Najszybsze zwierzę świata osiąga 300 km/h. Jak to możliwe?

Dla sokoła wędrownego jakby nie istniały ograniczenia – ani wysokości, ani szybkości. Wykorzystując wysokość, jest w stanie rozpędzić się do prędkości nieosiągalnych dla jakiegokolwiek innego zwierzęcia. To pozwala mu zaatakować zdobycz z ogromną przewagą, spadając na nią jak grom z jasnego nieba.

Sokół wędrowny osiągnął absolutną perfekcję w polowaniu z wykorzystaniem dużej szybkości. Jest najszybszą żywą istotą na Ziemi. O ile w locie poziomym są ptaki od niego szybsze (chociażby jerzyk), o tyle w locie nurkowym ten sokół nie ma sobie równych.

Gatunek osiąga podczas nurkowania 200, nawet 300 km/h, a zarejestrowany w Księdze Guinnessa rekord ze Stanów Zjednoczonych wynosi 389 km/h. To niebywała prędkość, z którą sokół uderza w latająca ofiarę i zabija ją najczęściej samym tym impetem. Ma w sobie jednak dość sprawności, by po ciosie okręcić się i jeszcze zdobycz w locie uchwycić.

Aby wykorzystać swe atuty związane z szybkością osiąganą w nurkowaniu, sokół potrzebuje przewagi wysokości. Dlatego pierwotnie wybierał zbocza i urwiska w górach,. A także wysokie drzewa w lasach. Mało kto jednak o tym pamięta, gdyż sokoły wędrowne wymarły w każdym ze swoich pierwotnych środowisk. Teraz dopiero do lasów wracają, zasiedlają też miasta z obecnością wysokich budynków, na których mogą zakładać gniazda i wykorzystywać przewagę wysokości do polowań na miejsce ptaki, zwłaszcza gołębie (ale także kosy, czaple i inne).

Jakim cudem sokół wędrowny uzyskuje taką prędkość?

Fenomen szybkości sokoła wędrownego fascynuje od dawna, zwłaszcza że żaden inny ptak nie zbliża się do takich szybkości – nawet żaden inny gatunek sokoła. Aby rozwinąć taką prędkość w nurkowaniu, sokół wędrowny musi pokonać wiele barier. Atak w powietrzu z taką prędkością wymaga perfekcji lotu. Przy tych ogromnych prędkościach nawet najmniejszy błąd w sterowaniu może doprowadzić do katastrofy. A jednak sokoły wędrowne regularnie przeżywają nurkowania, które prawdopodobnie zabiłyby niemal każde inne zwierzę latające na Ziemi.

Sokół wznosi się wysoko, aby móc zaatakować zdobycz z przewagą pułapu. Gdy dostrzeże ptaka poniżej, składa skrzydła, nadając opływowy kształt całemu ciału. Zaczyna spadać jak pocisk. Wygląda to na bezwład podobny do spadającego kamienia, ale to pozory. Grawitacja pomaga w przyspieszeniu, ale sokół wędrowny cały czas aktywnie kontroluje opadanie. Nieustannie koryguje położenie skrzydeł i postawę ciała wraz ze wzrostem prędkości.

Magazyn „Forbes” przytacza badania opublikowane przez „PLOS Computational Biology”, w których czytamy, że sokół nie leci bez ładu i składu w dół, ale wybiera trajektorię lotu idealną do zaatakowania celu. Naukowcy zauważyli bardzo istotne podobieństwa między strategią ataku sokoła wędrownego w locie nurkowym a systemami naprowadzania pocisków w wojsku. Zero przypadku, sokół w pełni kontroluje ogromną prędkość. Dokonuje drobnych korekt z zadziwiającą precyzją i jest w stanie reagować na ruchy ofiary.

Sokół wędrowny jest anatomicznie przystosowany do prędkości

Niedawno ukazała się książka Jima Wrighta „The Peregrine Falcon : The Epic Life and Times of the World’s Fastest Creature” poświęcona nieznanym dotąd aspektom z życia i budowy anatomicznej sokołów wędrownych. Jednym z nich jest odkryta niedawno obecność niedużych kostnych tworów podobnych do guzków, które znajdują się w nozdrzach zwierzęcia.

Okazuje się, że to nieduże, ale bardzo skuteczne regulatory, które spowalniają pęd powietrza napływającego przy ogromnej prędkości. Nie wpada ono dzięki temu do układu oddechowego niszczącym strumieniem. Chronione są także oczy, które przysłania przezroczysta powieka, stosowana głównie u zwierząt narażonych na działanie piasku.

Pozwala ona sokołowi widzieć w trakcie niesamowitego nurkowania, co za tym idzie – korygować lot. Wreszcie skrzydła ptaka zbudowane są tak, że bezustannie korygują położenie w trakcie lotu. To pozwala uniknąć turbulencji, zapobiec koziołkowaniu, wpadnięciu w spiralę czy innej katastrofie i sprawia, że sokół kontroluje to, co robi w powietrzu.