Pierwsza od ponad 90 lat publiczna egzekucja w USA. Kim jest Nidal Hasan?

Zapowiedź władz wywołała w USA spór o granicę między jawnością a publicznym widowiskiem. Amerykańskie egzekucje mogą obserwować wyznaczeni świadkowie, lecz żadnej dotąd nie transmitowano masowej widowni.

Prawnicy podkreślają również, że ogłoszona data może się zmienić. Hasan zakończył bezpośrednią wojskową drogę odwoławczą, ale nadal może wystąpić do sądu federalnego o wstrzymanie wykonania kary

Kim jest Nidal Hasan?

Nidal Malik Hasan urodził się 8 września 1970 roku w Arlington w Wirginii. Jest synem palestyńskich imigrantów. Po ukończeniu szkoły średniej wstąpił do armii jako szeregowy, a następnie podjął studia. Zdobył dyplom z biochemii na Virginia Tech, a w 2003 roku ukończył medycynę na wojskowym Uniformed Services University of the Health Sciences. Specjalizację z psychiatrii odbył w Walter Reed Army Medical Center.

Z czasem coraz bardziej izolował się od współpracowników, a zajęcia i prezentacje wykorzystywał do przedstawiania własnych poglądów dotyczących wojen w Iraku i Afganistanie. W 2007 roku przekonywał, że muzułmańscy żołnierze, których przekonania religijne kolidują z udziałem w tych konfliktach, powinni mieć możliwość odejścia ze służby albo przejścia na stanowiska niezwiązane z walką.

Wiosną 2009 roku Hasan awansował do stopnia majora, a w lipcu rozpoczął pracę w wojskowym szpitalu Darnall w bazie Fort Hood w Teksasie. Jako psychiatra zajmował się żołnierzami, w tym osobami wracającymi z misji w Iraku i Afganistanie. Jego wcześniejsza praca budziła jednak poważne zastrzeżenia. Raport senacki wykazał, że w ocenach służbowych umniejszano znaczeniu jego skrajnych wypowiedzi i problemów zawodowych, choć jeden z instruktorów oraz jeden ze współpracowników nazywali go „tykającą bombą”.

Pod koniec października otrzymał rozkaz, by najpóźniej 28 listopada zgłosić się na szkolenie poprzedzające wyjazd do Afganistanu. Według dokumentów sądowych powiedział wówczas jednemu ze współpracowników, że wojsko „bardzo się myli„, jeśli sądzi, że zdoła go wysłać. Po otrzymaniu rozkazu zaczął też wybierać miejsce przyszłego ataku. Rozważał bazę Fort Benning w Georgii oraz przeprowadzenie zamachu już w Afganistanie, lecz ostatecznie wybrał dobrze sobie znany ośrodek w Fort Hood.

Radykalizacja Nidala Hasana. FBI wiedziało o jego kontaktach z al-Awlakim

FBI wiedziało o korespondencji Nidala Hasana z Anwarem al-Awlakim, amerykańsko-jemeńskim kaznodzieją, który później wyrósł na czołowego propagandystę Al-Kaidy na Półwyspie Arabskim. Od grudnia 2008 do czerwca 2009 roku Hasan wysłał mu kilkanaście wiadomości, pytając między innymi o religijną ocenę zamachów samobójczych.

Al-Awlaki odpowiedział zaledwie dwukrotnie i nie nakłaniał go w tych wiadomościach do przemocy. Agenci uznali kontakt za związany z pracą naukową wojskowego psychiatry.

Analiza George Washington University wykazała później, że radykalizacja Hasana rozpoczęła się kilka lat przed tą korespondencją, a e-maile były jednym z jej przejawów. Raport senacki wskazał natomiast, że FBI i Departament Obrony USA posiadały wystarczająco dużo informacji, by rozpoznać postępującą radykalizację, lecz nie zestawiły ich w spójny obraz.

Służby nie znały terminu, ani dokładnego miejsca ataku, jednak mogły dokładniej przeanalizować zachowanie Hasana i jego coraz bardziej skrajne poglądy.

Jak doszło do ataku w Fort Hood?

5 listopada 2009 roku Nidal Hasan wszedł do Soldier Readiness Processing Center w bazie Fort Hood. W ośrodku żołnierze przechodzili badania, szczepienia i załatwiali formalności przed wyjazdem na zagraniczne misje.

Hasan miał półautomatyczny pistolet z celownikiem laserowym, magazynki o zwiększonej pojemności oraz niemal 400 sztuk amunicji.

Wcześniej odwiedził ośrodek od siedmiu do dziewięciu razy bez wyraźnego powodu służbowego, a na strzelnicy ćwiczył szybkie przeładowywanie broni. Gdy rozpoczął ostrzał, kierował ogień w stronę żołnierzy próbujących wydostać się z ośrodka. Pozbawił życia 13 osób, w tym 12 żołnierzy i cywilnego pracownika armii, a 32 kolejne zranił.