Pogoda 
Niedługo po wyborach parlamentarnych, w kwietniu i lipcu 2024 r. minister finansów Andrzej Domański wypłacił Prawu i Sprawiedliwości dwie z czterech rat subwencji przysługującej ugrupowaniu za dany rok. Każdy z przelewów opiewał na kwotę niemal 6,5 mln zł.
W sierpniu tego samego roku Państwowa Komisja Wyborcza odrzuciła jednak sprawozdanie finansowe komitetu wyborczego Prawa i Sprawiedliwości za wybory parlamentarne z 2023 r. PKW zarzuciła wtedy ugrupowaniu nieprawidłowości w finansowaniu kampanii w kwocie 3,6 mln zł i korzystanie ze środków publicznych. Taka decyzja PKW skutkowała pomniejszeniem subwencji dla PiS z 26 mln zł rocznie do nieco ponad 15 mln zł.
Uszczuplona subwencja i dotacja dla PiS
Ministerstwo Finansów uznało wtedy na podstawie wyliczeń PKW, że PiS-owi w związku z pomniejszoną subwencją nie przysługuje trzecia rata za 2024 rok, skoro partia otrzymała do tej pory przelewy na ok. 13 mln zł. Prawo i Sprawiedliwość nie zgadzało się z tą decyzją i żądało od Andrzeja Domańskiego wypłaty środków w dotychczasowej wysokości. Gdy resort konsekwentnie odmawiał przelania trzeciej raty, PiS złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W czerwcu ubiegłego roku WSA oddalił skargę PiS, uznając, że według stanu na koniec sierpnia 2024 r. partii „nie przysługiwały dalsze środki do wypłaty tytułem trzeciej raty subwencji”. Sąd zaznaczył, że szef resortu finansów „pełni jedynie formalną i techniczną funkcję” i „podejmuje czynności na podstawie informacji przekazywanej przez PKW”.
Prawo i Sprawiedliwość złożyło też w grudniu 2024 r. do WSA osobną skargę żądając z kolei wypłaty dotacji w wysokości ponad 10,8 mln zł. Dotacja to przysługujący partiom politycznym zwrot środków za kampanię w wyborach do Sejmu i Senatu w 2023 r.
PiS miał otrzymać w ramach dotacji niemal 28 mln zł, jednak kwota ta została pomniejszona właśnie o ponad 10,8 mln zł w związku z odrzuceniem przez PKW w sierpniu 2024 r. sprawozdania finansowego komitetu PiS. Podobnie jak było to w przypadku subwencji, WSA w czerwcu ubiegłego roku oddalił skargę.
Po rozłamie w PiS, partia Jarosława Kaczyńskiego ma najniższe noty od wyborów w 2023 roku. Ale ewentualny sojusz z Mentzenem i Braunem daje im nadzieję na sejmową większość – pisze na Wyborcza.pl Agnieszka Kublik.
NSA o subwencji i dotacji dla PiS. Skargi oddalone
Prawo i Sprawiedliwość po niekorzystnych dla siebie wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyło skargi kasacyjne na oba orzeczenia, dotyczące zarówno subwencji, jak i dotacji. Na początku sierpnia Naczelny Sąd Administracyjny obie te skargi ostatecznie oddalił. Na stronach NSA dostępne jest już uzasadnienie tych wyroków.
NSA w wyroku dotyczącym subwencji uznał, że skarga kasacyjna złożona przez PiS „nie zawierała usprawiedliwionych podstaw uzasadniających uchylenie zaskarżonego wyroku” i „zawierała niedoskonałości konstrukcyjne i argumentacyjne”.
„W sprawie wypłaty rat subwencji rola Ministra Finansów ogranicza się tylko do czynności materialnotechnicznej wyliczenia wysokości raty subwencji i zlecenia jej wypłaty, przy czym podstawą dokonania tych czynności są urzędowe informacje od Państwowej Komisji Wyborczej” – podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny.
NSA dodał, że minister finansów „nie podejmuje autonomicznej decyzji o przysługującej partii politycznej wysokości subwencji rocznej, lecz bazuje przy dokonywaniu tych wyliczeń na urzędowych informacjach od PKW”.
