Pogoda 
-
Intensywne opady w czasie kwitnienia i rozwoju owoców kakao stanowią większe zagrożenie dla plonów niż susza czy upał.
-
Ceny surowego kakao gwałtownie wzrosły, a rolnicy i producenci mają trudności przez zmienne warunki pogodowe.
-
Prognozowanie intensywnych deszczy może pomóc plantatorom kakao ograniczać szkody, jednak długoterminowe skutki zmian klimatu są trudne do przewidzenia.
-
Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Czekolada już drożeje. W 2024 r. cena surowego kakao potroiła się, a producenci słodyczy reagowali podnoszeniem cen, zmniejszaniem opakowań albo zmianą receptur. Problem dotyczy też niemal 6 mln drobnych rolników, dla których kakao jest źródłem utrzymania.
Dotąd wśród klimatycznych zagrożeń dla upraw kakao najczęściej wymieniano wysokie temperatury i suszę. Zespół Anny Lei Albright z Harvard University Center for the Environment przeanalizował jednak dane o produkcji kakao w poszczególnych regionach Ghany oraz codzienne pomiary temperatury i opadów. Badanie opublikowane w „Proceedings of the National Academy of Sciences” wskazuje, że najsilniejszym czynnikiem ograniczającym plony są bardzo intensywne deszcze.
„Ulewne opady mogą szkodzić kakao na kilka sposobów. Bardzo mokre warunki mogą zakłócać kwitnienie i rozwój młodych owoców, a także sprzyjać chorobom grzybowym” – wyjaśnia Albright w rozmowie z Gizmodo.
Najważniejszy jest jednak moment, w którym spada deszcz. „Kakao nie jest jednakowo wrażliwe na opady przez cały rok. Ulewny deszcz podczas kwitnienia lub wczesnego rozwoju owoców może być znacznie bardziej szkodliwy niż taka sama ilość deszczu w innym czasie” – mówi badaczka.
Ulewne deszcze szkodzą uprawom kakao
Około 70 proc. światowego kakao pochodzi z Afryki Zachodniej. W ostatnich dwóch dekadach najsilniejsze deszcze w porze mokrej stały się tam jeszcze intensywniejsze. W Ghanie najbardziej szkodliwe opady przypadają na okres od kwietnia do czerwca, kiedy kakaowce kwitną i zaczynają tworzyć młode owoce.
Potem problem może się odwrócić. Od listopada do lutego trwa pora sucha i wtedy zbyt mała ilość deszczu również obniża plony, ponieważ owoce nadal się rozwijają. Kakaowiec potrzebuje więc wody, ale nie w dowolnej ilości i nie w dowolnym momencie.
Podobną zależność naukowcy znaleźli w Ekwadorze i Indonezji. W latach, w których pora deszczowa przynosiła silniejsze opady, zbiory kakao były słabsze. Problem nie ogranicza się więc do jednego kraju.
Zmiany klimatu mogą go nasilać. Przy wzroście temperatury o 1 stopień Celsjusza atmosfera może pomieścić około 7 proc. więcej wilgoci. „Można to sobie wyobrazić jak coraz większe wiadro: mieści więcej wody, więc kiedy zaczyna padać, naraz spada jej więcej” – tłumaczy Albright.
Prognoza pogody może pomóc plantatorom kakao
Ulewne deszcze mają jednak tę cechę, że można je prognozować. „Jeśli wiadomo, że bardzo silne opady są spodziewane podczas kwitnienia albo wczesnego rozwoju owoców, rolnicy mogą podjąć działania ograniczające szkody, szczególnie w zakresie odwadniania i zwalczania chorób” – mówi Albright.
Na rozkład opadów wpływają również naturalne wahania klimatu, takie jak El Niño. W Afryce Zachodniej El Niño zwykle zmniejsza ryzyko bardzo intensywnych opadów, ale zwiększa ryzyko suszy w porze suchej. W Ekwadorze jego działanie jest inne i zazwyczaj przynosi bardziej mokrą porę deszczową.
Dzięki takim zależnościom szczególnie trudne sezony można czasem przewidzieć wcześniej. Znacznie trudniej określić, jak sytuacja będzie wyglądała w kolejnych dekadach. Modele klimatyczne nadal mają problemy z dokładnym odwzorowaniem opadów w Afryce Zachodniej, co utrudnia prognozowanie wpływu dalszego ocieplenia na tamtejsze uprawy.
Dla plantatorów ma to dodatkowe znaczenie, bo kakaowca nie można wymienić z sezonu na sezon jak roślin jednorocznych. „Jeśli ekstremalne opady staną się częstsze lub intensywniejsze, czy rolnicy będą w stanie dostosować się wystarczająco szybko?” – pyta Albright. „W przypadku kakao jest to szczególnie trudne, bo to drzewa wieloletnie. Nie można po prostu zmienić tego, co sadzi się w przyszłym roku. Decyzje dotyczące produkcji kakao mogą mieć skutki przez dziesięciolecia”.
