Wybory w USA, Donald Trump wyciąga rękę do Rosji. Opór Putina go zaskoczył

Donald Trump ogłosił wielki sukces: udało się porozumieć z Władimirem Putinem w sprawie oleju napędowego. Z wpisu amerykańskiego prezydenta na Truth Social wnika, że Rosja w październiku i listopadzie ma wyeksportować kilkaset tysięcy ton ropy, a później nawet jeszcze więcej. To zaś, zdaniem Trumpa, doprowadzi do spadków cen diesla na całym świecie.

To założenie budzi mnóstwo wątpliwości. Rosja, pogrążona we własnych problemach, z infrastrukturą uszkodzoną przez ukraińskie ataki, może nie być w stanie wyeksportować wspomnianych przez prezydenta USA ilości oleju. Nawet jeśli to zrobi, może się okazać, że to zbyt mało, by wpłynąć na globalne ceny, zwłaszcza w krótkim czasie.

W Stanach Zjednoczonych słychać też o zastrzeżeniach natury prawnej: prezydencki plan może naruszać prawo. W 2022 roku prezydent Biden podpisał ustawę zakazującą importu rosyjskiej ropy. Urzędujący przywódca może uchylić ten zakaz, jeśli wcześniej powiadomi Kongres, że Rosja zaprzestaje wrogich działań w Ukrainie, wycofuje swoje wojska, nie stwarza już zagrożenia dla NATO i pozwoli Ukrainie swobodnie wybrać nowy rząd. Zakaz przestaje funkcjonować 90 dni po zawiadomieniu Kongresu przez prezydenta.

Wreszcie są zastrzeżenia najpoważniejsze: Trump poszedł na daleko idące ustępstwo wobec Putina. Krótko po tym jak podpisał ustawę Grahama, wprowadzającą możliwość wprowadzenia wysokich ceł wobec państw kupujących rosyjskie surowce albo pomagające w handlu nimi, sam otwiera amerykański rynek na rosyjski olej napędowy.

Nie towarzyszą temu żadne koncesje ze strony Moskwy. Co więcej, amerykański prezydent łączy tę decyzję z presją na stronę ukraińską, by zaprzestała ataków na rosyjskie rafinerie. Czemu Trump nagle postanowił grać z Putinem do jednej bramki, zupełnie ignorując zarówno prawne, jak i gospodarcze wątpliwości?

Głosowanie w USA. Nadchodząca wyborcza katastrofa?

Republikanów czekają trudne wybory połówkowe. To zawsze wymagający moment dla partii, której przedstawiciel zasiada w Gabinecie Owalnym. Połowa kadencji, kiedy pierwszy entuzjazm już minął, a trudy rządzenia zdążyły już odbić się na notowaniach prezydenta. Przy zauważalnie niższej frekwencji niż ta w wyborach prezydenckich, premiowana jest partia opozycyjna – przeciwnicy polityczni rządzących są bardziej zmotywowani do głosowania.

Tym razem może być jednak wyjątkowo trudno. Trump ma najniższe notowania w historii – tylko około 37 proc. ankietowanych jest zadowolonych z jego prezydentury (według średniej sondażowej podawanej przez „New York Times”). Nawet część wiernych zwolenników odwraca się od niego ze względu na sprawę Epsteina, wojnę w Iranie i ogólną drożyznę.

Jedną z grup wyborców, gdzie spadek popularności Trumpa jest szczególnie widoczny, są amerykańscy farmerzy. Polityka prezydenta uderzyła w nich na wielu poziomach. Na przykład polityka imigracyjna i deportacyjna sprawiła, że trudniej o tanich pracowników.

Najpoważniejsze konsekwencje przyniosła wojna z Iranem i kłopoty w cieśninie Ormuz. Podrożały nawozy i olej napędowy, pogarszając i tak już niełatwą sytuację amerykańskich farm.

Efekt? W rolniczym Kansas, gdzie żaden demokrata nie zdobył miejsca w senacie od początku lat 30 ubiegłego wieku, toczy się obecnie zacięty wyścig wyborczy.

Wybory w USA kluczowe dla republikanów. Trump rusza do walki

Przegrana republikanów w listopadzie może oznaczać dla prezydenta kiepski finał jego drugiej kadencji, może nawet kolejną próbę odwołania go ze stanowiska. Dlatego Trump raz jeszcze ruszył na kampanijny szlak. Znowu występuje na wiecach, czego przez pierwsze miesiące swojej prezydentury nie robił zbyt często. Przekonuje wyborców, że choć sam w tych wyborach nie bierze udziału, to powinni zagłosować jakby tak właśnie było. Obiecuje 5 tysięcy dolarów każdemu dorosłemu obywatelowi, jeśli republikanie zachowają kontrolę nad Kongresem.

