Wyższe emerytury dla wcześniejszych emerytów? Co przewiduje projekt UD204?

Chodzi o projekt UD204 przygotowany przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Jego wersja z 13 lipca 2026 r. przewiduje rozwiązanie dla osób, którym pobieranie wcześniejszej emerytury wpłynęło na wysokość późniejszego świadczenia. To nadal propozycja przepisów, dlatego terminy i warunki nie są jeszcze przesądzone.

Kto może otrzymać wyższą emeryturę?

Projekt dotyczy określonej grupy wcześniejszych emerytów. Znaczenie mają data złożenia wniosku, podstawa przyznania świadczenia i moment nabycia prawa do emerytury powszechnej.

Planowane rozwiązanie obejmuje osoby, które:

• złożyły wniosek o wcześniejszą emeryturę przed 6 czerwca 2012 r., na podstawie przepisów wskazanych w projekcie;

• nabyły prawo do emerytury powszechnej po 31 grudnia 2012 r.;

• mają emeryturę powszechną obliczoną z pomniejszeniem podstawy o wcześniejsze wypłaty albo nadal pobierają wcześniejszą emeryturę, mimo nabycia prawa do powszechnej.

Problem wynika z art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, obowiązującego od 1 stycznia 2013 r. W określonych przypadkach ZUS odejmuje od podstawy obliczenia emerytury powszechnej sumę pobranych wcześniejszych świadczeń. Mniejsza podstawa może oznaczać niższą miesięczną wypłatę.

Część seniorów zdecydowała się na wcześniejszą emeryturę, zanim poznała te konsekwencje. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 4 czerwca 2024 r., sygn. SK 140/20, zakwestionował przepis w zakresie dotyczącym osób, które wystąpiły o wskazane świadczenia przed 6 czerwca 2012 r.

W lipcowej wersji projektu zrezygnowano z ograniczenia do konkretnych roczników. Sam rok urodzenia nie przesądza jednak o podwyżce, bo trzeba sprawdzić pozostałe warunki, w tym podstawę prawną wcześniejszej emerytury i datę nabycia prawa do powszechnej.

O ile może wzrosnąć emerytura?

Nie będzie jednej kwoty dla wszystkich. W przykładach przedstawionych w uzasadnieniu projektu pojawiają się zwiększenia o około 89, 303, 393 i 552 zł brutto miesięcznie. To wyniki indywidualnych obliczeń, a nie gwarantowane stawki. Kwota 552 zł nie jest też ustawowym maksimum.

ZUS miałby obliczyć emeryturę powszechną bez pomniejszenia o wcześniejsze wypłaty, na dzień osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego. Następnie porównałby ją z wcześniejszą emeryturą ustaloną na ten sam dzień.

Dodatnia różnica zostałaby przemnożona przez współczynnik zależny od terminów uzyskania uprawnień emerytalnych, a wyliczone zwiększenie podlegałoby waloryzacji. Nie oznacza to zatem podwyżki odpowiadającej całej różnicy między świadczeniami. Jeżeli emerytura powszechna nie okaże się wyższa, projekt przewiduje umorzenie postępowania.

Kiedy planowane są podwyżki?

Projekt wskazuje 1 kwietnia 2027 r. jako termin wejścia ustawy w życie, ale zwiększenie dla osób z już przyznaną emeryturą powszechną ma przysługiwać od 1 maja 2027 r. Te dwie daty dotyczą różnych etapów wdrożenia zmian.

Dla tej grupy ZUS miałby ustalać zwiększenie z urzędu, w terminie trzech miesięcy liczonych od maja. Początek prawa do wyższego świadczenia nie musi więc pokrywać się z datą pierwszego większego przelewu.

W przypadku osób, które nadal pobierają wcześniejszą emeryturę i nie mają przyznanej powszechnej, zwiększenie byłoby związane z przyznaniem tego drugiego świadczenia – najwcześniej od maja 2027 r. Ostateczny harmonogram będzie zależał od uchwalonych przepisów.

Czy będzie wyrównanie za poprzednie lata?

Projekt nie przewiduje powszechnej wypłaty wyrównania za lata pobierania niższych świadczeń. Proponowane zwiększenie ma podnosić przyszłe emerytury, zamiast rekompensować jednorazowo wszystkie wcześniejsze różnice.

To istotne dla osób oczekujących zarówno wyższej miesięcznej wypłaty, jak i zwrotu pieniędzy za przeszłość. Na podstawie tej propozycji nie można obiecywać seniorom określonej kwoty zaległego wyrównania.

Projekt zawiera również przepisy dotyczące postępowań o obliczenie emerytury bez pomniejszenia. Osoby, które zdecydują się prowadzić spór z ZUS, powinny uwzględnić te zapisy przy ocenie przyszłego rozwiązania. Sam projekt nie zmienia obecnie terminów wynikających z otrzymanych decyzji.

Dlaczego resort finansów zgłasza zastrzeżenia?

Według szacunków rozwiązanie miałoby objąć około 196,5 tys. osób, podczas gdy wcześniejsze ustalenia dotyczyły około 67 tys. seniorów. Liczba potencjalnie objętych regulacją nie oznacza jednak, że wszyscy otrzymają podwyżkę, o tym ostatecznie zdecydują warunki i wynik obliczeń.

Rozszerzenie propozycji zwiększyło szacowane wydatki z około 4,5 mld zł do 7,3 mld zł. Ministerstwo Finansów wskazuje na ograniczenia budżetowe oraz potrzebę ponownego uzgodnienia zmienionych założeń.

Kwota 7,3 mld zł dotyczy wieloletniego wzrostu wydatków Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przedstawionego w ocenie skutków regulacji dla lat 2027-2037.