Sprawa Zbigniewa Ziobry. Czym jest paszport genewski i do czego uprawnia?

Paszport genewski, czyli Genewski Dokument Podróży, to specjalny dokument wydawany cudzoziemcom, którym nadano status uchodźcy.

Nie jest to zwykły paszport państwowy i nie potwierdza obywatelstwa kraju, który go wydał. Jego zadaniem jest umożliwienie legalnego podróżowania osobom, które ze względu na swoją sytuację nie mogą korzystać z paszportu państwa pochodzenia.

W Polsce o paszport genewski może ubiegać się wyłącznie osoba, która posiada decyzję o nadaniu statusu uchodźcy. Nie przysługuje on osobom objętym ochroną uzupełniającą – one mogą starać się o inny dokument, czyli polski dokument podróży dla cudzoziemca.

Genewski Dokument Podróży pozwala przekraczać granice i wyjeżdżać do wielu krajów, ale jego uznawanie zależy od przepisów państwa docelowego. W praktyce może więc być potrzebna także wiza lub spełnienie dodatkowych warunków wjazdu.

Wniosek o wydanie paszportu genewskiego składa się do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Do wniosku dołącza się m.in. formularz, aktualne zdjęcia biometryczne, dokumenty potwierdzające dane oraz najczęściej kopię decyzji o nadaniu statusu uchodźcy. W trakcie procedury cudzoziemiec jest wzywany do złożenia odcisków palców.

Paszport genewski wydawany jest na określony czas – w Polsce co do zasady na dwa lata. Po upływie ważności trzeba go wymienić.

Dokument może też zostać unieważniony, np. wtedy, gdy cudzoziemiec utraci status uchodźcy albo naruszy zasady korzystania z dokumentu. Ważne jest również to, że posiadacz paszportu genewskiego nie powinien podróżować do kraju pochodzenia, bo mogłoby to podważyć zasadność udzielonej mu ochrony.

Wcześniej przebywał na Węgrzech, gdzie uzyskał ochronę polityczną.

Sprawa wywołała duże zainteresowanie, ponieważ wcześniej informowano o unieważnieniu jego polskiego paszportu, a wobec polityka prowadzone są postępowania związane m.in. z Funduszem Sprawiedliwości. W tym kontekście paszport genewski stał się odpowiedzią na pytanie, jak Ziobro mógł legalnie opuścić Węgry i udać się do USA mimo braku ważnego polskiego dokumentu podróży.

Trzeba jednak podkreślić, że Genewski Dokument Podróży nie jest immunitetem. Nie chroni przed postępowaniem karnym, zatrzymaniem, ekstradycją ani innymi działaniami organów ścigania. Daje możliwość podróży osobie posiadającej odpowiedni status, ale nie przesądza o jej sytuacji prawnej.