To może być jednak zbyt mało, by przekonać zawiedzionych wyborców. Zwłaszcza, że skutki działań prezydenta widzą każdego dnia, kiedy odwiedzają stacje benzynowe. Dlatego Trump musi coś zrobić. Pokazać, że rozumie te problemy i już wziął się do pracy, by je rozwiązać. Przy okazji wzmacniając narrację, że to wcale nie jego wina.

Trump od zawsze był zwolennikiem strategii: ani kroku w tył. Żadnego przyznawania się do błędów i przepraszania. Żadnego brania odpowiedzialności. Trzeba natychmiast przechodzić do ataku. Dlatego dziś mówi: cieśnina Ormuz jest już właściwie odblokowana, a bardzo wysokie ceny diesla to wina ukraińskich ataków na rosyjskie rafinerie.

Prawdopodobnie to nie jest jedynie wersja dla elektoratu – Trump wydaje się przekonany, że to przede wszystkim działania Ukrainy są tu problemem i od tygodni bezskutecznie naciska na Kijów, by zaprzestał ataków na rosyjską infrastrukturę.

Taktyka Trumpa przed wyborami. Wszystko jest narracją

Z perspektywy politycznej strategii dla Trumpa nie ma znaczenia czy porozumienie z Rosją przyniesie szybki spadek cen diesla. Przede wszystkim chodzi o opowieść. Wyborcy mają zobaczyć prezydenta w działaniu, prezydenta, który już podjął kroki, by w przyszłości było lepiej. Teraz na każdym wiecu i w każdym medialnym występie Trump będzie powtarzał zdania o setkach tysięcy ton rosyjskiej ropy i spadających cenach. Kolejny wielki sukces!

A jeśli ceny nie będą spadały dostatecznie szybko – przynajmniej będzie wiadomo, kto jest winny. Ukraiński prezydent, który sabotuje plany Trumpa i niweczy „energetyczne zawieszenie broni” (które prezydent USA ogłosił, najwyraźniej nie troszcząc się o konsultowanie go z Kijowem).

Ta narracja pada na podatny grunt, bo w bańce MAGA prezydent Zełenski od dawna nie jest popularną postacią. Wypomina mu się zawieszenie wyborów na czas wojny, ataki na cerkiew (patriarchatu rosyjskiego, ściśle połączoną z putinowskim reżimem, ale to detale, którymi nikt sobie głowy nie zawraca). Zarzuca się też prezydentowi Ukrainy, że celowo przeciąga wojnę i w dodatku próbuje wciągnąć w nią resztę świata, w tym Stany Zjednoczone. Nic dziwnego, że tak ochoczo komentatorzy na amerykańskiej prawicy podchwycili wezwanie prezydenta Trumpa do zmiany władzy na Ukrainie.

Wojna w Ukrainie. Niebezpieczny moment dla Kijowa

Ukraina znalazła się w trudnej pozycji. Stanowisko prezydenta Trumpa sprawia, że Waszyngton może dziś interpretować każdy atak na rosyjską infrastrukturę za pośrednie uderzenie w interesy USA. Zaś im bardziej prezydent Zełenski będzie starał się pokazać swoją niezależność wobec Waszyngtonu, tym bardziej Donald Trump będzie dążył do tego, by złamać ukraiński opór – wszak nie może się okazać słaby w przestrzeni publicznej.

Stąd napływające informacje o rosnącej amerykańskiej presji. Już nie tylko ostrzeżenia dotyczące odcięcia Ukrainy od amerykańskich danych wywiadowczych, ale także, jak informuje Christopher Miller z „Financial Times”, sugestie, że USA zablokują możliwość kupowania amerykańskiego sprzętu dla Ukrainy przez europejskich partnerów.

Ukraina od początku była w niewdzięcznej sytuacji, jeśli chodzi o relacje z administracją Trumpa. Prezydent jest przede wszystkim zainteresowany zakończeniem konfliktu jak najszybciej. Z jego perspektywy to Rosja jest ważniejszym rozmówcą – ze względu na swój potencjał surowcowy i nuklearny.

Początkowo zresztą wydawało się, że Trump po prostu dojdzie do porozumienia z Rosją kosztem Ukrainy. Jednak opór Putina wobec jakichkolwiek ustępstw zaskoczył amerykańskiego prezydenta i zmusił do zmiany strategii: więcej wsparcia dla Kijowa, żeby wywrzeć presję na Moskwę.

Jednak obecnie dla Trumpa to nie rozwiązanie europejskiego konfliktu jest największym priorytetem, a nadchodzące wybory. A żeby jego partia osiągnęła w nich dobry rezultat, amerykański prezydent jest gotów na ustępstwa cudzym kosztem.

Ostatecznie Trump zawsze był przede wszystkim po stronie Trumpa.

Andrzej Kohut