Czy szerszeń azjatycki dotarł do Polski? Vespa velutina w Krakowie

Szerszeń azjatycki pod Krakowem? Niepokojące zgłoszenie

Informacja pochodzi z wpisu Michała Smyka, który był udostępniany w grupach poświęconych pszczelarstwu. Według przekazanego opisu prawdopodobnie zaobserwowano u nas szerszenia żółtonogiego (Vespa velutina). Autor poinformował o zabezpieczeniu okazu do badań, ale materiały nie zawierają wyniku jego weryfikacji.

Na tej podstawie nie można jeszcze ogłosić, że rozpoznanie zostało potwierdzone przez specjalistów. Nie ma też podstaw, by mówić o obecności gniazda czy rozmnażającej się populacji w okolicach Krakowa.

Na stronie Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska Vespa velutina nigrithorax nadal figuruje jako gatunek niewystępujący w Polsce. To stan informacji w dostępnej karcie gatunku, a nie rozstrzygnięcie najnowszego zgłoszenia. Na 14 października 2026 r. nie znaleziono oficjalnego komunikatu potwierdzającego rozpoznanie opisywanego okazu.

To nie jest szerszeń olbrzymi. Dwa gatunki, które łatwo pomylić

Nazwa „szerszeń azjatycki” bywa używana nieprecyzyjnie. W europejskich doniesieniach o gatunku inwazyjnym chodzi o Vespa velutina, nazywanego szerszeniem żółtonogim, a niekiedy także czarnym.

Nie jest on największym szerszeniem na świecie. Tym mianem określa się Vespa mandarinia, czyli szerszenia olbrzymiego występującego w Azji, m.in. w Japonii. Gatunek ten nie ma potwierdzonego występowania w Europie.

Vespa velutina jest zwykle mniejszy od rodzimego szerszenia europejskiego, Vespa crabro. Zdjęcia ogromnych owadów i określenia sugerujące wyjątkowe rozmiary mogą więc wprowadzać w błąd, jeśli ilustrują wiadomość o szerszeniu żółtonogim.

Jak rozpoznać szerszenia żółtonogiego?

Najbardziej pomocne są ubarwienie i wygląd odnóży, a nie sam rozmiar. U Vespa velutina występują:

• niemal czarny lub ciemnobrązowy tułów;

• przeważnie ciemny odwłok z szeroką pomarańczowożółtą przepaską;

• wyraźnie żółte końcówki odnóży.

Rodzimy szerszeń europejski ma więcej żółtego koloru na odwłoku, z czarnymi wzorami, oraz rdzawobrązowe partie głowy i tułowia. Szybka obserwacja lecącego owada nie zawsze pozwala odróżnić te cechy.

Zdjęcie jest pomocą dla specjalisty, ale niewyraźny kadr nie powinien służyć do stanowczego rozpoznania. Nie próbuj łapać owada ani podchodzić do gniazda, żeby uzyskać lepsze ujęcie.

Dlaczego jego obecność niepokoi pszczelarzy?

Zagrożenie wynika przede wszystkim z inwazyjności gatunku. Szerszeń żółtonogi poluje na pszczoły miodne i inne owady. Może wywierać presję na rodzime populacje oraz konkurować z szerszeniem europejskim.

Nie oznacza to, że po pojedynczej obserwacji można przewidzieć wyparcie miejscowych gatunków. Potencjalne skutki zależą m.in. od zadomowienia i liczebności nowej populacji. Dlatego tak ważne są wczesne wykrycie oraz prawidłowa identyfikacja.

Vespa velutina nie jest uznawany za bardziej agresywnego wobec ludzi niż rodzime osy i szerszenie. Może jednak bronić gniazda, a użądlenie pozostaje niebezpieczne, zwłaszcza dla osób uczulonych. Nie należy go prowokować ani samodzielnie usuwać podejrzanego gniazda.

Co zrobić, jeśli zauważysz podejrzanego owada?

Zrób zdjęcie z bezpiecznej odległości i zanotuj datę oraz dokładną lokalizację. Zapisz też, czy widziano jednego owada, kilka osobników czy gniazdo. Wyraźnie zaznacz, że rozpoznanie gatunku jest podejrzeniem.

Zgłoszenie prześlij do urzędu gminy właściwego dla miejsca obserwacji, dołączając fotografię, opis i dane kontaktowe. Zgodnie z informacjami GDOŚ zgłoszenia nowych stanowisk inwazyjnych gatunków obcych można przekazywać pisemnie lub elektronicznie. W sprawie identyfikacji można również skontaktować się z właściwą Regionalną Dyrekcją Ochrony Środowiska.

Wpis w grupie internetowej zwraca uwagę na problem, ale nie zastępuje zgłoszenia służbom ani oceny specjalisty. Na razie informację spod Krakowa należy traktować jako niepotwierdzone doniesienie wymagające wyjaśnienia.