić go na swoim miejscu. Zatrucie muchomorem sromotnikowym może być śmiertelne.