Pogoda 
To czarna seria w polskich szkołach.
Podstawówka w niewielkiej miejscowości pod Wyszkowem, czwartkowy poranek. 15-latek wchodzi do swojej byłej szkoły i rani nożem trzy osoby, w tym woźną. 37-latka nie przeżyła ataku, otwiera się w nowym oknie. Chłopaka obezwładnia dyrektor.
Ostrołęka. Tragedia rozgrywa się w Zespole Szkół Zawodowych nr 4 i okolicy. 19-letni Jakub Z. rani nożem 10 osób – uczniów, nauczycieli, dwie osoby postronne i siebie. Policja zatrzymuje go kilkaset metrów od szkoły, w pobliżu miejskiej plaży. Kilka godzin po ataku prokurator potwierdza, że w plecaku 19-latka znaleziono ładunek wybuchowy domowej konstrukcji., otwiera się w nowym oknie
Poszkodowanych mogło być więcej.
17-latek z Sierpca już wybrał dzień. Środa, 7 października. To wtedy miał „zrobić coś złego w szkole”. Do tragedii nie dochodzi „dzięki przytomnej reakcji, otwiera się w nowym oknie uczniów, nauczyciela oraz błyskawicznej akcji policjantów”, jak relacjonuje policja. Służby wchodzą do mieszkania nastolatka. W przygotowanej saszetce znajdują dwa noże, a w jego telefonie – informacje o planowanym ataku.
To informacje z zaledwie dwóch dni.
Radykalni młodzi. Mnożą się przypadki
Ostatnie tygodnie i miesiące również obfitowały w zdarzenia, pokazujące, że młodzi ludzie są zdolni do radykalnych kroków i najbrutalniejszej formy przemocy.
Koniec września. Szwedzkie służby, które badały fora internetowe wykorzystywane przez domniemanych zamachowców, odzywają się do policjantów z Wąbrzeźna. Alarmują: 13-latek z powiatu wąbrzeskiego planuje zaatakować w szkole, do której uczęszcza. Wcześniej chłopiec uśmiercił kilka kotów.
Kilka dni wcześniej, 22 września, służby informują o zatrzymaniu 17-latka z Siemianowic Śląskich, otwiera się w nowym oknie. Chłopak planował masowy zamach terrorystyczny m.in. na szkołę i meczet. W jego domu zabezpieczono broń, materiały wybuchowe i symbolikę charakterystyczną dla III Rzeszy.
Tego samego dnia w jednej ze szkół w powiecie kolneńskim 11-letni uczeń zaatakował toporkiem 10-letnią uczennicę. Chłopca obezwładnił rodzic jednego z uczniów, otwiera się w nowym oknie.
13 września Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego i policja zatrzymały 16-letniego Kacpra K. Nastolatek był aktywny w sieci na grupach powiązanych ze środowiskami neonazistowskimi i ekstremistycznymi, na jego komputerze znaleziono treści dotyczące zamachów, masowych zabójstw i tzw. samotnych strzelców. Trzy dni później rówieśnik i znajomy Kacpra, Wiktor Ś. zostaje zatrzymany w Będzinie z podobnych powodów.
Czytaj też: Trzy wydarzenia ujawniły prawdę. „Wypieraliśmy”, otwiera się w nowym oknie
Granice państw nie mają znaczenia
– Niestety mamy w ostatnich miesiącach zdarzenia, gdzie młodzież na różnego rodzaju zamkniętych forach w internecie wymienia się informacjami (dot. ataków – red.), przygotowuje się do tego typu zdarzeń – przyznała na antenie Polsat News Katarzyna Nowak z Komendy Głównej Policji.
Jak zaznaczyła, chodzi także o zdarzenia o „charakterze międzynarodowym” i przypomniała przypadek osoby, która kontaktowała się z ludźmi z Turcji, które przeprowadziły zamach na szkołę.
To działa też w drugą stronę. W kwietniu została zatrzymana 17-latka z Pomorza, otwiera się w nowym oknie, która przekazywała przez internet instrukcje konstruowania materiałów wybuchowych, które miały posłużyć do ataku na szkołę w Kanadzie.
