Pogoda 
Navi Pillay urodziła się w 1941 roku w Durbanie w RPA w rodzinie pochodzenia indyjsko-tamilskiego. Panowała tam wówczas segregacja rasowa, z którą laureatka postanowiła walczyć, zostając prawniczką. Instytut podkreślił, że podczas swojej działalności odegrała kluczową rolę w ściganiu zbrodni wojennych, zbrodni przeciwko ludzkości i ludobójstwa. Broniła również przeciwników apartheidu, w tym Nelsona Mandeli. „Pillay została pionierką prawa, stawiając czoła głębokiej dyskryminacji strukturalnej, segregacji i wykluczeniu” – podsumował Norweski Instytut Noblowski.
Kim jest laureatka Pokojowej Nagrody Nobla?
Pillay sprawowała funkcję sędzi Sądu Najwyższego w Republice Południowej Afryki, Międzynarodowego Trybunału Karnego dla Rwandy oraz Międzynarodowego Trybunału Karnego. Była też Wysokim Komisarzem Narodów Zjednoczonych ds. Praw Człowieka i przewodniczyła Niezależnej Międzynarodowej Komisji Śledczej ONZ ds. Okupowanych Terytoriów Palestyńskich. Obecnie Navi Pillay jest sędzią Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości.
„W historycznych sprawach sądowych na arenie międzynarodowej udowodniła, że instrumenty prawne mogą pomóc w zapobieganiu aktom wojny i przemocy. Navi Pillay przyczyniła się również do wzmocnienia instytucji prawa międzynarodowego. Jej niezależność, doświadczenie i niezłomność uczyniły ją jedną z najbardziej szanowanych międzynarodowych jurystek naszych czasów” – zaznaczył Norweski Instytut Noblowski.
Instytut wybrał tegoroczną laureatkę spośród 287 kandydatur. 79 z nich stanowiły organizacje. Jest to jedyna znana informacja na ten temat, ponieważ nazwiska zgłoszonych i inne dane mogą zostać ujawnione dopiero po 50 latach.
Machado oddała Nobla Trumpowi
W ubiegłym roku Norweski Instytut Noblowski wyróżnił liderkę wenezuelskiej opozycji Marię Corinę Machado. Dostała Pokojową Nagrodę Nobla „za jej niestrudzoną pracę na rzecz praw demokratycznych narodu Wenezueli i za jej walkę o sprawiedliwe i pokojowe przejście od dyktatury do demokracji”.
W styczniu tego roku laureatka przekazała medal amerykańskiemu prezydentowi Donaldowi Trumpowi w ramach „uznania jego wyjątkowego zaangażowania na rzecz wolności” Wenezueli, po tym, jak USA odsunęły od władzy Nicolasa Maduro.
„To był dla mnie wielki zaszczyt spotkać dziś Marię Corinę Machado z Wenezueli. Jest wspaniałą kobietą, która tak wiele przeszła. Maria wręczyła mi Pokojową Nagrodę Nobla za pracę, którą wykonałem. To wspaniały gest wzajemnego szacunku. Dziękuję, Maria!” – napisał wówczas prezydent USA w serwisie Truth Social.
Formalną laureatką nagrody pozostała jednak Machado. Centrum Pokojowej Nagrody Nobla wyjaśniało, że wyróżnienia nie można cofnąć, udostępnić, ani przekazać innym. „Decyzja jest ostateczna i obowiązuje na zawsze” – informował Norweski Komitet Noblowski.
Medal może więc zmienić właściciela, ale nie jest to równoznaczne z przejściem tytułu laureata Pokojowej Nagrody Nobla na inną osobę. Podobna sytuacja dotyczyła Dmitrija Muratowa, który w 2022 roku sprzedał swoją nagrodę na aukcji za ponad 100 milionów dolarów, aby wesprzeć ukraińskich uchodźców.
„Obsesja Trumpa”
Dziennikarze NBC News zwrócili uwagę, że Donald Trump miał „obsesję” na punkcie Pokojowej Nagrody Nobla. W 2009 roku krytykował bowiem przyznanie jej Barackowi Obamie – przypomniał „Time”. Kiedy dostała ją Machado, wielokrotnie powtarzał, że to on powinien być laureatem.
