Czarnobyl. Trwa naprawa sarkofagu, uszkodzenia są „widoczne gołym okiem”

W Ukrainie trwa naprawa Nowego Bezpiecznego Sarkofagu (NSC) elektrowni jądrowej w Czarnobylu, który został uszkodzony w lutym 2025 roku w wyniku ataku rosyjskiego drona typu Szahed.

– Po ataku drona naruszona została hermetyzacja obiektu, którego zadaniem jest głównie ochrona starej osłony przed czynnikami zewnętrznymi – usłyszał korespondent Polskiej Agencji Prasowej podczas wizyty we wnętrzu NSC.

Na teren czarnobylskiej elektrowni dziennikarzy zaprosiło ukraińskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych. Podczas wizyty towarzyszyli im pracownicy obiektu oraz żołnierze tamtejszych Sił Zbrojnych. W trakcie zwiedzenia goście mieli okazję zobaczyć m.in. stanowisko operatorów trzeciego bloku, które zachowało się do dziś.

Obecnie na stanowisku kontroli nowej Arki dyżuruje szef zmiany Serhij Bokow. Mężczyzna był w tym miejscu również w dniu, gdy w sarkofag uderzył rosyjski dron. Uczestniczył też w akcji gaśniczej.

– Promieniowanie po ataku nie uległo zmianie. Główna funkcja obiektu została jednak naruszona. Nie działa w pełni wentylacja i obiekt stracił szczelność, a ona jest potrzebna, żeby zdemontować stary, niebezpieczny sarkofag tak, aby substancje promieniotwórcze nie wydostały się na zewnątrz – wyjaśnił.

– W wyniku ataku w powłoce Arki utworzył się duży otwór, który szybko został załatany. Jest tam jednak około 300 małych dziurek, które są największym problemem. Cały czas trwa remont, a jego zakończenie oczekiwane jest w bieżącym roku – dodał z kolei Artur Owsepian z biura prasowego elektrowni.

Efekty uderzenia drona w powłokę nad czwartym reaktorem „widoczne są gołym okiem„. Na betonowej posadzce pod Arką zbiera się woda, tworząc niewielkie kałuże. – Wcześniej panowała tu stała temperatura, stworzony został swoisty mikroklimat. Dziś Arka nie spełnia swoich zadań – podkreślił Owsepian.

Przypomnijmy, że do katastrofy elektrowni w Czarnobylu doszło 26 kwietnia 1986 roku. Wybuch czwartego reaktora siłowni doprowadził do skażenia części terytoriów Ukrainy i Białorusi. Substancje radioaktywne dotarły też nad Skandynawię, Europę Środkową, w tym Polskę, a także na południe kontynentu – do Grecji i Włoch.

W strefie wokół Czarnobyla do dziś obowiązuje zakaz osiedlania się ludzi. Przed wybuchem pełnowymiarowej wojny, którą Rosja wszczęła przeciw Ukrainie, tzw. zona otwarta była dla turystów. Dziś to zamknięty obszar ściśle kontrolowany przez wojsko.

– Przed wojną przyjeżdżały tu tysiące turystów, którzy chcieli zobaczyć, jak wygląda zniszczony w 1986 roku czwarty reaktor elektrowni i tereny wokół niej. Dziś wjazd możliwy jest tylko dla nielicznych. Turyści nie mają tu wstępu – wyjaśnili pracownicy strefy dziennikarzom.

Na początku rosyjskiej inwazji czarnobylska elektrownia okupowana była przez wojska Rosji od 24 lutego do 31 marca 2022 roku. Armia Kremla wycofała się stamtąd, gdy nie powiodły się plany szybkiego zdobycia Kijowa.

Prof. Kamil Fedus z Wydziału Fizyki Uniwersytetu Michała Kopernika w Toruniu, cytowany przez PAP, zaznacza, że dziś atom jest bezpiecznym i stabilnym źródłem energii, co szczególnie ważne w dobie napięć geopolitycznych.

– Należy podkreślić, że w obecnych czasach, gdy mamy dużo napięć geopolitycznych, niestabilność surowcową, która ujawniła się przy blokadzie cieśniny Ormuz, przy ciągle rosnącym zapotrzebowaniu na energię elektryczną, atom jest jednym z najbardziej stabilnych źródeł energii. Przy nowoczesnych normach bezpieczeństwa i zaawansowaniu technologicznym – jak najbardziej bezpiecznym. Współczynnik śmiertelności wśród operatorów różnych typów elektrowni jest najniższy dla elektrowni atomowych – o dwa rzędy, czyli ponad stukrotnie niż dla elektrowni opartych o węgiel – powiedział ekspert.

Dodał, że – w jego ocenie – Polska, chcąc zostać państwem stabilnym i bezpiecznym energetycznie, musi uczynić atom jednym z filarów energetyki.

– Mamy elektrownie węglowe i póki co trzeba z nich korzystać. Wydobycie węgla jest jednak coraz droższe, trzeba sięgać po coraz głębsze pokłady. Mamy odnawialne źródła energii, które się rozwijają, i bardzo dobrze, ale OZE samo z siebie nie będzie w stanie zaspokoić potrzeb przemysłu, gospodarki i gospodarstw domowych. Potrzebne jest nam alternatywne stabilne źródło mocy. Takim źródłem jest atom. Do tego jest efektywnym źródłem mocy. Energia wyzwalana z 1 grama uranu jest równoważna energii powstałej przy spalaniu trzech ton węgla – wyjaśnił prof. Fedus.