Pogoda 
Ostatni raz Amerykanie atakowali Iran w nocy z czwartku na piątek, 23-24 lipca. Następna noc minęła w ciszy, ku zaskoczeniu właściwie wszystkich obserwatorów. Od swoich ataków powstrzymał się też Iran. Chociaż nikt nie mówił nic o zawieszeniu broni. Nie ma żadnych oficjalnych informacji na temat poważniejszych rozmów, tak jak to było przed poprzednim ustaniem walk i podpisaniem rozejmu. Tylko mało konkretne sugestie o trwających rozmowach i „daniu dyplomacji trochę przestrzeni”.
Wojsko miało doradzać pauzę
Jednocześnie w amerykańskich mediach pojawił się szereg spekulacji i nieoficjalnych doniesień na temat tego, co mogło doprowadzić do niezapowiedzianego zaprzestania nalotów. Wyłania się z nich obraz USA zmagających się z ograniczeniami swojej siły i niezdolnych do narzucenia Iranowi swojej woli. Do kluczowych dyskusji miało dojść na specjalnej naradzie w Białym Domu w piątek. Rozważano wówczas, co zrobić z wojną z Iranem, która pomimo prawie dwóch tygodni nalotów, nie przynosiła żadnych istotnych rezultatów, które zadowoliłyby Donalda Trumpa. Na jednej szali miały być jeszcze intensywniejsze naloty, a na drugiej ich wstrzymanie.
Według CNN i Axios za zatrzymaniem operacji mieli być głównie wiceprezydent JD Vance, szef sztabów połączonych generał Dan Caine oraz szef Dowództwa Centralnego (CENTCOM – bezpośrednio dowodzi operacjami na Bliskim Wschodzie) generał Brad Cooper. Wszyscy mieli ostrzegać przed tym samym. Jeszcze intensywniejsze naloty na Iran, w tym szerokie uderzenia w infrastrukturę cywilną, do których przychylał się Trump, choć wykonalne z wojskowego punktu widzenia, mają mieć trudne do przewidzenia konsekwencje w dłuższym okresie. Po pierwsze ryzyko wywołania katastrofy humanitarnej w Iranie, zabicia wielu cywili i zmuszenie mas do próby ucieczki z kraju. Po drugie prawdopodobnie jeszcze mniej kontrolowany odwet ze strony irańskiego wojska, które mogłoby ponownie skupić się na obiektach cywilnych w państwach Zatoki Perskiej, wciągając je do wojny. Z perspektywy Amerykanów byłaby to niekontrolowana eskalacja, która tylko utrudniłaby im zarządzanie konfliktem.
Według części amerykańskich mediów, w tym choćby „New York Timesa”, wojskowi mieli też podnosić argument zużycia amunicji. Zwłaszcza antyrakiet do systemów Patriot. Już kilka dni wcześniej amerykańskie media pisały, że jest ich na tyle mało, iż zaczęto celowo przepuszczać irańskie rakiety zmierzające ku mniej cennym punktom atakowanych baz USA na Bliskim Wschodzie. Teraz na piątkowej naradzie gen. Caine miał mówić, iż przejście do jeszcze intensywniejszej wymiany ciosów „niebezpiecznie” wyczerpałoby zasoby antyrakiet dostępnych dla CENTCOM. Tego rodzaju obawy były już wyrażane w czerwcu, przed pierwszym zawieszeniem ognia. Od tego czasu Amerykanie nie byli w stanie istotnie odbudować zapasów, bo roczna produkcja kluczowych antyrakiet PAC-3MSE to aktualnie około 650 sztuk. W toku wojny trwającej od końca lutego mieli ich wystrzelić nawet 2-3 razy więcej.
Według „Axios” i „NYT” gen. Cooper miał też podkreślać, że lista istotnych obiektów do zbombardowania się skończyła. Pozostałe, około 20 procent, ma być albo trudne do zniszczenia bez zintensyfikowania kampanii, albo ma marginalne znaczenie. Wojskowi mieli więc podać w wątpliwość sens dalszych nalotów, które przynoszą coraz mniejsze korzyści. Jednocześnie zarówno wojskowi, jak i wywiad, którego analizę cytowaną przez amerykańskie media opisywaliśmy w minionym tygodniu, mają być sceptyczni, czy Iran da się zmusić do uległości ograniczoną wojną. Czy wręcz przeciwnie, nie prowadzi ona jedynie do usztywnienia stanowiska Teheranu. Dodatkowo rozważane intensywniejsze naloty mogłyby tylko zwiększyć poparcie społeczeństwa dla reżimu, bo musiałoby w nich ucierpieć wielu cywili.
