Pogoda 
Posiadanie studni na własnej działce nie oznacza, że wodę można pobierać bez żadnych ograniczeń. Wody Polskie coraz częściej kontrolują sposób korzystania z wód podziemnych. Powodem ma być rosnąca skala poboru poza ewidencją, szczególnie na obszarach dotkniętych suszą.
Przepisy pozwalają korzystać ze studni bez dodatkowej zgody, ale tylko po spełnieniu określonych warunków. Znaczenie mają zarówno głębokość ujęcia, jak i ilość pobieranej każdego dnia wody.
Studnia bez pozwolenia. Dwa ważne limity
Bez pozwolenia można korzystać z ujęcia o głębokości do 30 metrów, jeżeli jednocześnie dobowe zużycie wody nie przekracza 5 m sześc. Przekroczenie choćby jednego z tych limitów oznacza konieczność uzyskania pozwolenia wodnoprawnego.
Oznacza to, że formalności mogą być wymagane również wtedy, gdy sama studnia nie jest głębsza niż 30 metrów, ale właściciel pobiera z niej więcej niż 5 m sześc. wody na dobę. Analogicznie pozwolenie będzie potrzebne przy głębszym ujęciu, nawet jeżeli zużycie pozostaje poniżej wskazanego limitu.
Nawet 7,5 tys. zł kary za pobór wody
Skala wykrywanych przypadków ma rosnąć. W 2025 roku wydano 4722 decyzje dotyczące nielegalnego poboru wód podziemnych, a w pierwszej części 2026 roku kolejnych 1798. Łączna wartość kar nałożonych w latach 2025–2026 przekroczyła 14 mln zł.
Za naruszenie przepisów grozi grzywna od 1000 do 7500 zł. W najpoważniejszych przypadkach możliwe są także areszt lub ograniczenie wolności. Odpowiedzialność może dotyczyć również osób, które nie realizują obowiązków wynikających z decyzji o cofnięciu lub wygaśnięciu pozwolenia wodnoprawnego.
Kontroli studni ma być więcej
Jednym z powodów zwiększonego zainteresowania wodami podziemnymi są długie okresy bez opadów oraz wysokie temperatury. W takich warunkach ograniczają się zasoby wód powierzchniowych, a coraz więcej osób zaczyna korzystać z wody znajdującej się pod ziemią.
W 2025 roku niemal co piąta kontrola terenowa dotyczyła poboru wód podziemnych. W 2026 roku udział takich kontroli ma wzrosnąć do 25 proc. Specjaliści z Państwowego Instytutu Geologicznego i Wód Polskich wskazują, że w części kraju ilość wody pobieranej poza ewidencją może odpowiadać nawet połowie legalnie rejestrowanego poboru.
Kiedy potrzebne jest pozwolenie wodnoprawne?
Pozwolenie jest wymagane, gdy głębokość studni przekracza 30 metrów lub pobór wody jest większy niż 5 m sześc. na dobę. Dokument może zostać wydany maksymalnie na 30 lat.
Koszt wydania pozwolenia wodnoprawnego wynosi 330,07 zł. Maksymalna opłata nie może natomiast przekroczyć 6372,27 zł. W określonych sytuacjach wydane pozwolenie może zostać ograniczone albo cofnięte – zarówno z odszkodowaniem, jak i bez niego.