Ekspert o „absolutnie bezprecedensowej sytuacji”
– Doświadczamy właśnie sytuacji, z którymi nigdy wcześniej jako społeczeństwo nie mieliśmy do czynienia. Intensywność zatrzymań osób młodych i bardzo młodych w ostatnich miesiącach rośnie lawinowo i jest absolutnie bezprecedensowa – komentuje w rozmowie z Interią dr Konrad Ciesiołkiewicz, kierownik Centrum Analiz Społeczeństwa Informacyjnego Uczelni Korczaka.
Jak zauważa, dynamika wzrostu tego rodzaju zjawisk w Europie „jest ogromna” od przynajmniej dwóch-trzech lat.
– Jednocześnie musimy pamiętać, że nagromadzenie w krótkim czasie zdarzeń jak te z dwóch ostatnich dni, może powodować efekt naśladownictwa, gdy podobne czyny są powtarzane najczęściej przez osoby z jakimiś zaburzeniami – dodaje.
Jak podkreśla, każda taka sprawa musi być osobno zbadana.
– Jednakże musimy brać pod uwagę, na podstawie tego, co w swoich analizach komunikują służby wielu krajów, Europol, a także ABW, że wzrost skali radykalizacji prowadzącej do przemocy młodych ludzi może mieć związek z ruchami ekstremistycznymi działającymi w sieci, grupami przestępczymi a nawet państwami prowadzącymi wojnę hybrydową i poznawczą z Polską i Europą. W tym ostatnim przypadku chodzi przede wszystkim o Rosję – mówi Ciesiołkiewicz.
Jak wskazuje, Europol przyznaje, że tempo narastania takich zjawisk niezwykle przyspieszyło po inwazji Rosji na Ukrainę i rozpoczęcia wojny hybrydowej z państwami Europy. Proces ten następuje przede wszystkim w środowisku platform społecznościowych, gamingowych, streamingowych i na komunikatorach.
ABW: Ani odległe, ani teoretyczne
Problem radykalizacji młodych zauważyła w swoim raporcie za lata 2024-2025 Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego. W kwietniu podczas konferencji zorganizowanej przez ABW wskazano, że „radykalizacja nie jest zjawiskiem odległym ani teoretycznym”.
„Radykalizacja młodych ludzi coraz częściej zaczyna się nie od ideologii, ale od samotności, frustracji, poczucia odrzucenia i kontaktu z treściami, które oswajają przemoc. Jeden link, jedna grupa, jeden brutalny materiał więcej mogą uruchomić proces, który w skrajnych przypadkach prowadzi do realnego zagrożenia dla życia i bezpieczeństwa publicznego” – wskazuje ABW w podsumowaniu wydarzenia.
Obecnie, jak ocenia dr Ciesiołkiewicz, społeczności, w których następuje radykalizacja, w wielu przypadkach przypominają „nową formę cyfrowych sekt” i posiadają znamiona „nihilistycznego ekstremizmu”. Czyli takiego, gdzie przemoc i destrukcja są celem samym w sobie.
– W innych chodzi o działania motywowane finansowo i zlecanie za pomocą wielu ogniw pośrednich zadań przemocowych, dywersyjnych, niszczenia mienia publicznego, podpaleń – wylicza.
„Jak najszybciej otrząsnąć się z szoku”
– Musimy zatem przełamać mentalne bariery, jak najszybciej otrząsnąć się z szoku, bo to właśnie wywołanie szoku jest w przypadkach opisywanych przez służby celem inicjatorów -mówi dr Ciesiołkiewicz.
– Dziecko czy nastolatek jako sprawca zamachów nie mieści nam się w głowie, wykracza poza ramy naszego rozumowania i dotychczasowych doświadczeń. Ogromna odpowiedzialność spoczywa dzisiaj nie tylko na policji, ABW, ale na służbach społecznych, pracownikach socjalnych, pedagogach, wychowawcach, nauczycielach, animatorach i na całym społeczeństwie. W obecnym czasie raporty i analizy służb stanowić powinny jedno ze źródeł wiedzy dla pracujących w pierwszej linii z młodymi ludźmi – uważa analityk.
Jak zauważa, jeszcze niedawno oceniano, że proces radykalizacji trwa około półtora roku. – Dzisiaj wystarczą do tego nierzadko tygodnie – mówi.
Justyna Kaczmarczyk
[email protected]