W tle mają trwać rozmowy
Oficjalnie żaden z tych przecieków nie został potwierdzony. Mike Waltz, ambasador USA przy ONZ powiedział jedynie ogólnikowo w telewizji „Fox News”, że „Trump daje trochę przestrzeni dyplomacji”. Według agencji AP i telewizji CBS News obie strony mają być chętne do powrotu do stanu zawieszenia broni. Oficjalnie nie wiadomo jednak nic konkretnego o nowych negocjacjach na szczycie. Poprzednie zawieszenie broni poprzedziły liczne spotkania przedstawicieli USA i Iranu przy pośrednictwie Pakistanu. Wszystko na widoku i w połączeniu z licznymi otwartymi deklaracjami z obu stron.
Teraz są jedynie nieoficjalne i zdawkowe stwierdzenia w mediach amerykańskich, jakoby trwały jakieś nowe obiecujące rozmowy. Przedstawiciele administracji mają mówić, że Oman i Iran prowadzą negocjacje dotyczące otwarcia Cieśniny Ormuz dla żeglugi. Temu właśnie Amerykanie mają „dawać przestrzeń”. Według Waltza, rozmowy mają być intensywne i na różnych szczeblach. Mają mieć na celu otwarcie cieśniny pod nadzorem irańskim, ale z mniejszymi obostrzeniami niż wcześniej. Brak publicznego teatru towarzyszącemu negocjacjom może im wyjść na dobre. Dyplomacja lubi cisza. Publiczne deklaracje, zwłaszcza mało przewidywalnego Trumpa, na pewno nie ułatwiłyby rzeczowych rozmów.
Prezydent USA w ciągu ostatnich dni skupił się na zaprzeczaniu doniesieniom mediów USA, że wstrzymanie nalotów to coś innego, niż jego dobra wola i gest na rzecz dyplomacji. Biały Dom i Pentagon rutynowo twierdzą, że żadnych problemów nie ma i gdyby Ameryka chciała, to by uderzyła w Iran z ogromną mocą. – Mamy więcej amunicji niż ktokolwiek na świecie i znacznie więcej niż potrzebujemy – twierdził Trump w rozmowie z „Wall Street Journal”. Jednocześnie w niedzielę wrzucił na swój profil w mediach społecznościowych cały strumień kilkunastu grafik AI, na których wznosi amerykańskie flagi na irańskich tankowcach, albo niczym duch nadzoruje ataki lotnicze na Iran pod hasłem „Strażnicy świata”. Na innej widać samoloty przypominające amerykańskie, dokonujące ataków na strategiczną irańską wyspę Chark.
USA są silniejsze, ale nie mogą wygrać
Administracja Trumpa ma duży problem z wojną. Wszczynając ją razem z Izraelem pod koniec lutego, na pewno nie zakładała znalezienia się w takiej sytuacji. Owszem Iran otrzymał potężne ciosy. Jego siły zbrojne są bardzo słabe, wielu liderów zginęło, a państwo jako całość jest w zapaści gospodarczej, potęgowanej przez blokadę morską USA. Jednak reżim w Teheranie jako całość wykazał się dużą odpornością na ciosy, tylko się usztywnił przez zwiększenie wpływów twardogłowych i ciągle dysponuje wystarczającymi siłami, aby skutecznie blokować ruch w strategicznie ważnej cieśninie Ormuz oraz okazyjnie trafiać rakietami lub dronami bazy USA w regionie. Tyle wystarcza, żeby Amerykanie nie mogli wycofać się z konfliktu twierdząc, że wygrali.
Jednocześnie amerykańskie cele z początku wojny to dzisiaj głównie wspomnienie. Do obalenia reżimu na pewno nie dojdzie. Zlikwidowanie potencjału rakietowego i dronowego też jest mało realne. Nie ma wyraźnej perspektywy na skuteczne pozbycie się resztek irańskiego programu jądrowego, tak aby Irańczycy nie mogli zacząć go szybko odbudowywać. To, na czym obecnie mają skupiać się rozmowy, to według wszystkich relacji kwestia otwarcia cieśniny Ormuz. Czyli coś, co przed wojną wydawało się oczywiste i faktycznie tak było od wieków.
Redagował Jan Latała