„Ponieważ wypłacone za I i II kwartał 2024 r. raty subwencji okazały się przewyższać łączną wartość I, II i III raty subwencji w skorygowanej wysokości, niewypłacenie jakiegokolwiek świadczenia tytułem III raty subwencji było zgodne z prawem” – czytamy w uzasadnieniu.
Również w wyroku dotyczącym obniżenia dotacji dla PiS, NSA uznał, że minister „nie podejmuje autonomicznej decyzji o przysługującej partii politycznej wysokości dotacji, lecz bazuje przy dokonywaniu tych wyliczeń na urzędowych informacjach od PKW”.
NSA w sierpniowym orzeczeniach zaznaczył też, że PiS składał swoje skargi do WSA ws. dotacji i subwencji 23 grudnia, czyli jeszcze przed tym, gdy PKW wydała kolejną, zmienioną uchwałę. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, trudno wobec tego zarzucać ministrowi „bezczynność” w wykonaniu przelewów, skoro w tamtym okresie ostatnią uchwałą była uchwała PKW z sierpnia 2024 r. odrzucająca sprawozdanie PiS.
Na Dolnym Śląsku trwa polityczne przeciąganie samorządowców przed przyszłorocznymi wyborami. Mateusz Morawiecki już pozyskał grupę lokalnych włodarzy, a teraz o dołączeniu do Rozwoju Plus mówi prezydent Bolesławca Piotr Roman. To może być dopiero początek transferów, gdyż rozmowy są znacznie szersze – pisze Magdalena Roman na Wyborcza.pl
Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych i nowa uchwała PKW
Niezależnie od skargi na działania Ministerstwa Finansów, partia Jarosława Kaczyńskiego zaskarżyła w 2024 roku uchwałę PKW do Sądu Najwyższego. Skargę rozpatrywała Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, której status był dotychczas kwestionowany m.in. przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej ze względu na zasiadanie w niej sędziów nominowanych przez tzw. nową KRS.
Na początku grudnia 2024 r. izba przychyliła się do skargi PiS. W tym samym miesiącu PKW stwierdziła, że mimo wcześniejszych zastrzeżeń przyjmuje jednak sprawozdanie Prawa i Sprawiedliwości. PKW zaznaczyła jednocześnie, że „nie przesądza przy tym, że Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych jest sądem w rozumieniu Konstytucji RP i nie przesądza o skuteczności orzeczenia”. Minister finansów Andrzej Domański ocenił potem, że uchwała PKW jest „wewnętrznie sprzeczna”.
WSA w czerwcu ubiegłego roku ocenił, że postanowienie Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego, która w grudniu 2024 r. uznała za zasadną skargę PiS na uchwałę PKW, „nie wywołuje skutków prawnych”. Według Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wciąż obowiązuje tym samym uchwała PKW z sierpnia 2024 r. odrzucająca sprawozdanie finansowe Komitetu Wyborczego Prawa i Sprawiedliwości.
NSA, w odróżnieniu od Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie chciał jednocześnie wypowiadać się na temat skutków orzeczenia Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych i ważności kolejnej uchwały PKW, przyjmującej już sprawozdanie finansowe PiS.
Subwencje dla partii politycznych
Jak informowaliśmy przed kilkoma miesiącami w Gazeta.pl, według stanu na maj tego roku na konta partii politycznych wpłynęło już ponad 36 mln zł. Największą część – niecałe 12 mln zł – uzyskała Koalicja Obywatelska. 7,5 mln zł otrzymał PiS, prawie 5 mln zł – Nowa Lewica, ok. 4,1 mln zł – Konfederacja, po 3,7 mln zł Polska 2050 i PSL, a 275,5 tys. zł – Zieloni.
W latach 2024 i 2025 na konto KO wpłynęło łącznie ponad 46,7 mln zł. Prawo i Sprawiedliwość uzyskało w poprzednich dwóch latach łącznie 32,2 mln zł. W 2024 r. było to ponad 18,8 mln zł, w 2025 r. – 13,4 mln zł.
Co istotne, raty subwencji są wypłacane w terminie do 30. dnia miesiąca następującego po kwartale, za który jest wypłacana dana rata subwencji. Krótko mówiąc, subwencja przysługująca np. za ostatni kwartał danego roku jest wypłacana w styczniu kolejnego.
